ชีวิตดีๆ ที่สร้างได้! 'OR SDG' การเดินหน้าสร้างโอกาสให้คนตัวเล็กและสังคมสะอาดของ OR

ความอยู่ดีกินดี คุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น คือเครื่องยืนยันถึงการดำเนินธุรกิจอย่างมีความรับผิดชอบต่อชุมชนและต่อสังคมที่ บริษัท ปตท. น้ำมันและการค้าปลีก จำกัด (มหาชน) หรือ OR ตั้งใจทำมาตลอด จนกระทั่ง OR เป็นหนึ่งในองค์กรต้นแบบ และเป็นองค์กรกลุ่มแรกในไทยที่ตั้งเป้าหมายความสำเร็จครบทั้ง 3 มิติ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องสังคม (People) สิ่งแวดล้อม (Planet) และผลประกอบการที่ดี (Performance) หรือที่เรียกว่า OR 2030 Goals ซึ่งประกอบไปด้วย Living Community, Economic Prosperity และ Healthy Environment 

"แม่แจ่ม" แจ่มใสด้วยกาแฟคุณภาพสูง

ณ ถิ่นที่ห่างไกลจากเมืองเชียงใหม่กว่า 120 กิโลเมตร อำเภอแม่แจ่มเคยได้รับการส่งเสริมให้ปลูกกาแฟสายพันธุ์อะราบิกากันเกือบทุกครัวเรือน แต่ด้วยความเป็นถิ่นทุรกันดาร จึงไม่ค่อยมีพ่อค้าและตลาดเข้าไปรับซื้อผลผลิตในพื้นที่ สิ่งที่ตามมาคือ การกดราคาจากพ่อค้าคนกลาง จนกระทั่งชาวบ้านต้องจำใจตัดต้นกาแฟทิ้งแล้วเดินเข้าสู่สายพานการผลิตพืชเชิงเดี่ยวอย่างไร่ข้าวโพด ฟักทอง หอมแดง และข้าวไร่ ซึ่งเป็นต้นตอของสารพัดปัญหาทั้งการบุกรุกพื้นที่ป่าต้นน้ำ การใช้สารเคมีมากเกินไป และตามมาด้วยปัญหาสุขภาพของเกษตรกรเอง

นั่นจึงเป็นที่มาของโครงการพัฒนาการปลูกกาแฟอย่างยั่งยืน อ.แม่แจ่ม เพื่อขยายผลองค์ความรู้การทำงานพัฒนาการปลูกและการผลิตกาแฟร่วมกับภาคีเครือข่ายในหลายพื้นที่ เพื่อให้เกษตรกรในพื้นที่ที่ยังขาดโอกาสในการพัฒนาทักษะความรู้ได้มีองค์ความรู้ในการประกอบอาชีพอย่างยั่งยืน

ผลพลอยได้ต่อมาคือ การช่วยเพิ่มพื้นที่ป่าผ่านการส่งเสริมและสนับสนุนเกษตรกรให้ปลูกและผลิตกาแฟอย่างมีมาตรฐาน ควบคู่การอนุรักษ์ธรรมชาติ โดยนำต้นแบบการปลูกกาแฟภายใต้ไม้ร่มเงา (ไม้เศรษฐกิจ) มาส่งเสริมในพื้นที่ ซึ่งการปลูกไม้ร่มเงา เช่น อโวคาโด และแมคคาเดเมีย ช่วยสร้างรายได้เสริมให้เกษตรกรในช่วงรอผลผลิตกาแฟ รวมถึงช่วยลดการเผาป่า ทำไร่เลื่อนลอย ลดการใช้สารเคมียาฆ่าแมลง รวมถึงลดมลพิษต่างๆ ด้วย

หากย้อนกลับไปในอดีต เหตุผลหนึ่งที่ทำให้ชาวบ้านเลิกปลูกกาแฟเพราะถูกกดราคา ทว่าการก้าวเข้ามาของ OR ได้ช่วยให้เกิดช่องทางการจำหน่ายเมล็ดกาแฟด้วยระบบราคาที่เป็นธรรม เพื่อให้เกษตรกรมีรายได้ที่แน่นอนและความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น 

ด้วยความหวังว่า จากพื้นที่ที่เคยล้มเลิกความตั้งใจในการเป็นแหล่งปลูกกาแฟ "แม่แจ่ม" ก็จะกลับมาเป็นหนึ่งในแหล่งปลูกสำคัญของประเทศไทยได้อีกครั้ง และแน่นอนว่าคุณภาพชีวิตของชาวแม่แจ่มย่อมเปลี่ยนแปลงไป ตั้งแต่กำไรที่เพิ่มขึ้น เมื่อเทียบกับการปลูกพืชผลแบบก่อน รวมไปถึงการขยายพื้นที่ส่งเสริมการปลูกกาแฟในพื้นที่ดั้งเดิม และขยายพื้นที่ส่งเสริมใหม่ (Long term) ก็จะเป็นตัวชี้วัดที่กำลังจะเกิดขึ้นเช่นกัน รวมทั้งป่าต้นน้ำได้รับการดูแลฟื้นฟู ลดการเผาป่า ลด PM 2.5 และการมีตลาดรับซื้อผลผลิตกาแฟจากเกษตรกรอย่างยั่งยืนเพิ่มขึ้นด้วย

โรงแปรรูปกาแฟ แปรรูปวิถีชีวิต

จากการส่งเสริมที่ต้นทางอย่างผู้ผลิต ระหว่างทางของเส้นทางกาแฟก็สำคัญมากเช่นกัน เพื่อแก้ปัญหาการกดราคาจากพ่อค้าคนกลาง OR จึงเปิดโรงแปรรูปและจัดเก็บเมล็ดกาแฟของ Café Amazon (คาเฟ่ อเมซอน) แห่งแรกที่ จ.เชียงใหม่ เพื่อเป็นจุดรับซื้อผลผลิตเมล็ดกาแฟกะลาอะราบิกาในพื้นที่ภาคเหนือ จากเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟโดยตรงในราคาที่เป็นธรรม และเป็นสถานที่แปรรูปเป็นสารกาแฟที่มีคุณภาพ ก่อนที่จะจัดส่งให้โรงคั่วกาแฟคาเฟ่ อเมซอน เพื่อคั่วและจำหน่ายไปยังร้านคาเฟ่ อเมซอน ทั่วประเทศ และที่นี่เองก็เป็นศูนย์พัฒนาทักษะความรู้ในการปลูก ผลิตและแปรรูปกาแฟให้มีคุณภาพและได้มาตรฐานเพื่อความยั่งยืนอีกด้วย

โดยกระบวนการของการรับซื้อเมล็ดกาแฟกะลาคือ จะรับซื้อกับเกษตรกรไทย (รายย่อย) ที่ได้รับสิทธิการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างถูกต้องตามกฎหมายผ่านระบบ KALA Application ที่ OR พัฒนาขึ้นเอง ซึ่งเป็นระบบที่เก็บรวบรวมข้อมูลเกษตรกร พื้นที่การปลูก คุณภาพกาแฟกะลาและจำนวนกาแฟกะลาที่นำมาขาย ซึ่งเกษตรกรจะต้องตรวจสอบคุณภาพกาแฟกะลาก่อนนำมาจัดส่ง แล้ว OR จะตรวจสอบความชื้นและข้อบกพร่องในรูปแบบสารกาแฟให้เป็นไปตามมาตรฐานการรับซื้อกาแฟกะลา

ในเรื่องการควบคุมราคาเป็นไปอย่างเที่ยงธรรม เพราะอ้างอิงราคาตามกลไกตลาด มีมาตรฐานชัดเจนเรื่องช่วงราคาของกาแฟกะลาแต่ละระดับคุณภาพ ซึ่งเกษตรกรเองก็จะได้รับทราบราคาเพื่อประกอบการตัดสินใจว่าจะขายให้โรงแปรรูปฯ หรือไม่ เพื่อความพึงพอใจทุกฝ่าย และเพื่อสร้างความยั่งยืนทั้งระบบ ที่โรงแปรรูปและจัดเก็บเมล็ดกาแฟ Café Amazon ยังเป็นศูนย์พัฒนาทักษะความรู้การปลูกกาแฟด้วย โดย OR ร่วมมือกับมูลนิธิโครงการหลวง และบริษัท สานพลัง วิสาหกิจเพื่อสังคม จำกัด (ด้านการปลูก การเก็บกาแฟ และการแปรรูป เพื่อให้ได้กาแฟที่มีคุณภาพ) โดยจัดตั้งสถาบันอบรมเกษตรกร เพื่อพัฒนาทักษะและความรู้ในการผลิตและแปรรูปกาแฟที่มีคุณภาพให้เกษตรกรไทย ช่วยแก้ไขปัญหาและพัฒนาความรู้ในการผลิตของเกษตรกรได้อย่างใกล้ชิด เพื่อให้เกษตรกรมีความรู้และยกระดับคุณภาพชีวิตได้อย่างยั่งยืน

ส่งเสริมอาชีพให้คนแม่วางและสะเมิง

อีกขั้นของการพัฒนาคุณภาพชีวิตและยกระดับรายได้คือ การส่งเสริมอาชีพให้คน จากเมล็ดกาแฟมาสู่เกษตรกรรมชนิดอื่นๆ โดย OR ได้ดำเนินโครงการสนับสนุนการสร้างอาชีพเกษตรกร อ.แม่วาง และ อ.สะเมิง เพื่อส่งเสริมการทำเกษตรกรรมจากแบบเก่าที่พึ่งพาสารเคมี มาเป็น เกษตรอินทรีย์ 

หัวใจสำคัญของโครงการนี้คือ การทำพลาสติกคลุมโรงเรือน เนื่องจากในช่วงฤดูร้อนพืชผลจะเหี่ยวเฉาไม่ได้คุณภาพ ส่วนในช่วงฤดูฝนต้นพืชแคระแกร็นและมีโอกาสที่จะเก็บเกี่ยวผลผลิตไม่ได้ ผลผลิตจึงไม่มีคุณภาพ การมีพลาสติกคลุมโรงเรือนจะช่วยให้ผลผลิตทางการเกษตรมีคุณภาพที่ดี ซึ่งจะช่วยให้ผลผลิตทางการเกษตรมีคุณภาพที่ดีขึ้นและลดความเสียหายได้เป็นอย่างมาก

ในปี 2566 ที่ผ่านมา OR ได้มอบพลาสติกคลุมโรงเรือนให้แก่เกษตรกรจาก อ.แม่วาง และ อ.สะเมิง ไปแล้วทั้งสิ้นกว่า 130 โรงเรือน เป็นจำนวนเงินรวมทั้งสิ้นกว่า 400,000 บาท ซึ่งเกษตรเหล่านี้ได้เป็นสมาชิกในโครงการส่งเสริมการผลิตพืชอินทรีย์ ที่จัดตั้งขึ้นเพื่อสนับสนุนและส่งเสริมกลุ่มเกษตรกรไทยให้มีผลผลิตทางการเกษตรที่สม่ำเสมอ มีคุณภาพ รวมทั้งมีรายได้ที่มั่นคงและยั่งยืน

อีกหนึ่งโครงการที่ OR สร้างอาชีพให้เกษตรกรคือ โครงติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ เพื่อช่วยลดค่าไฟฟ้า สำหรับอุปกรณ์ไฟฟ้าในการเก็บพืชผัก สมุนไพรอินทรีย์ จากเกษตรกร กลุ่มวิสาหกิจชุมชนปลูกแปรรูปโดยตรงใน อ.แม่วาง จ.เชียงใหม่ และอีกด้านหนึ่งเป็นการส่งเสริมการใช้พลังงานสะอาด ลดโลกร้อน โครงการนี้ OR ได้มอบโซลาร์เซลล์จากโครงการติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์แบบติดตั้งบนหลังคาให้แก่กลุ่มวิสาหกิจชุมชน ปลูกแปรรูปพืชผัก สมุนไพรอินทรีย์ ฮักแม่วาง จำนวนกว่า 360,000 บาท เพื่อใช้สำหรับปลูกแปรรูปพืชผัก สมุนไพร อินทรีย์ ส่งเสริมอาชีพเกษตรกรให้มีรายได้ที่มั่นคงอย่างต่อเนื่อง โดยได้ติดตั้งแอปพลิเคชัน "Fusion Solar" สำหรับรายงานการทำงานของระบบโซลาร์เซลล์แบบ Real Time เพื่อให้กลุ่มเกษตรกรตรวจสอบปริมาณการใช้พลังงานไฟฟ้าจากระบบโซลาร์เซลล์ ช่วยสร้างคุณภาพชีวิตที่ดีให้เกษตรกรอย่างยั่งยืน วางแผนเพาะปลูกอย่างเป็นระบบ สอดคล้องกับแนวคิด OR SDG ในการดำเนินธุรกิจ OR

OR SDG คืออะไร?

OR ดำเนินธุรกิจตามแนวคิด OR SDG (Small / Diversified / Green) ซึ่งเป็นคำที่มีรากฐานมาจาก Sustainable Development Goals (SDGs) เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนของสหประชาชาติ ซึ่งจะมาตอบโจทย์เป้าหมายระยะยาวของ OR ให้เกิดขึ้นได้ในระยะเวลาสั้น

• S - SMALL หมายถึง การให้โอกาสเพื่อคนตัวเล็กๆ ผ่านการดำเนินธุรกิจควบคู่ไปกับการยกระดับคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ของชุมชน โดยดำเนินการผ่านโครงการต่างๆ 
• D - DIVERSIFIED หมายถึง โอกาสเพื่อการเติบโตทุกรูปแบบ ผ่านศักยภาพของ OR ที่จะเป็นแพลตฟอร์มในการกระจายโอกาสทางธุรกิจที่หลากหลายและครอบคลุม พร้อมแสดงจุดยืนการเป็น Inclusive Partnership เพื่อเติบโตและสร้างความสำเร็จไปด้วยกัน รวมถึงขยายการลงทุนสู่ธุรกิจต่างๆ ร่วมกับพันธมิตรกับกลุ่มสตาร์ทอัพและเอสเอ็มอี เพิ่มความหลากหลายของสินค้าและบริการเพื่อรองรับพฤติกรรมผู้บริโภคยุคใหม่
• G - GREEN หมายถึง โอกาสเพื่อสังคมสะอาด ผ่านการส่งเสริมธุรกิจทุกประเภทของ OR ให้เป็นธุรกิจสีเขียว โดยมุ่งมั่นที่จะสนับสนุนให้เกิด สังคมคาร์บอนต่ำ อย่างยั่งยืนและบรรลุ ความเป็นกลางทางคาร์บอน ภายในปี 2573 ตลอดจนมุ่งสู่การปล่อยคาร์บอนสุทธิเป็นศูนย์ ภายในปี 2593 

การร่วมพัฒนาชุมชนและสังคมอย่างยั่งยืนไปพร้อมกับการดำเนินธุรกิจของ OR เป็นอุดมการณ์ที่ยึดถือมาโดยตลอด สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ "Empowering All toward Inclusive Growth" หรือ "เติมเต็มโอกาส เพื่อทุกการเติบโตร่วมกัน" ด้วยความเชื่อว่าธุรกิจแห่งอนาคต คือธุรกิจที่ผู้คนและสิ่งแวดล้อมจะเติบโตไปพร้อมกับธุรกิจอย่างยั่งยืน ครอบคลุมทั้งการยกระดับคุณภาพชีวิต ความเป็นอยู่ของชุมชนรอบพื้นที่ธุรกิจ การสร้างคุณค่าร่วม และกระจายความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจสู่สังคม ตลอดจนการดูแลสิ่งแวดล้อมและบริหารจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ