'ดนตรีประสานเสียงบำบัด' ยาขนานใหม่ปักหมุดไทยฮับสูงวัยโลก

ประเทศไทยกำลังเข้าสู่การเป็น “สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์แบบ” (Super-Aged Society) มีการคาดการณ์ว่าภายในปี 2030 สัดส่วนประชากรสูงวัยในประเทศจะพุ่งแตะระดับ 30% ของประชากรทั้งหมด โจทย์ใหญ่ระดับโครงสร้างของประเทศจึงมิได้จำกัดอยู่เพียงความพร้อมในการจัดสรรงบประมาณเพื่อสร้างโรงพยาบาลหรือรองรับการรักษาพยาบาลที่ปลายเหตุอีกต่อไป หากแต่คือความท้าทายในการวางรากฐาน “วิถีชีวิตเชิงป้องกัน” (Preventive Lifestyle) ที่ช่วยชะลอความเสื่อมถอยทั้งมิติทางกายและจิตใจ เพื่อลดภาระทางการคลังด้านระบบบริการสุขภาพในระยะยาวอย่างยั่งยืน

การนำ “ศิลปะและดนตรีบำบัด” โดยเฉพาะศาสตร์แห่งการขับร้องประสานเสียง มายกระดับคุณภาพชีวิตวัยเกษียณ ภายใต้การขับเคลื่อนของเครือข่ายสมาคมนักร้องประสานเสียงอาวุโสไทย ที่เชื่อมโยงผู้สูงวัยผ่านเสียงเพลง การเรียนรู้ตลอดชีวิต และการสร้างมิตรภาพ เพื่อสลายภาวะความโดดเดี่ยวทางสังคม ริเริ่มจากสมมติฐานสำคัญที่ว่า ดนตรีคือการลงทุนทางสุขภาพที่มีต้นทุนต่ำที่สุด แต่กลับสร้างผลตอบแทนต่อสุขภาวะทางสังคมอย่างมหาศาล ในฐานะ “ยาด่านหน้าของโรงพยาบาล”

ข่าวที่เกี่ยวข้อง:

ชมฟรี คอนเสิร์ต 'MedMusic in the Park 2026' วันที่ 28 พ.ย. 69 ณ สวนเบญจกิติ

ปักหมุด! ดนตรีในสวน กทม. เดือน พ.ย. 69 ฟังเพลงชิลล์รับลมหนาว

โมเดลส่งเสริมสุขภาพเชิงป้องกัน ลงทุนต่ำ ผลลัพธ์สูง

“ธนาวุฒิ ศรีวัฒนะ” หรือ ครูเดว์ ผู้ฝึกสอนและผู้ควบคุมวงประสานเสียงหญิงนรีสยาม (Naree Siam Women's Choir) ที่มีคติประจำใจว่า  the impossible is where the challenge begins ซึ่งเพิ่งสร้างชื่อเสียงระดับสากลด้วยการคว้ารางวัลเหรียญทอง Gold Medal Winner of Senior Choir Category จากเวทีการแข่งขันระดับโลก 6th International Bandung Choral Festival 2026 ณ เมืองบันดุง ประเทศอินโดนีเซีย ฉายภาพกับ “กรุงเทพธุรกิจ” ว่า การขับร้องประสานเสียงคือรูปแบบการออกกำลังกายสมองและระบบทางเดินหายใจที่มีความซับซ้อนและมีประสิทธิภาพสูง

“การร้องเพลงประสานเสียงผู้สูงวัยต้องฝึกจดจำเนื้อร้อง ทำความเข้าใจวรรณยุกต์และตัวโน้ต เปล่งเสียงให้สัมพันธ์กับจังหวะ ควบคุมลมหายใจเข้า-ออกลึกๆ ไปจนถึงการจัดระเบียบสรีระท่ายืนและการขยับร่างกายให้สอดคล้องกับคอร์ดดนตรี กระบวนการทางประสาทสัมผัสเหล่านี้ทำงานร่วมกันในการกระตุ้นเครือข่ายระบบประสาท ชะลอภาวะสมองเสื่อม บรรเทาอาการอัลไซเมอร์ และลดความเสี่ยงของภาวะซึมเศร้าได้”

ครูเดว์ ขยายความเพิ่มเติมถึงมิติทางเศรษฐศาสตร์สาธารณสุขว่า “การลงทุนกับการร้องเพลง ง่ายและมีต้นทุนถูกกว่าการจัดซื้อเครื่องมือแพทย์ราคาสูงมารักษาคนในโรงพยาบาลหลายเท่าตัว วงขับร้องประสานเสียงทำหน้าที่เป็นเสมือนโรงงานผลิต ‘ยาแห่งความสุข’ ตามธรรมชาติที่ร่างกายสังเคราะห์ขึ้นเองโดยไม่ต้องพึ่งพาสารเคมีจากภายนอก

ผลิตยาความสุขในตัวเอง ฟื้นฟูทุนมนุษย์วัยเกษียณ

 

ความสำคัญอีกประการหนึ่งคือการเปลี่ยนสถานะเชิงจิตวิทยาและสังคม จากเดิมที่ผู้เกษียณอายุมักถูกมองว่าเป็น “ผู้รับการดูแล” (Passive Dependent) ที่ต้องพึ่งพาผู้อื่น ให้กลับมาเป็น “ผู้มีพลังในการขับเคลื่อน” (Active Contributor) การมีสุขภาพจิตที่ดีและการเคลื่อนไหวกล้ามเนื้ออย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้สถิติการเข้ารับการรักษาพยาบาลจากภาวะแทรกซ้อนทางอารมณ์และโรคระบบทางเดินหายใจลดลงอย่างชัดเจน สอดคล้องกับแนวคิด Low Cost, High Impact ที่ภาครัฐสามารถนำไปเป็นต้นแบบในการวางนโยบายสุขภาพระดับท้องถิ่น ผ่านองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) และโรงเรียนผู้สูงอายุทั่วประเทศ

ในมุมมองของครูเดว์ การริเริ่มวงประสานเสียงอาวุโสไทย (Thai Senior Choir: TSC) ขับเคลื่อนด้วยปรัชญาทางมนุษยศาสตร์ที่เชื่อมั่นในศักยภาพของมนุษย์  ภายใต้สโลแกน “เปล่งเสียงสนุก ปลุกทักษะ สุขภาวะพัฒนา มุ่งหน้าสู่สากล” ปัจจุบันมีเครือข่ายครอบคลุมภูมิภาคต่างๆ ทั่วประเทศ ทั้งเชียงใหม่ ขอนแก่น อุบลราชธานี สงขลา ฉะเชิงเทรา  เพชรบุรี ชลบุรี และกรุงเทพมหานคร โดยใช้บทเพลงและศิลปะการแสดงเป็นสะพานเชื่อมโยงคุณค่าในตนเอง

“การสร้างพื้นที่สร้างสรรค์คุณค่าทางสังคมไม่จำเป็นต้องอาศัยงบประมาณมหาศาล หากแต่อยู่ที่เปิดกว้างและเชื่อมั่นในคุณค่าของทุกคน ผู้สูงวัยบางท่านรับหน้าที่ดูแลงานธุรการ การจัดการโน้ตเพลง การประสานงานเพื่อนสมาชิก ขณะที่นักดนตรีหรืออดีตครูเพลงในท้องถิ่นที่เกษียณอายุไปแล้ว จะได้รับการถ่ายทอดเทคนิคการสอนเฉพาะทางสำหรับผู้สูงวัย เพื่อก้าวขึ้นมาทำหน้าที่เป็นผู้ฝึกสอนประจำจังหวัด ต่อยอดทุนมนุษย์ได้ไม่สิ้นสุด ”

สลายภาวะโดดเดี่ยวทางสังคม สู่พลังแห่งการเป็นหนึ่งเดียว

หนึ่งในภัยเงียบที่คุกคามผู้สูงอายุไม่แพ้กลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) คือ “ภาวะโดดเดี่ยวทางสังคม” (Social Isolation) และความเคว้งคว้างจากการสูญเสียบทบาททางอาชีพหลังเกษียณ ซึ่งนำไปสู่ภาวะเปราะบางทางจิตใจ (Frailty) ศาสตร์การขับร้องประสานเสียงสร้างกลไกการเยียวยาผ่าน “เป้าหมายร่วมกัน” (Shared Purpose) เพราะคอร์ดดนตรีที่สมบูรณ์จะเกิดขึ้นไม่ได้หากขาดช่วงเสียงใดเสียงหนึ่งไป ไม่ว่าจะเป็นเสียงโซปราโน อัลโต เทเนอร์ หรือเบส ความสอดประสานที่เกิดขึ้นในห้องซ้อม จึงทำหน้าที่เติมเต็มความมั่นใจ สร้างความรู้สึกของการเป็นส่วนหนึ่ง (Sense of Belonging) และสร้างเครือข่ายมิตรภาพใหม่ในวัยเดียวกัน

กษิรา คล่องอนันต์ CFP® Head, Wealth Talent Excellent ธนาคาร ซีไอเอ็มบี ไทย หนึ่งในสมาชิกที่เข้าร่วมวงนรีสยามตั้งแต่เดือนมกราคม 2569 สะท้อนประสบการณ์ว่า การร้องเพลงประสานเสียงช่วยฝึกทั้งสติ สมาธิ และการออกเสียงที่ถูกต้องอย่างเป็นระบบ การได้ใช้เวลาร่วมกับพี่ๆ และ เพื่อนๆ ทำให้มีความสุขและมีพลังในการใช้ชีวิตอย่างเห็นได้ชัด ดนตรีทำหน้าที่บำบัดทั้งกายและใจ ช่วยให้สุขภาพกายแข็งแรง อารมณ์แจ่มใส และเป็นเกราะป้องกันภาวะสมองเสื่อมหรืออัลไซเมอร์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ด้าน โสภาวรรณ มงคลธรรมากุล นายกสมาคมนักร้องประสานเสียงอาวุโสไทย ระบุว่า การผลักดันกิจกรรมนี้อย่างต่อเนื่องจนสามารถส่งวงตัวแทนผู้สูงอายุไทยไปคว้ารางวัลชนะเลิศและเหรียญทองในเวทีระดับนานาชาติ ได้พิสูจน์ให้สังคมประจักษ์ชัดว่า “อายุไม่ใช่อุปสรรคต่อการเรียนรู้” และยังสะท้อนถึงศักยภาพของคนวัยเกษียณที่พร้อมจะเติบโตและพัฒนาทักษะใหม่ๆ เสมอหากได้รับโอกาสและสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสม

ดันเทศกาลดนตรีสูงวัยนานาชาติ ปั้นไทยสู่“Longevity Economy”

เป้าหมายระยะยาวของการขับเคลื่อนวงประสานเสียงอาวุโสไทย (TSC) ไม่ได้หยุดอยู่เพียงการดูแลสุขภาพภายในประเทศ แต่คือการเป็น “อันดับ 1 ของโลกในมิติวงประสานเสียงผู้สูงอายุ” เป็นเครื่องมือทางวัฒนธรรมและ Soft Power ด้านสุขภาพของชาติ ให้ไทยเป็น Medical & Wellness Hub  มีความพร้อมทั้งมาตรฐานทางการแพทย์ที่ได้รับการยอมรับ ความอุดมสมบูรณ์ของอาหาร วัฒนธรรมการบริการ และการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ เมื่อผสานเข้ากับศาสตร์ดนตรีบำบัด เกิดโมเดล เศรษฐกิจอายุวัฒนะ (Silver Economy) และ เศรษฐกิจเพื่อการมีชีวิตยืนยาว (Longevity Economy) ที่สร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจให้แก่ภาคบริการและชุมชนอย่างมหาศาล

“เราต้องการสร้างหมุดหมายใหม่ให้คนวัยเกษียณทั่วโลกมองประเทศไทย เหมือนที่นักวิ่งมาราธอนต้องปักหมุดไปโตเกียวมาราธอน โดยตั้งเป้าให้ผู้อาวุโสจากทุกทวีปตั้งเป้าหมายในชีวิตหลังเกษียณว่า จะต้องเดินทางมาร่วมร้องเพลง แลกเปลี่ยนวัฒนธรรม และสัมผัสสุขภาวะที่ดีในประเทศไทยให้ได้สักครั้งในชีวิต” ครูเดว์ เน้น

ไทยเป็นเจ้าภาพจัดงานเทศกาลและการแข่งขันขับร้องประสานเสียงผู้สูงวัยระดับนานาชาติ “Thailand International Senior Festival” (TIS Fest 2026) ระหว่างวันที่ 20–24 พฤศจิกายน 2569 ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร และจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

ภายในงานจะประกอบด้วยการแข่งขันขับร้องประสานเสียง การประกวดร้องเพลงเดี่ยว เวิร์กช็อปด้านสุขภาพและศาสตร์แห่งการมีอายุยืนยาว นิทรรศการศิลปวัฒนธรรม ท่องเที่ยวเชิงสุขภาวะ (Wellness Tourism) เพื่อต้อนรับคณะนักร้องสูงวัยและผู้ติดตามจากทั่วโลก

การพลิกบทบาทของ “วัยเกษียณ” สู่ “วัยสร้างสรรค์” ผ่านกลไกดนตรีประสานเสียงบำบัด จึงเป็นโมเดลเชิงยุทธศาสตร์ที่ตอบโจทย์ทั้งการปลดล็อกวิกฤติงบประมาณสาธารณสุข การเสริมสร้างความเข้มแข็งของโครงสร้างสังคม และการเปิดน่านน้ำเศรษฐกิจใหม่ที่จะเปลี่ยนบทบาทของสังคมสูงวัยไทย ให้กลายเป็นพลังขับเคลื่อนเศรษฐกิจ