ภาพจำประเทศไทยในอดีต ที่เคยเป็น “เสือเศรษฐกิจ” เติบโตถึง 13% ในปี 2531 วันนี้กลายเป็นประวัติศาสตร์ถูกแทนที่ด้วยฉายา “คนป่วยแห่งเอเชีย” (Sick Man of Asia) ตามรายงานของ Financial Times ไม่ใช่วาทกรรม แต่เป็นวิกฤติเชิงประจักษ์ที่สะท้อนผ่านการเติบโตที่ระดับ 2% มาตลอด 5 ปี
“บุรินทร์ อดุลวัฒนะ” กรรมการผู้จัดการและ Chief Economist ศูนย์วิจัยกสิกรไทย ระบุภาวะนี้ว่าเป็นเรื่องที่ “น่าตกใจมาก” ที่ไทยเปลี่ยนสถานะจากพยัคฆ์สู่คนป่วยภายในเวลาเพียง 10 ปี ฉะนั้นการจะทำให้หายป่วยต้องอาศัยการผ่าตัดใหญ่เท่านั้นจึงจะรอดพ้นจากการล่มสลายเชิงโครงสร้าง
หากจะวิเคราะห์ถึงสาเหตุที่ทำให้ฐานรากทางเศรษฐกิจของไทย “ป่วย” ประเด็นแรกคือ วิกฤติหนี้ครัวเรือน ที่พุ่งสูงเกือบ 90% ของ GDP ซึ่งเป็นระดับที่สูงที่สุดในเอเชีย บั่นทอนกำลังซื้อและการบริโภคภายในประเทศอย่างรุนแรง ต่อมาคือ วิกฤติประชากร โดยในปี 2568 อัตราการเกิดลดต่ำลงที่สุดในรอบ 75 ปี และเป็นการลดลงต่อเนื่องเป็นปีที่ 4 สภาวะสังคมสูงวัยขั้นสุดยอดนี้ไม่ใช่เพียงประเด็นทางสังคม แต่คือข้อจำกัดทางชีวภาพที่ทำให้ภาคการผลิตไม่สามารถรักษารูปแบบเดิมไว้ได้ เมื่อคนวัยทำงานลดลงแต่ภาระหนี้ต่อหัวเพิ่มขึ้น ย่อมส่งผลกระทบภาคการผลิตอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
นอกจากนี้ยังมีภาวะความเสื่อมถอยเชิงโครงสร้างของอุตสาหกรรมดั้งเดิม อุตสาหกรรมยานยนต์ที่เคยเป็นเครื่องยนต์เศรษฐกิจในอดีตวันนี้กลับเห็นการปิดตัวของโรงงานและลดกำลังการผลิต ดัชนีผลผลิตอุตสาหกรรมอ่อนตัวต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี 2564 คือหลักฐานยืนยันขีดความสามารถในการแข่งขัน ภาคการท่องเที่ยวที่เป็นเครื่องยนต์อีกตัวที่สำคัญก็ไม่เป็นไปตามที่ตั้งความหวัง ปี 2568 มีนักท่องเที่ยวเพียง 32.9 ล้านคน ลดลงถึง 7% จากปีก่อนหน้า จากเป้าหมายที่ตั้งไว้ 40 ล้านคน จากปัจจัยด้านความปลอดภัยและความน่าดึงดูดที่ลดลงเมื่อเทียบกับคู่แข่ง ทำให้การท่องเที่ยวไม่สามารถแบกรับเศรษฐกิจทั้งประเทศได้อีกต่อไป ไม่นับตลาดหุ้นไทยที่ดัชนีลดลงถึง 10% ในปี 2568
ในขณะที่เครื่องยนต์เก่าดับลง แต่เราก็ไม่มีเครื่องยนต์การเติบโตใหม่ การปฏิรูปเพื่อสร้าง New Growth Engine จึงต้องเร่งดำเนินการเพื่อความอยู่รอด รัฐบาลใหม่ที่จะเข้ามาบริหารประเทศ จะต้องจัดการปัญหาหนี้ครัวเรือนด้วยมาตรการแก้หนี้ที่ยั่งยืนเพื่อฟื้นฟูการบริโภคภายใน นโยบายรับมือสังคมสูงวัยและวิกฤติเด็กเกิดใหม่ต่ำสุดในรอบ 75 ปี ควบคู่กับการ Reskill แรงงานสู่ระบบดิจิทัล สร้างสิทธิประโยชน์และระบบนิเวศที่เอื้อการดึงดูดเม็ดเงินจากบิ๊กเทคโลก เพื่อสร้างเครื่องยนต์เศรษฐกิจใหม่ให้กับประเทศ เป็นการผ่าตัดใหญ่เพื่อต่อลมหายใจให้เศรษฐกิจไทยก่อนที่สถานะ “คนป่วย” จะกลายเป็น “คนไข้ระยะสุดท้าย” และหมดสัญญาณชีพไปในที่สุด