กันแดดกันฝนด้วย เศรษฐกิจหมุนเวียน

อันเป็นประโยชน์แก่ภาคธุรกิจอุตสาหกรรมและประชาสังคมทุกภาคส่วน

“เศรษฐกิจหมุนเวียน” (Circular Economy) คือ ระบบเศรษฐกิจที่มุ่งเน้นการใช้ทรัพยากรให้คุ้มค่าและเกิดประโยชน์สูงสุด โดยออกแบบกระบวนการผลิต การใช้งาน และบริการ ให้ทรัพยากรหมุนเวียนอยู่ในระบบนานที่สุด เพื่อลดขยะและของเสียให้เหลือน้อยที่สุดหรือเป็นศูนย์ (Zero Waste)

หลักการสำคัญ 3 ประการของ “เศรษฐกิจหมุนเวียน” ได้แก่

(1) กำจัดขยะและมลพิษ โดยการออกแบบตั้งแต่เริ่มต้นไม่ให้มีขยะตกค้างในธรรมชาติ

(2) หมุนเวียนผลิตภัณฑ์และวัสดุ โดยการใช้ซ้ำ แบ่งปัน หรือนำกลับมาผลิตใหม่เสมอ และ

(3) ฟื้นฟูธรรมชาติ โดยการสนับสนุนพลังงานหมุนเวียนและรักษาสมดุลของระบบนิเวศ

เมื่อวันที่ 5 ต.ค.2569 (1) มูลนิธิการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน (มูลนิธิ 3R) (2) บริษัท เต็ดตรา แพ้ค (ประเทศไทย) จำกัด (3) บริษัท อีโค่ เฟรนด์ลี่ ไทย จำกัด และ (4) บริษัท มิดซัมเมอร์ จำกัด เดินหน้าขับเคลื่อนแนวความคิดเรื่อง “เศรษฐกิจหมุนเวียน” สู่การปฏิบัติจริง โดยส่งมอบ “หลังคาทางเดิน” ให้แก่ “กรมควบคุมมลพิษ” เพื่อประโยชน์สาธารณะ

โครงการนี้มุ่งส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาระบบคัดแยกและเก็บกลับบรรจุภัณฑ์ประเภทกล่องเครื่องดื่มหลังการบริโภคอย่างเป็นรูปธรรม พร้อมแสดงให้เห็นว่าการคัดแยกและนำวัสดุกลับมาใช้ประโยชน์ สามารถเกิดขึ้นได้จริง

และการส่งมอบ “หลังคาทางเดิน” เพื่อติดตั้งในพื้นที่ปฏิบัติงานของหน่วยงานภาครัฐครั้งนี้ จึงเป็น “ต้นแบบ” ให้ภาคส่วนอื่นๆ สามารถนำแนวความคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนไปปรับใช้ได้ต่อไป

ความร่วมมือระหว่าง “มูลนิธิ 3R” และ “เต็ดตรา แพ้ค” ในการสนับสนุนเครือข่ายเก็บกลับกล่องเครื่องดื่มภายหลังการบริโภค โดยเชื่อมโยงผู้บริโภค ผู้ประกอบการค้าของเก่า และผู้ประกอบการรีไซเคิล เพื่อเตรียมความพร้อมตามแนวทางกฎหมายเรื่องการจัดการบรรจุภัณฑ์อย่างยั่งยืนในอนาคต 

ทั้งสององค์กรตั้งเป้าเก็บรวบรวมกล่องเครื่องดื่มภายหลังการบริโภคเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิล 2,500 ตันในปี 2570 เพื่อให้วัสดุที่รอการหมุนเวียนกลับมาใช้ใหม่เข้าสู่ระบบได้มากขึ้น และต่อยอดองค์ความรู้จากโครงการนำร่องไปสู่การจัดการทรัพยากรในวงกว้าง

ผู้เขียนในฐานะประธานมูลนิธิการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน (มูลนิธิ 3R) เห็นว่า โครงการนี้นำวัสดุรีไซเคิลประมาณ 1,188 กิโลกรัมกลับมาใช้ผลิตเป็นแผ่นหลังคา พร้อมติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ 24 แผง คาดว่าจะผลิตไฟฟ้าได้ประมาณ 5,805 กิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปี

จึงเป็นการผสานการใช้ทรัพยากรหมุนเวียนเข้ากับพลังงานสะอาดไว้ในโครงสร้างเดียวกันด้วย เพื่อให้สอดคล้องกับหลักการ 3R (Reduce, Reuse และ Recycle) ซึ่งเป็นหัวใจของการดำเนินงานของมูลนิธิ 3R

ปัจจุบัน “มูลนิธิ 3R” มีพันธกิจส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ภายใต้หลักการ 3R คือ

• Reduce การลดการใช้ทรัพยากร
• Reuse การนำกลับมาใช้ซ้ำ และ
• Recycle การนำวัสดุกลับมาแปรรูปเพื่อใช้ประโยชน์ใหม่ ซึ่งเป็นแนวความคิดหลักของระบบเศรษฐกิจหมุนเวียน 

ดังนั้น หลักเศรษฐกิจหมุนเวียนจึงไม่ใช่เพียงการจัดการวัสดุเมื่อสิ้นสุดการใช้งานแล้ว แต่เป็นการมองเห็นคุณค่าของวัสดุเหล่านั้น และสร้างระบบให้สามารถหมุนเวียนกลับมาใช้ประโยชน์ได้ใหม่อีก

โครงการหลังคาทางเดินนี้เป็นหนึ่งในตัวอย่างของการทำงานร่วมกันระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม เพื่อเปลี่ยนแนวความคิดดังกล่าว ให้เป็นสิ่งที่ประชาชนมองเห็นและเรียนรู้ได้ในชีวิตประจำวัน ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ประโยชน์ได้จริงด้วย 

ผู้อำนวยการฝ่ายความยั่งยืน ของ “บริษัท เต็ดตรา แพ้ค (ประเทศไทย) จำกัด” (นายปฏิญญา ศิลสุภดล) กล่าวว่า “กล่องเครื่องดื่มเมื่อผ่านการใช้งานแล้ว ยังมีคุณค่าและสามารถนำกลับเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนได้ เมื่อได้รับการคัดแยก เก็บรวบรวม และส่งต่อเข้าสู่กระบวนการรีไซเคิลอย่างเหมาะสม 

จึงรู้สึกยินดีที่ได้ร่วมขับเคลื่อนโครงการนี้กับภาครัฐและทุกภาคส่วน เพื่อแสดงให้เห็นว่าวัสดุจากกล่องเครื่องดื่มใช้แล้วสามารถนำกลับมาสร้างคุณค่าและประโยชน์ในรูปแบบใหม่ได้อีกครั้ง”

หลังคาทางเดินนี้ สะท้อนให้เห็นถึงความเป็นไปได้ของการหมุนเวียนทรัพยากรกลับมาใช้ประโยชน์ ตั้งแต่กล่องเครื่องดื่มใช้แล้วเข้าสู่ระบบเก็บรวบรวมและรีไซเคิล จนกลายเป็นวัสดุสำหรับพื้นที่ใช้งานจริง

นับเป็นอีกหนึ่งตัวอย่างของความร่วมมือที่เกิดขึ้นตลอดห่วงโซ่คุณค่าซึ่งมีความสำคัญต่อการพัฒนาระบบจัดการบรรจุภัณฑ์ใช้แล้วอย่างยั่งยืน โดยอาศัยการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน สอดคล้องกับแนวความคิดเรื่องการขยายความรับผิดชอบของผู้ผลิต หรือ “EPR” (Extended Producer Responsibility)

หลังคาทางเดินนี้ เป็นหลังคาแผ่นเรียบของ บริษัท อีโค่ เฟรนด์ลี่ ไทย จำกัด ที่ผลิตจากวัสดุหมุนเวียนที่เกิดขึ้นจากกระบวนการรีไซเคิลบรรจุภัณฑ์ เช่น กล่องเครื่องดื่ม UHT โดยนำวัสดุส่วนที่ได้มาจากการแยกเยื่อกระดาษ ซึ่งประกอบด้วยพลาสติกและวัสดุ PolyAl (วัสดุผสมระหว่างพลาสติกและอะลูมิเนียม)

กลับมาเพิ่มมูลค่าและพัฒนาเป็นวัสดุก่อสร้าง แทนการนำไปกำจัด ด้วยวัสดุที่กล่าวมานั้น จึงทำให้หลังคาทางเดินนี้สามารถใช้งานได้นานกว่า 10 ปี

สำหรับ “แผงโซลาร์เซลล์” ของ บริษัท มิดซัมเมอร์ จำกัด ประกอบด้วยวัสดุรีไซเคิล 63% และสามารถนำไปรีไซเคิลต่อได้ถึง 98% ซึ่งถือเป็นการส่งเสริมการใช้วัสดุ PolyAl (อะลูมิเนียมฟอยล์) และช่วยตอกย้ำจุดเด่นด้านระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนและความยั่งยืนของโครงการนี้ให้ดียิ่งขึ้น

นอกเหนือจากการปรับปรุงพื้นที่ใช้งาน เพื่อบังแดดบังฝนให้กับผู้คนทั่วไปแล้ว โครงการนี้ยังเป็นพื้นที่สาธิตให้บุคลากรภาครัฐ ผู้มาติดต่อราชการ และหน่วยงานที่สนใจ ได้เห็นเส้นทางของวัสดุหมุนเวียนตลอดโครงสร้างการผลิตจริง ตั้งแต่การคัดแยกและรีไซเคิลกล่องเครื่องดื่มใช้แล้ว ไปจนถึงการนำวัสดุกลับมาใช้ประโยชน์เป็นหลังคาทางเดิน

“เศรษฐกิจหมุนเวียน” จึงเป็นอีกหนึ่งแนวความคิดสำคัญในการสงวนรักษาไว้ซึ่ง “ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม” ได้พร้อมๆ กัน ครับผม!