สัปดาห์นี้ยังคงเป็นเรื่องราวของชาโตไวน์ต่างๆ ที่ผมได้ชมและชิมในแคว้นอัลซาส (Alsace) และบอร์กโดซ์ (Bordeaux) ในช่วงปลายเดือนมิถุนายนต่อต้นเดือนกรกฏาคม 2569 ที่ผ่านมา
ตอนนี้เป็นเรื่องราวของ ชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์ (Chateau Mouton Rothschild) หนึ่งในไวน์ที่ยิ่งใหญ่ของโลก เป็น 1 ใน “5 เสือเมด็อก” น่าจะเป็นชาโตที่มีสีสันมากที่สุดในบรรดา 5 เสือโดยเฉพาะในด้านการตลาด
วันที่ 30 มิถุนายน 2569 คือวันที่ผมไป “ชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์” เป็นครั้งที่ 7 (จากการไปบอร์กโดซ์เป็นครั้งที่ 21) แต่ละครั้งล้วนมีเรื่องราวให้เล่าขาน
อย่างครั้งล่าสุด ได้ชมพิพิธภัณฑ์ส่วนตัวของเจ้าของ ซึ่งผมไม่เคยเข้าไปชมมาก่อน เห็นว่าเพิ่งปรับปรุงเสร็จได้ไม่นาน พิพิธภัณฑ์นี้ปกติไม่เปิดให้คนทั่วไปได้เข้าชม เสียดายเขาห้ามถ่ายรูป จึงไม่มีรูปของล้ำค่ามาให้ชมกัน ได้แต่ฟังเจ้าหน้าที่เล่าเรื่องราวต่าง ๆ
ฉลากวินเทจ 1945
ตำนานของชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์ ต้องย้อนไปในปี 1789 โดย เมเยอร์ อามส์เชล ร็อธส์ไชลด์ (Mayer Amschel Rothschild / 1812 - 1870) พ่อค้าชาวเมืองแฟรงก์เฟิร์ต (Frankfurt) เยอรมนี ส่งลูกชาย 4 จาก 5 คน เดินทางไปตั้งหลักฐานในเมืองใหญ่ในยุโรป
คือ ซาโลมอนไปเวียนนา, นาธานไปลอนดอน, คาร์ลไปเนเปิลส์ และเจมส์หรือจาค็อบไปปารีส
ส่วนคนโตอยู่ที่บ้านเกิด อันเป็นที่มาของ ลูกธนู 5 ดอก บนฟลอยด์ หรือฉลากของไวน์ตระกูล “ฮร็อธส์ไชลด์” (Rothschild)
นาธาเนียล (Nathaniel) ลูกชายของนาธาน (Nathan) หรือหลานปู่ของเมเยอร์ อามส์เชล เป็นคนแรกในตระกูลที่กระโจนสู่วังวนของไวน์ ด้วยการซื้อชาโต บราน มูตง (Chateau Brane Mouton) ที่ตำบลปูญัค (Pauillac) อำเภอเมด็อก (Medoc) เมืองบอร์กโดซ์ ในปี 1853 ในราคา 1.2 ล้านฟรังก์ แล้วเปลี่ยนชื่อเป็น ชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์ (Chateau Mouton Rothschild) ดังในปัจจุบัน
แกะที่ประดับทั่วไปในชาโต เนื่องจาก Mouton แปลว่า แกะ
ประมาณ 15 ปีต่อมา เจมส์ (หรือจาค็อบ) ลูกชายคนเล็กของตระกูล ที่มีศักดิ์เป็นอาของนาธาเนียล ไม่ยอมน้อยหน้าหลาน จึงไปซื้อ ชาโต ลาฟิต (Chateau Lafite) ในตำบลเดียวกัน โดยลาฟิตเป็นไวน์อยู่ชั้น 1 แล้ว แต่ชะรอยฟ้าจะไม่เป็นใจ เพราะเจมส์เสียชีวิตในปี 1868 ที่ซื้อชาโตนั่นเอง
ขณะที่รูปของนาธาเนียล (Nathaniel) มาปรากฏอยู่บนฉลากชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์ วินเทจ 2003 ในโอกาสครบรอบ 150 ปี...!!
นั่นคือสิ่งที่ทายาทได้ทำตามที่บรรพบุรุษเสี้ยมสอนมาตลอดคือ...สายเลือดฮร็อส์ไชลด์ ต้องเก่ง 2 อย่างคือ การเงิน และ การทำไวน์ !!
ในการจัดทำบัญชี เมด็อก ปี 1855 (The Médoc Classification of 1855) กรองด์ ครู ชั้น 1 มีเพียง 4 ชาโต โดยชาโต มูตง ร็อธส์ชิลด์ อยู่ชั้น 2 และต้องทนอยู่ในเกรด 2 เป็นถึง 118 ปี (1855 – 1973) จึงได้รับการยอมรับพิจารณาให้ขึ้นมาอยู่ในบัญชีชั้น 1 ในปี 1973 จนกลายเป็น “5 เสือ” เป็นการปรับบัญชีครั้งแรกและครั้งเดียวเท่านั้น
แม้จะเป็นน้องใหม่ใน 5 เสือเมด็อก แต่เรื่องการตลาด “ชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์” นำหน้ากว่าพี่ๆ หนึ่งในนั้นคือ ฉลากข้างขวด ซึ่งเป็นไอเดียกระฉูดของท่าน บาฮรง ฟิลิป เดอ ฮร็อธส์ไชลด์ (Baron Philipe de Rothschild) ที่เชิญศิลปินทุกแขนงจากทั่วโลกมาออกแบบฉลากข้างขวด แต่ละวินเทจจะไม่ซ้ำกัน เริ่มตั้งแต่วินเทจ 1945 เป็นต้นมา
ทำให้ฉลากของ “ชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์” เป็นกระดาษที่มีชีวิต บอกเล่าเรื่องราวต่าง ๆ ผ่านทางศิลปินผู้ออกแบบ !
ฉลากวินเทจ 1973
พลันที่ชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์ ได้เลื่อนชั้น ขึ้นมาอยู่ชั้น 1 ในปี 1973 ท่านบาฮรง ฟิลิป เดอ ฮร็อธไชลด์ ก็เชิญ ปาโบล ปิกัสโซ (Pablo Picasso) จิตรกรชาวสเปนผู้ยิ่งใหญ่และเป็นตำนานซึ่งรู้จักกันดีมาออกแบบ เป็นนัยจะบอกว่า ชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์ เป็นตำนาน !!
ฉลากวินเทจ 1987
ชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์ วินเทจ 1987 ปีที่ท่านบาฮรง ฟิลิป เดอ ฮร็อธส์ไชลด์ เสียชีวิตนั้น ศิลปินชาวสวิตเซอร์แลนด์วาดหน้าของท่านบนฉลาก ข้างๆ มีกิ่งก้านองุ่นและลูกองุ่นเหมือนพวงหรีดไว้อาลัย ด้านล่างมีข้อความที่บาฮรอนเนส ฟิลิปปิน เดอ ฮร็อธส์ไชลด์ (Baroness Philippine de Rothschild) ลูกสาวเขียนไว้อาลัยผู้เป็นพ่อ นับเป็นครั้งแรกที่สตรีได้เขียนข้อความบนฉลากชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์
สิ่งที่เปลี่ยนแปลงคือลายเซ็นบนฉลาก ตั้งแต่วินเทจ 1987 เป็นต้นมา ลายเซ็นเป็นของ Philippine de Rothschild ลูกสาว ทำให้วินเทจ 1986 เป็นลายเซ็นสุดท้ายของ Baron Philipe de Rothschild ผู้พ่อ
ฉลากวินเทจ 1993
ชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์ 1993 เป็นฉลากที่แปลกที่สุด เพราะมี 2 เวอร์ชั่น เดิมเป็นภาพเขียนสาวเอ๊าะๆ เปลือย แต่ถูกทางการสหรัฐฯ "สั่งแบนฉลาก" ทำให้ไวน์ที่ขายในสหรัฐฯ ไม่มีรูปหญิงเปลือย ปล่อยเป็นฉลากว่างๆ แต่ข้อความอื่นๆ มีครบ ส่วนที่ขายทั่วโลกเป็นรูปปกติ ทำให้เป็นของสะสม เป็นที่ต้องการ ราคาสูง ตราบเท่าทุกวันนี้
มีเพียง 4 วินเทจเท่านั้นที่ไม่มีศิลปินออกแบบฉลากคือ วินเทจ 1953 เป็นปีฉลองครบรอบ 100 ปีที่ตระกูลฮร็อธส์ไชลด์ได้เป็นเจ้าของชาโต มูตง ในปี 1853 จึงนำรูปของท่านบาฮรง นาธาเนียล เดอ ฮร็อธส์ไชลด์ มาไว้บนฉลาก เพื่อเชิดชูเกียรติและน้อมรำลึกถึงผู้ก่อตั้งชาโต
ฉลากวินเทจ 2000
วินเทจ 1977 เป็นปีที่ Queen Elizabeth แห่งสหราชอาณาจักร เสด็จมาเยือนที่ชาโต มูตง อย่างเป็นทางการในเดือนเมษายน 1977 เป็นเวลา 3 วัน จึงได้นำสัญลักษณ์ของพระองค์ประดับไว้ที่ฉลากของไวน์ปี 1977 เพื่อแสดงถึงการน้อมคารวะ
วินเทจ 2000 เป็นปีที่ยิ่งใหญ่ ถือเป็นปีทองของไวน์ฝรั่งเศส เจ้าของชาโต มูตง จึงได้นำแกะมาทำเป็นฉลาก เพราะคำว่า Mouton ในภาษาฝรั่งเศสหมายถึงแกะ
ฉลากวินเทจ 2003
วินเทจ 2003 เป็นวินเทจฉลอง 150 ปีที่ตระกูลฮร็อธส์ไชลด์ได้ครอบครองชาโต มูตง ในปี 1853 ตอนที่เผยโฉมใหม่ๆ สร้างความฮือฮาไม่แพ้วินเทจที่ผ่านๆ มา ภาพที่ปรากฏในฉลากเป็นตาแก่คนหนึ่งนั่งอยู่บนเก้าอี้ถือไม้เท้า ฉากหลังเป็นตัวหนังสือโบราณ ซึ่งดูแล้วธรรมด๊าธรรมดา
แต่ที่ไม่ธรรมดาเพราะผู้เฒ่าในฉลากดังกล่าวคือ บาฮรง นาธาเนียล เดอ ฮร็อธส์ไชลด์ ทวดของท่านบฮรง ฟิลิป เดอ ฮร็อธส์ไชลด์ ส่วนฉากด้านหลังเป็นเอกสารแสดงสิทธิ์การได้ครอบครองชาโตแห่งนี้ ตอนออกใหม่ในบ้านเราขวดละ 20,000 กว่าบาท ตอนนี้ประมาณ 120,000 บาท
ชาโต มูตง ร็อธชิลด์ 2004 ฉลากเป็นฝีพระหัตถ์ของ พระเจ้าชาลส์ ที่ 3 เมื่อครั้งยังทรงดำรงพระอิสริยยศเจ้าชายแห่งเวลส์ มกุฎราชกุมารอังกฤษ ซึ่งเป็นพระราชโอรสพระองค์ใหญ่ในสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 และ เจ้าชายฟิลิป ดยุกแห่งเอดินบะระ ปัจจุบันกลายเป็นไวน์ที่หายากในตลาดโลก !!
ชาโต มูตง ร็อธส์ชิลด์ 1994 มีความเกี่ยวข้องกับวงการไวน์เมืองไทย เพราะบาฮรอเนสส์ ฟีลีปปีน เดอ ฮร็อธส์ไชลด์ เดินทางมาเปิดตัวในเมืองไทย เป็นครั้งแรกที่ร้าน Lyon สาขาเดอะ เพนนินซูลา ราชดำริ (ปัจจุบันปิดตัวไปแล้วเมื่อต้นปี 2565) ผมได้รับเชิญไปร่วมงาน และเขียนลงในเซคชั่น "ศุกร์สำราญ" ซึ่งเป็น นสพ.ขนาดแทบลอยด์ แทรกใน นสพ.กรุงเทพธุรกิจ ทุกวันศุกร์ โดยตีพิมพ์ในวันศุกร์ที่ 3 มกราคม 2540
ฉลากวินเทจ 2023
ชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์ 2023 วินเทจล่าสุดที่ออกสู่ท้องตลาด เป็นฝีมือของ โชอานา วาสกอนเซลอส (Joana Vasconcelos) ศิลปินหญิงชื่อดังชาวโปรตุเกส วัย 54 ปี มีชื่อเสียงด้านศิลปะจัดวางขนาดใหญ่ (Large-scale installations)
โชอานาออกแบบเป็นพวงองุ่นล้อมรอบด้วยโลก น้ำ ดวงอาทิตย์ และดวงดาว เชื่อมโยงกับมือของมนุษย์ซึ่งหมายถึงกระบวนการผลิตไวน์ เธอเป็นศิลปินชาวโปรตุเกสคนแรกที่ได้รับเกียรติออกแบบฉลาก ชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์
ทั้งหมดนี้เป็นเพียงเศษเสี้ยวเรื่องราวฉลากของชาโต มูตง ฮร็อธส์ชิลด์ ซึ่งเป็น “กระดาษที่มีชีวิต” บอกเล่าเรื่องราวไม่รู้จบ !!
