ไวน์ ซูเปอร์ ทัสกัน (Super Tuscan) เป็นไวน์สไตล์เบลนด์ (Blend) ของอิตาลีที่มีชื่อเสียงที่สุด และน่าจะมีราคาแพงที่สุด เพิ่งเป็นที่รู้จักในบ้านเราไม่กี่ปีที่ผ่านมา แต่โกยเงินไปจากคอไวน์บ้านเราอย่างมากมายและต่อเนื่อง !
ความหมายโดยหลัก ๆ ของไวน์ ซูเปอร์ ทัสกัน คือไวน์อิตาลีที่ผลิตในแคว้นทัสกานี (Tuscany) ในสไตล์ไวน์บอร์กโดซ์ เบลนด์ (Bordeaux Blend) ใช้องุ่นสายพันธุ์คลาสสิกจากฝรั่งเศสที่นำมาปลูกในประเทศอิตาลี จงใจที่จะไม่ใช้องุ่นพันธุ์พื้นเมือง ซึ่งก็คือ ซานโจเวเซ (Sangivese) ตามปริมาณที่กฏหมายกำหนด
อย่างไรก็ตาม แม้ไวน์จะถูกผลิตมานาน แต่คำว่า Super Tuscan เพิ่งมาเกิดและใช้ในช่วงต้นทศวรรษ 1980 นี่เอง แต่ไม่มีการยืนยันแน่นอนว่าใครเป็นบัญญัติใช้ เชื่อว่าเกิดจากบรรดานักเขียน นักวิจารณ์ไวน์
ขณะที่นัยของผู้ผลิตไวน์ ซูเปอร์ ทัสกัน กินความหมายไปถึงเรื่องหัวจิตหัวใจ พวกเขามองไปถึงเรื่องของความต้องการที่จะแสวงหาความท้าทายใหม่ๆ นอกเหนือจากกฎเกณฑ์ที่ถูกกำหนดมาตั้งแต่ครั้งโบราณ จึงไม่แปลกใจที่บางคนเรียกพวกเขาว่า “ไวน์ขบถ”
มาสเซโต สุดยอดของไวน์ซูเปอร์ ทัสกัน
เนื่องจากผู้ผลิตไวน์ ซูเปอร์ ทัสกัน ใช้องุ่นสายพันธุ์คลาสสิกดังกล่าว จึงถือว่าอยู่นอกกฎหมายฉบับ 164/1992 ที่ชื่อว่า “New Disciplinary Code for Denomination of Wines of Origine” ที่บังคับใช้มาตั้งแต่วันที่ 10 กุมภาพันธ์ 1992 (เป็น DOC ในวันที่ 5 พฤศจิกายน 1994)
พวกเขาจึงไม่ได้รับการยอมรับให้เป็นไวน์เกรด ดีโอซี (DOC : Denominazione di Origine Controllata) หรือ ดีโอซีจี (DOCG : Denominazione di Origine Controllata e Garantita)
แต่เป็นได้เพียงเกรด VdT (Vino da Tavola หรือ Table wine) เท่านั้น
ในปี 1992 รัฐบาลกำหนดการจำแนกคุณภาพไวน์ใหม่ขึ้นมา และจัดให้ Super Tuscan จาก Vino da Tavola ขึ้นอยู่ในระดับไอจีที (IGT= Indicazione Geografica Tipica) หรือการบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ทั่วไป คือจะเน้นแหล่งกำเนิดของไวน์มากกว่าลักษณะและสายพันธุ์องุ่น
ปัจจุบันมีผู้ผลิตไวน์ซูเปอร์ ทัสกัน เกิดขึ้นมากมาย แต่ละรายสามารถทำราคาได้ดีกว่าไวน์ที่ปฏิบัติตามกฏแบบเดิมๆ เสียอีก ในบ้านเราตัวท็อปๆ ราคา 2 – 3 หมื่นบาทเลยทีเดียว
ซูเปอร์ ทัสกัน ผลิตในแคว้นทัสกานีเท่านั้น ไม่มีในเขตอื่น โดยมีแหล่งผลิตสำคัญๆ เช่น โบลเกริ (Bolgheri) เป็นหมู่บ้านเล็กๆ ตั้งอยู่ในเขตเทศบาลกัสตาเญโต การ์ดุซซี (Castagneto Carducci) เมืองลิวอร์โน (Livorno) แคว้นทัสกานี มีประชากรราว 300 คน
โบลเกริ เป็นแหล่งกำเนิดของ “ซูเปอร์ ทัสกัน” ชื่อดังหลายๆ ตัว เช่น มาสเซโต (Masseto) ซาสซิกายยา (Sassicaia) ออร์เนลลายยา (Ornellaia) ออร์มา (Orma) เป็นต้น
โดยเฉพาะ มาสเซโต ถือเป็นสุดยอดแห่ง “ซูเปอร์ ทัสกัน” ถูกตั้งฉายาว่า “เปตรุสแห่งอิตาลี” จากการที่ใช้องุ่นแมร์กโลต์ (Merlot) เหมือนกับชาโต เปตรุส (Chateau Petrus) ของฝรั่งเศส
อีกแห่งหนึ่งคือจังหวัด อาเรซโซ (Arezzo) อยู่ทางตะวันออกของทัสกานี ทางตะวันตกเฉียงเหนือติดเมืองฟลอเรนซ์ (Florence) ทางตะวันตกเฉียงใต้ติดเมืองซิเอนา (Siena) ซึ่งเป็น 2 เมืองแห่งประวัติศาสตร์และตำนานไวน์เคียนติ
อาเรซโซ อยู่ห่างจากฟลอเรนซ์ ประมาณ 80 กิโลเมตร พื้นที่ 260 ตารางกิโลเมตร ประกอบด้วย 39 ชุมชน มีไวเนอะรีประมาณ 46 ราย มี 2 ดีโอซี (DOC) ไวน์ซูเปอร์ ทัสกัน ที่ในบ้านเรารู้จักกันดีคือโอเรโน (Oreno) และโกรโญโล(Crognolo) เป็นต้น
ขณะที่บริษัท มาร์เคซี อันติโนริ เอสอาร์แอล (Marchesi Antinori Srl) นั้นน่าจะเรียกได้ว่าเป็น เจ้าพ่อไวน์ซูเปอร์ ทัสกัน เพราะมีไวน์ “ซูเปอร์ ทัสกัน” อยู่ในอาณาจักรถึง 3 ตัว แต่ละตัวล้วนติดลมบน คือ
- ซาสสิกายญา (Sassicaia)
- โซลายา (Solaia)
- ติกญาเนลโล (Tignanello)
โดยมีไวน์เมกเกอร์มือทองสมองเพชรอย่าง จาโกโม ตาคีส (Giacomo Tachis) วงการไวน์ยกย่องให้เขาเป็น บิดาแห่งซุปเปอร์ ทัสกัน (Father of Super Tuscan Wines)
เนื่องจากไวน์ “ซูเปอร์ ทัสกัน” ระดับท็อปๆ ในบ้านเราราคาแพงถึงแพงมหาโหด เมื่อช่วงต้นเดือนพฤษภาคม 2569 มีคนรักไวน์อิตาลีกลุ่มหนึ่งจึงได้จัดการค้นหาซูเปอร์ ทัสกัน ที่คุณภาพโดดเด่นเหนือราคา และเชิญผมไปแนะนำเรื่องราวต่าง ๆ จากการได้ชิมหลายขวดถูกเรียกว่า ฮีดเดน เจม (Hidden Gem) หรือ "เพชรเม็ดงามที่ซ่อนอยู่” อะไรประมาณนั้น !!
วิติซซิโอ มอนิเล ตอสกานา ไอจีที 2018 (Viticcio Monile Toscana Rosso IGT 2018) : รุ่นนี้ผลิตวินเทจแรกคือ 1988 ทำปีละประมาณ 15,000 ขวด ทำจากองุ่นสายพันธุ์คลาสสิกจากฝรั่งเศสล้วนๆ ประกอบด้วยกาแบร์กเนต์ โซวีญยอง 80% และแมร์กโลต์ 20% บ่ม 18 เดือนในถังโอ๊คฝรั่งเศส 225 ลิตร (ในโอคใหม่ 20%) และบ่ม 12 เดือนถังโอ๊คสลาโวเนียนขนาดใหญ่
- สีแดงโกเมนเข้ม สดใส
- หอมกลิ่นผลไม้สุก แบล็คเคอร์แรนท์ แบล็คเบอร์รี แบล็คเชอร์รี พลัม กาแฟ สโมคกี้โอ๊ค ดอกไม้แห้ง สไปซีเฮิร์บ จันทน์เทศ อบเชย เปปเปอร์ วานิลลา บัลซามิก ใบยาสูบ ซีดาร์
- ฟูลบอดี้ แอสิดสดชื่น แทนนินนุ่มเนียน จบด้วยผลไม้ สไปซีเฮิร์บ วานิลา เป็นไวน์สไตล์ Elegant & Rich และเป็นไวน์ Super Tuscan แต่ราคา Super Market สามารถดื่มได้ในเพลานี้เป็นต้นไป
- 19.5/20 คะแนน
อาญาโน “โซเลนโก” ตอสกานา ไอจีที 2018 (Argiano Solengo Toscana IGT 2018) : เรียกสั้น ๆ ว่า โซเลนโก คนทำคือจานโคโม ทาคิช “บิดาไวน์ซูเปอร์ ทัสกัน” ทำวินเทจแรกคือ 1995 คำว่า Solengo หมายถึงหมูป่าผู้สันโดษ ชอบเที่ยวท่องไปในป่าในแคว้นทัสกานี
เบลนด์จากกาแบร์กเนต์ โซวีญยอง (Cabernet Sauvignon) 50% เปอตีต์ แวร์กโดต์ (Petit Verdot) 25% แมร์กโลต์ (Merlot) 20% เหยาะด้วยซานโจเวเซ (Sangiovese) 5% บ่ม 18 เดือนในบาร์ริกฝรั่งเศส โดย 60% บ่มในโอ๊คใหม่ อีก 40% บ่มในโอ๊คเก่าผ่านการใช้งานมา 1 ปี
- สีแดงโกเมนเข้ม สดใส
- หอมกลิ่นผลไม้ แบล็คเบอร์รี แบล็คเคอร์แรนท์ แบล็คเชอร์รี พลัม ดอกไวโอเล็ต เอิร์ธตี้ ไอโอดีน สไปซีเฮิร์บ กานพลู จันทน์เทศ นัทตี้ ซีดาร์ ใบยาสูบ สนิมเหล็ก ขี้กบเหลาดินสอดำ
- แอสิดสดชื่น แทนนินแน่นนุ่มเนียน จบยาวด้วยผลไม้ มิเนอรัล สไปซี วานิลลา สามารถดื่มได้ในเวลานี้
- 19.5/20 คะแนน
บรานกายญา “อิลาตรายยา” รอสโซ ตอสกานา ไอจีที 2020 (Brancaia Ilatraia Rosso Toscana IGT 2020) : เรียกสั้น ๆ ว่า อิลาตรายยา ใช้องุ่นฝรั่งเศสล้วน ประกอบด้วยกาแบร์กเนต์ โซวีญยอง (Cabernet Sauvignon) 40% เปอร์ตีต์ แวร์กโดต์ (Petit Verdot) 40% และกาแบร์กเนต์ ฟรอง (Cabernet Franc) 20% เป็นองุ่นออร์แกนิคจากไร่ใน มาเรมมา (Maremma) บ่ม 18 เดือน บ่มในขวดอีก 12 เดือน
- สีแดงโกเมนเข้ม สดใส
- หอมกลิ่นผลไม้ แบล็คเคอร์แรนท์ แบล็คเบอร์รี แบล็คเชอร์รี บลูเบอร์รี ดอกไวโอเล็ต กาแฟเอสเปรสโซ ช็อกโกแลต สไปซีเฮิร์บ แบล็คเปปเปอร์ ชะเอมเทศ หนังสัตว์ใหม่ๆ ซีดาร์ วานิลลา
- ฟูลบอดี้ แอสิดสดชื่น แทนนินหนักแน่นนุ่มเนียน จบยาวนานและหวานชื่นด้วยผลไม้ เอิร์ธตี้ สไปซี วานิลลา
- 19.5/20 คะแนน
มาร์เคซี มาซเซอิ “ซิเอปิ” ทอสกานา ไอจีที 2020 (Marchesi Mazzei “Siepi” Toscana IGT 2020) : เรียกสั้น ๆ ว่า ซิเอปิ เป็นไวน์สไตล์ Powerful & Complex & Fruit ทำจากแมร์กโลต์ (Merlot) และซานโจเวเซ (Sangiovese) ในอัตรา 50-50% เป็นองุ่นอายุมากจากไร่ซิงเกิล Siepi บ่ม 18 เดือนในถังบาร์ริกฝรั่งเศส ในโอ๊คใหม่ 70% อีก 30% เป็นโอ๊คใช้แล้ว
- สีแดงโกเมนเข้ม สดใส
- หอมกลิ่นผลไม้ พลัม แบล็คเชอร์รี แบล็คเบอร์รี ราสพ์เบอร์รี สตรอว์เบอร์รี ดอกลาเวนเดอร์ มิเนอรัล ช็อกโกแลต หนังสัตว์ ใบชา ซีดาร์ สไปซีเฮิร์บ อบเชย กานพลู ชะเอมเทศ กราไฟต์ เมนธอล ครีมมี โอ๊คกรุ่นๆ
- แอสิดสดชื่น แทนนินหนักแน่น ฟูลบอดี้ จบยาวด้วยผลไม้สุก มิเนอรัล สไปซีเฮิร์บ ดื่มตอนนี้ก็ได้ แต่น่าจะพีกอีกสัก 4-5 ปีข้างหน้า
- 19.5/20 คะแนน
เตนูตา เซตเต ปอนติ “ออร์มา” ทอสกานา ไอจีที 2015 (Tenuta Sette Ponti “Orma” Toscana IGT 2015) : เรียกสั้น ๆ ว่า ออร์มา เป็นไวน์สไตล์ที่หนักแน่นปึ๊กปั๊ก ทำจากแมร์กโลต์ 50% กาแบร์กเนต์ โซวีญยอง 30% และกาแบร์เนต์ ฟรอง (Cabernet Franc) 20% บ่ม 18 เดือนในถังโอ๊คฝรั่งเศส บ่มต่อในขวดอีก 8 เดือน
- สีแดงทับทิบเข้ม สดใส
- หอมกลิ่นผลไม้แดงและดำผสมผสานกัน แบล็คเคอร์แรนท์ พลัม แบล็คเบอร์รี เชอร์รี มิเนอรัล ทรัฟเฟิล โกโก้ กาแฟคั่ว สไปซีเฮิร์บ หวานและซ่าๆ ใบยาสูบ ใบไธม์ หนังสัตว์ สโมคกี้โอ๊ค วานิลลา
- แอสิดสดชื่น แทนนินหนักแน่นแต่นุ่มเนียนลิ้น จบยาวด้วยผลไม้ มิเนอรัล สไปซีเฮิร์บ วานิลลา เป็นไวน์สไตล์หนักแน่น หอมอบอวล อาจจะยังไม่เปิดตัวเต็มที่นัก แต่สามารถดื่มได้ในเวลานี้ ถ้าได้วินเทจ 2013 กำลังดี
- 19.5/20 คะแนน
นั่นคือส่วนหนึ่งของไวน์ ซูเปอร์ ทัสกัน ที่คุณภาพเหนือราคา จริงๆ ยังมีอีกหลายตัวที่ได้ชิมในคราวเดียวกัน ค่อยนำมาเสนอในตอนต่อๆ ไป และเนื่องจากเป็น ฮีดเดน เจม (Hidden Gem) อาจจะหาไม่ง่ายนัก ลองสอบถามที่ร้าน Wine in Love โทร.08 0461 8989