ไวน์สเปน หนึ่งในไวน์คลาสสิกของโลก

“ภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือโดดเด่นด้านไวน์ขาวและไวน์แดง ส่วนภาคกลางโด่งดังด้านโรเซ แต่ถ้าอยากดื่มแชร์รีต้องภาคใต้เท่านั้น”

ผู้เชี่ยวชาญไวน์ให้คำจำกัดความ แหล่งผลิตไวน์ของสเปน ไว้อย่างนั้น..

สเปน (Spain) เป็นผู้ผลิตไวน์โลกเก่าคุณภาพยอดเยี่ยมชาติหนึ่งของโลก การที่ตั้งอยู่บริเวณคาบสมุทรอิบีเรียน หรืออิบีเรีย (Iberian Peninsula or Iberia) ซึ่งมีพื้นที่ส่วนใหญ่ติดกับทะเลและมหาสมุทร ทำให้สภาพอากาศเหมาะสำหรับการปลูกองุ่นทำไวน์

ประกอบกับชนิดของดินที่แตกต่างกันในภูมิภาคต่าง ๆ ทำให้ ไวน์สเปน มีสีสันของรสชาติที่แตกต่างกัน และชวนให้ค้นหาไม่แพ้ไวน์โลกเก่าร่วมทวีปยุโรป อย่างฝรั่งเศส อิตาลี และเยอรมนี ฯลฯ 

เขตผลิตไวน์สเปน

จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์พบว่า บรรพบุรุษของสเปนเริ่มรู้จักการปลูกองุ่นและทำไวน์มานับเป็นพัน ๆ ปีก่อนคริสต์ศักราช นักโบราณคดีเชื่อว่าการปลูกองุ่นในดินแดนกระทิงดุ เริ่มในช่วง 4,000 – 3,000 ก่อนคริสต์ศักราช

เริ่มจากชาวฟีนีเซียนซึ่งอพยพมาจากดินแดนที่เป็นประเทศกรีซในปัจจุบัน และเดินทางไปตามสถานที่ต่าง ๆ ทั้งฝรั่งเศส และอิตาลี พร้อมกับนำต้นองุ่นและวิธีการทำไวน์ไปเผยแพร่ด้วย 

หลังจากนั้นก็มีอีกหลายชนเผ่าที่ผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนกันเข้ามาครอบครองดินแดนแห่งนี้ ซึ่งล้วนแต่ช่วยส่งเสริมให้เกิด ไวน์สเปน ทั้งสิ้น

นับตั้งแต่โรมันที่นอกจากจะนำความรู้ในการทำไวน์มาให้แล้ว ยังนำไวน์กระจายไปยังดินแดนอื่น ๆ ที่อยู่ในเครือจักวรรดิโรมันด้วยกัน

ผสมผสานกับแขกมัวร์ซึ่งแม้จะไม่ดื่มแอลกอฮอล์แต่ค้าขายเก่งเป็นเลิศ เร่ร่อนไปไหนก็นำเหล้าองุ่นไปซื้อขายแลกเปลี่ยนด้วย ทำให้ ไวน์สเปน กระจายไปทั่วโลก !!

บางตำราบอกว่า คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส (Christopher Columbus) ผู้ค้นพบโลกใหม่ ภายใต้เงินทุนของกษัตริย์สเปน เป็นผู้นำ ไวน์สเปน ไปเผยแพร่ในยุคแรก ๆ ขณะเดียวกันก็นำพันธุ์องุ่นจากดินแดนต่าง ๆ มาสู่สเปน 

คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส ผู้มีส่วนช่วยเผยแพร่ไวน์สเปน

ประมาณศตวรรษที่ 14 สเปนเริ่มค้าขายกับอังกฤษ เป็นจุดเริ่มต้นให้โลกรู้จักไวน์สเปน โดยเฉพาะยุคพระเจ้า Henry VIII ที่มีพระมเหสีเป็นชาวสเปน ยิ่งทำให้ไวน์สเปนเป็นที่นิยมในอังกฤษ

ขณะที่ยุคล่าอาณานิคม สเปนเป็นเจ้าของดินแดนหลายแห่งทั่วโลก เป็นจุดหนึ่งที่ทำให้ไวน์สเปนเป็นที่รู้จักกันทั่วโลก

วันนี้สเปนมีพื้นที่ในการปลูกองุ่นประมาณ 2.9 ล้านเอเคอร์ ได้ชื่อว่าเป็นประเทศที่มีไร่องุ่นมากที่สุดในยุโรปและในโลก และมีผู้ทำงานเกี่ยวกับไวน์กว่าร้อยละ 17 ของชาวสเปนทั้งหมด ทำไวน์มากเป็นอันดับ 3 ของโลก 

ภูมิประเทศของสเปนมีความสลับซับซ้อนและหลากหลายคล้ายฝรั่งเศส นอกจากจะผลิตไวน์ได้ดีแล้ว ลักษณะของไวน์ยังไม่ค่อยเหมือนกัน

เตมปรานีลโย 

สเปนมีองุ่นกว่า 400 สายพันธุ์ แต่ส่วนใหญ่ผลิตไวน์จากองุ่นประมาณ 20 พันธุ์ มีตั้งแต่ไวน์ขาว ไวน์แดง สปาร์คกลิ้งไวน์ โรเซ่ และฟอร์ติไฟลด์ไวน์ เรียกว่าครบทุกโอกาสและมื้อของอาหาร ปัจจุบันคนสเปนดื่มไวน์มากเป็นอันดับ 9 ของโลก

เตมปรานีลโย (Tempranillo) เป็นองุ่นแดงประจำชาติสเปน ชื่อแผลงมาจากคำว่า “เตมปราโน” (Temprano) ในภาษาสเปนแปลว่า Early เนื่องจากองุ่นพันธุ์นี้สุกเร็วกว่าองุ่นทุกชนิดในสเปนประมาณ 1 สัปดาห์

ปัจจุบันสเปนปลูกองุ่นพันธุ์นี้ประมาณ 75% ของทั่วโลก ปลูกมากใน 2 พื้นที่หลักคือ ริโอฆา (Rioja) และ ริเบรา เดล ดูเอโร (Ribera del Duero) และในสเปนมีชื่อเรียก "เตมปรานีลโย" กว่า 50 ชื่อ ขึ้นอยู่กับพื้นที่ 

เมื่อพูดถึงไวน์สเปน ชื่อแรกที่เกือบทุกคนจะต้องรู้จักคือ ริโอฆา (Rioja) เป็นไวน์แดงที่มีชื่อเสียงของสเปนที่ผลิตในแคว้น ลา ริโอฆา (La Rioja) ทางเหนือของประเทศ

ว่ากันว่าไวน์ริโอฆานั้นนำเทคโนโลยีการผลิตมาจากบอร์กโดซ์ (Bordeaux) ของฝรั่งเศส

ไวน์ริโอฆา ทำจากองุ่นเตมปรานีลโย (Tempranillo) การ์นาชา (Garnacha) การิเญนา (Cariñena) หรือ มาซูเอโล (Mazuelo) และ กราซีอาโน(Graziano) จากเขตผลิตหลัก 3 เขต คือ ริโอฆา อัลตา (Rioja Alta)  ริโอฆา อาลาเบซา (Rioj์a Alavesa) ริโอฆา บาฆา (Rioja Baja)

ไร่เบกา ซิซิเลีย

ส่วนอีกซีกหนึ่งของประเทศมีเขตผลิตไวน์ชื่อดังระดับโลกคือ คือ ริเบรา เดล ดูโร (Ribera del Duero) อยู่ในแคว้นกาสติลยา อี เลออน (Castilla y Leon / Castile and Leon) ทางเหนือของสเปน

มีไวน์ระดับกรองด์ ครู ที่คอไวน์โหยหาคืออย่าง เบกา ซิซิเลีย (Vega Sicilia) และ ตินโต เปสกูเอรา (Tinto Pesquera) ฯลฯ

ขณะที่สปาร์คกลิ้ง ไวน์ (Sparkling Wine) สเปนก็มี กาบา (Cava) ที่สามารถสู้กับชาวโลกได้อย่างไม่อาย กระบวนการทำเหมือนแชมเปญ (Champagne) ของฝรั่งเศสทุกประการ

ปัจจุบันมีเขต Cava DO (Denominación de Origen = DO) โดยเฉพาะ ได้รับในปี 1991 ต้องผลิตตามกฎหมายควบคุมการผลิตกำหนด

เรื่องราวของ ไวน์สเปน ยังมีอีกเยอะแยะ ตอนนี้เอาเท่านี้ก่อน ไว้มีโอกาสค่อยนำเสนอในตอนต่อ ๆ ไป มาชิมไวน์สเปนสัก 3-4 ตัว เป็นไวน์ที่ผมเพิ่งได้ชิมในช่วงปีใหม่นี่เอง

โบเดกัส เบกา ซิซิเลีย “อูนิโก” ริเบรา เดล ดูเอโร 2010 (Bodegas Vega Sicilia “Unico” Ribera del Duero 2010) : หนึ่งในสุดยอดไวน์บนแผ่นดินสเปน ทำจากเตมปรานีลโย ซึ่งเกษตรกรใน ริเบรา เดล ดูเอโร เรียกว่า ตินโต ฟีโน (Tinto Fino) 94% และกาแบร์กเนต์ โซวีญยอง (Cabernet Sauvignon) 6% องุ่นอายุเฉลี่ย 35 ปี หมักด้วยยีสต์พื้นเมือง หมักในถังไม้ขนาดใหญ่ บ่มในถังโอ๊คฝรั่งเศสและอเมริกัน 6 ปี บ่มในขวดอีก 3 ปี วินเทจ 2010 ถือเป็นวินเทจที่ดีเยี่ยมอีกวินเทจหนึ่งของ Unico 

• สีแดงเข้ม
• หอมกลิ่นผลไม้สุกฉ่ำ เช่น แบล็คเบอร์รี แบล็คเคอร์แรนท์ แบล็คเชอร์รี ราสพ์เบอร์รี และพรุน เอิร์ธตี้ มิเนอรัล ช็อกโกแลต กาแฟคั่ว สไปซีเฮิร์บ กานพลู เฮเซลนัท เม็ดมะม่วงหิมพานต์ ใบยาสูบ หนังสัตว์ ซีดาร์ สโมคกี้โอ๊คและหวานๆ วานิลลา ดอกไม้และใบไม้แห้ง ๆ
• แอสิดสดชื่น แทนนินนุ่มเนียนหวานเหมือนเคี้ยวได้ จบยาวด้วยผลไม้สุก สไปซีเฮิร์บ มิเนอรัล
• สามารถดื่มได้ในเวลานี้  เป็นไวน์ที่ต้องดื่มสักครั้งในชีวิต
• 20/20 คะแนน

 

ฟามิเลีย ตอร์เรส มาส ลา ปลายา ดี.โอ.เปเนเดส 2017 (Familia Torres Mas La Plana Penedès D.O.2017) ผลิตโดยครอบครัวตอร์เรสที่ทำไวน์มากว่า 150 ปี ทำไวน์หลายรุ่นในหลายพื้นที่ของสเปน โดยเฉพาะรุ่น Mas La Plana สามารถสู้กับไวน์ระดับกรองด์ ครู ของฝรั่งเศสได้อย่างไม่เกรงกลัว

ทำจากกาแบร์กเนต์ โซวีญยอง 100% จากไร่ Mas La Plana ขนาด 29 เฮกตาร์ ที่ปลูกมาตั้งแต่ปี 1966 บ่ม 18 เดือนในถังโอ๊คฝรั่งเศส โดย 60% บ่มในโอ๊คใหม่

• สีแดงโกเมนเข้ม สดใส
• หอมกลิ่นผลไม้สุกปนแยมผลไม้ แบล็คเคอร์แรนท์ แบล็คเบอร์รี พลัม แบล็คเชอร์รี เอิร์ธตี้ เบลล์เปปเปอร์ ดอกไม้ แบล็คช็อกโกแลต กาแฟมอคคา สไปซเฮิร์บ จันทน์เทศ อบเชย มินต์ ใบชาแห้ง ซีดาร์ ใบยาสูบ สโมคกี้
• แอสิดสดชื่น แทนนินหนักแน่นและนุ่ม ฟูลบอดี้ จบยาวด้วยผลไม้ มิเนอรัล วานิลลา สไปซีเฮิร์บ
• สามารถดื่มได้ในเวลานี้เป็นต้นไป เป็นอีกหนึ่งกาแบร์กเนต์ โซวีญยอง สเปน ที่ต้องชิมสักครั้งในชีวิต
• 19.75 / 20 คะแนน

 

บอร์เซา เซเลคซิออง คัมโป เด บอร์ฆา ดี.โอ.สเปน 2020 (Borsao Seleccion Campo de Borja D.O.,Spain 2020) : ผลผลิตของบอร์เซา ไวเนอะรี ซึ่งเก่งกาจในการทำไวน์จากการ์นาชา อยู่ในเขตควบคุม Campo de Borja D.O. ในจังหวัดซาราโกซา (Zaragoza) ทางอีสานของสเปน ไม่ไกลจากบาร์เซโลนา

โรเบิร์ต ปาร์คเกอร์ (Robert Parker) นักวิจารณ์ไวน์ชื่อดังเคยให้ความจำกัดความของ Borsao Winery ว่าเป็น “A famous critic on the wine scene”

ต่อมาในปี 2014 โรเบิร์ต ปาร์คเกอร์ก็บอกว่าเป็น “One of the most prized wineries of the year”

• เบลนด์จากการ์นาชา 85% เตมปรานีลโย 10% และซีฮราห์ (Syrah) 5%
• สีแดงเชอร์รีเข้ม สดใส
• หอมผลไม้สุก เรดเบอร์รี พลัม สตรอว์เบอร์รี และราสพ์เบอร์รี เชอร์รีลิเคียว แยมเชอร์รี ดอกไม้ มอคคา สไปซีเฮิร์บ ยี่หร่า กานพลู มินต์
• แอสิดสดชื่น แทนนินนุ่ม จบยาวด้วยผลไม้ สไปซีเฮิร์บ และวานิลลา
• เป็นอีกหนึ่งในไวน์สเปนที่ใช้การ์นาชาเป็นหลัก ที่ควรชิมอย่างยิ่ง
• 19/20 คะแนน

 

อัลวาโร ปาลาซิออส กามินส์ เดล ปริโอรัต สเปน 2019 (Alvaro Palacios Camins del Priorat Spain 2019) : ไวน์สเปนจากแคว้นกาตาลุญญา ที่มีบาร์เซโลนาเป็นเมืองหลวง และผู้ผลิตฝีมือดีเคยอยู่กับ ชาโต เปตรุส (Château Pétrus) ไวน์ชื่อดังของฝรั่งเศส 2 ปี ก่อนจะกลับบ้านมาตั้งไวเนอะรีของตัวเองในปี 1989

ทำจากองุ่น 6-7 พันธุ์ ประกอบด้วย การ์นาชา 35% ซีฮราห์  24% กาแบร์กเนต์ โซวีญยอง 17% การิเญยา (Cariñena)11% แมร์กโลต์ 10% ที่เหลืออีก 3% เป็นพันธุ์อื่น ๆ หมักด้วยยีสต์ธรรมชาติในถังสเตนเลสและถังซีเมนต์ บ่มในถังโอ๊ค 4 เดือน

• สีแดงค่อนข้างเข้ม สดใส
• หอมกลิ่นบัลซามิกกรุ่น ๆ และผลไม้สุก เช่น แบล็คเบอร์รี ราสพ์เบอร์รี แบล็คเชอร์รี พลัม และพรุน ดอกลาเวนเดอร์ สไปซีเฮิร์บ ชะเอมเทศ ใบยาสูบ กาแฟคั่ว โอ๊คหอมกรุ่น
• แอสิดสดชื่น แทนนินยังแน่นแต่เริ่มจะนุ่ม จบด้วยผลไม้ เฮิร์บ บัลซามิก
• สามารถดื่มได้ ณ เวลานี้ เป็นหนึ่งในไวน์จากเขตปริโอรัตที่ควรลองสักครั้ง
• 19/20 คะแนน

“ภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือโดดเด่นด้านไวน์ขาวและไวน์แดง ส่วนภาคกลางโด่งดังด้านโรเซ แต่ถ้าอยากดื่มแชร์รีต้องภาคใต้เท่านั้น” 

นั่นยังไม่ครบทุกภาค ต้องมีครั้งต่อไปอย่างแน่นนอน !