เมื่อปริญญาไม่จำเป็นสำหรับอาชีพดิจิทัล

ธุรกิจเทคโนโลยีชั้นนำในต่างประเทศ อาทิเช่น Google, Apple, IBM และอีกหลายบริษัทได้ยกเลิกความต้องการของปริญญาสำหรับตำแหน่งที่ต้องการทักษะดิจิทัลระดับสูงซึ่งรวมไปถึงโปรแกรมเมอร์ระดับสูงผู้เชี่ยวชาญด้าน AI และ Data Science มานานแล้ว

เป็นที่รู้กันว่าทักษะดิจิทัลระดับสูงเป็นที่ต้องการของตลาดเป็นที่ขาดแคลนและสามารถเรียกเงินเดือนได้สูง

ทั้งนี้ ย่อมหมายความว่าธุรกิจเทคโนโลยีชั้นนำในต่างประเทศเหล่านี้ต่างเห็นพ้องต้องกันว่าทักษะดิจิทัลระดับสูงไม่จำเป็นต้องมาจากการศึกษาในระดับปริญญาและเป็นสิ่งที่ผู้ที่สนใจสามารถขวนขวายหาความรู้ได้ด้วยตัวเองไม่ว่าจากอินเทอร์เน็ตหรือคอร์สอบรมเฉพาะทางซึ่งเป็นที่น่าสนใจว่าธุรกิจชั้นนำเหล่านี้กลับให้ความสนใจกับการจ้างตรงจากคอร์สอบรมเฉพาะทางอีกด้วย

สำหรับประเทศไทยเองจากบุคลากรในวัยทำงานทั้งประเทศ มีเพียง 1% ที่มีทักษะดิจิทัลระดับสูงในขณะที่ประเทศเพื่อบ้านเช่นมาเลเซียกลับมีสูงถึง 11%

และด้วยกำลังผลิตในชั้นมหาวิทยาลัยของไทยในปัจจุบัน สามารถผลิตผู้ที่มีทักษะดิจิทัลระดับสูงในหลักพันหรือหมื่นต้นๆ ต่อปีจึงไม่สามารถคาดหวังได้ว่ามหาวิทยาลัยจะสามารถผลิตผู้ที่มีทักษะดิจิทัลระดับสูงได้ทันต่อความต้องการของตลาดหรือกระทั่งจะลด Gap ที่เป็นระยะห่างของเรากับประเทศเพื่อบ้านได้

เพราะปริญญาเป็นจำนวนมากของมหาวิทยาลัยไทยในปัจจุบันอาจไม่ได้เป็นวิชาชีพที่สอดคล้องต่อความต้องการของตลาดงานในปัจจุบันและคงไม่ต้องพูดถึงความต้องการในอนาคต

การขวนขวายหาความรู้ด้วยตนเองไม่ว่าจากอินเทอร์เน็ตหรือคอร์สอบรมเฉพาะทางโดยที่ไม่จำเป็นต้องใช้ปริญญาอีกต่อไปจึงอาจเป็นทางออกเดียวสำหรับประเทศไทย

สิ่งที่ต้องก้าวข้ามให้ได้ คือ ค่านิยมของสังคมในปริญญาหรือกระทั่งเงื่อนไขสำหรับการจ้างงานตำแหน่งหรือเงินเดือนไม่ว่าจะของภาครัฐหรือเอกชนที่ต้องผูกกับปริญญาแต่ควรหันกลับมาประเมินกันที่ทักษะดิจิทัลระดับสูงแทนอย่างที่ธุรกิจเทคโนโลยีชั้นนำในต่างประเทศ อาทิเช่น Google, Apple, IBM และอีกหลายบริษัทได้ยกเลิกความต้องการของปริญญาไปแล้ว

ซึ่งอาจเป็นไปได้ว่าแม้แต่ในประเทศที่พัฒนาแล้วธุรกิจเทคโนโลยีชั้นนำยังประเมินด้วยว่าปริญญาไม่ได้เป็นช่องทางเดียวที่จะนำไปสู่การมีทักษะดิจิทัลระดับสูงที่เป็นที่ต้องการของตลาดหรือในอีกแง่มุมหนึ่งปริญญาอาจจะไม่ได้เป็นสิ่งที่การันตีว่าจะต้องมีทักษะที่เป็นที่ต้องการของตลาด

อย่างไรก็ตาม ก็ไม่ได้หมายความว่าการศึกษาขั้นพื้นฐานจะไม่มีคุณค่าอีกต่อไป

ถึงแม้ว่าผู้ที่มีทักษะดิจิทัลระดับสูงอาจไม่ต้องการใบปริญญาแต่การศึกษาขั้นพื้นฐานโดยเฉพาะในด้านวิทย์-คณิต ยังเป็นการสร้างพื้นฐานที่สำคัญในเรื่องของการมีตรรกะที่มีความจำเป็นต้องการพัฒนาทักษะดิจิทัลระดับสูงต่อไปไม่ว่าจะเป็นการขนขวายหาความรู้ด้วยตนเองก็ตาม

ซึ่งทักษะด้านวิทย์-คณิตในการศึกษาขั้นพื้นฐานของไทยอ้างอิงจากคะแนน PISA Mathematics ที่ประเมินทักษะด้านคณิตศาสตร์ของเยาวชนวัย15ปีซึ่งคะแนนล่าสุดจากปี 2018 ประเทศไทยอยู่อันดับที่ 57 จาก 78 ประเทศทั่วโลกจึงแสดงให้เห็นถึงความจำเป็นที่จะต้องปฏิรูป

เรื่องนี้คงจะยังถกเถียงกันต่อไปอีกหลายปีแต่ขอเพียงว่าประเทศไทยจะไม่ล้าหลังประเทศอื่นไปมากกว่านี้เลย