ถ้าบอกว่าใครๆ ก็เล่าเรียนความรู้จากมหาวิทยาลัยชั้นนำของโลกได้ในวันนี้ คงไม่มีใครแปลกใจ
เพราะมหาวิทยาลัยชั้นนำหลายแห่ง เผยแพร่บันทึกการสอนไว้ในเว็บหลายเว็บ เช่น edX ซึ่งรวมไปถึงสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ ที่เปิดเว็บให้คนเข้าไปเรียนวิชาที่สอนได้ โดยไม่ต้องเสียค่าเล่าเรียนเมื่อหลายปีก่อน
โดยเรียนจากวิดีโอที่บันทึกมาจากการเรียนในห้องเรียน และมีแบบฝึกหัดให้ลองวิชา เรียนเสร็จแล้วก็ได้ความรู้ไปโดยไม่ได้มีประกาศนียบัตรรับรองใดๆ แต่ก็มีคนจากทั่วโลกไปเล่าเรียนกันมากมาย ด้วยเชื่อมั่นในชื่อเสียงของสถาบัน
แต่เมื่อเร็วๆ นี้ เอ็มไอทีเปิดให้คนมาเรียนในบางวิชาในหลักสูตรปริญญาโท สาขาการจัดการห่วงโซ่อุปทาน เรียนได้ทั่วโลกโดยผ่านเว็บ โดยไม่ต้องเสียค่าเล่าเรียนเหมือนเดิม แต่มีค่าสมัครประมาณเจ็ดสิบเหรียญ และต้องส่งเอกสารสำเนาระเบียนการศึกษาที่เรียนจบมา เพื่อประกอบการรับเข้าเรียน ไม่ใช่ใครอยากเรียนก็ลงทะเบียนเรียนได้เลยทุกเวลา จะเข้าเรียนในหลักสูตรนี้มีกำหนดการเริ่มต้นเรียนตามระยะเวลาของภาคการศึกษา มีกำหนดการเปิดเรียน-ปิดเรียนชัดเจน อยากเรียนต้องเรียนตามเวลาที่กำหนด เพราะคราวนี้เป็นการเรียนที่จะมีการสอบรวบยอด ที่รวมความรู้จากทุกวิชาที่เรียนเข้าด้วยกัน ใครที่สอบผ่านจะได้รับประกาศนียบัตร เรียกว่า Micro Master ในสาขาการจัดการห่วงโซ่อุปทาน และประกาศนียบัตรนี้สามารถใช้เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาต่อในระดับปริญญาโทได้ด้วย
แต่ถ้าใครจะเรียนต่อปริญญาโทของเอ็มไอที คราวนี้ต้องไปเรียนที่สถาบัน และจ่ายค่าเล่าเรียนเต็มที่ หลักสูตรนี้ใช้เวลาประมาณหนึ่งปี ดังนั้น จึงสามารถเรียนผ่านออนไลน์ได้เทียบเท่ากับหนึ่งภาคเรียน และไปเรียนในสถาบันอีกหนึ่งภาคเรียน ใครที่สนใจแค่มหาบัณฑิตจุลภาค ก็เสียเงินแค่สองสามพันบาท ถูกกว่ามินิเอ็มบีเอที่สอนกันในบ้านเราหลายเท่า ทั้งยังได้ความรู้จากปรมาจารย์ตัวจริงอีกด้วย ท่านใดสนใจสามารถหารายละเอียดเพิ่มเติมจาก http://micromasters.mit.edu
หลักสูตรนี้เป็นหลักสูตรที่สอนมานานแล้ว และยังได้รับการจัดอันดับเป็นอันดับหนึ่งในสาขาการจัดการห่วงโซ่อุปทาน มีผู้เรียนจากกว่าสิบสองประเทศทั่วโลก ปีหนึ่งรับแค่สี่สิบคนเท่านั้น เรื่องหาคนเรียนคงไม่ใช่ปัญหาสำหรับเอ็มไอที แต่หัวหน้าภาควิชาบอกว่า เป็นการเปลี่ยนแปลงวิธีการสรรหาผู้เรียนให้สอดคล้องกับยุคดิจิทัล ที่ท่านอาจารย์เชื่อว่าทำให้สามารถสรรหาผู้เรียนได้กว้างขวางมากขึ้นอย่างมีคุณภาพ โดยไม่มีข้อจำกัดเรื่องพื้นที่ เป็นแนวทางในการท้าทายให้คนเก่งๆ มาลองฝีมือดูก่อน สถาบันมีคนเก่งมาให้เลือกรับเข้าเรียนได้มากขึ้น แทนที่จำกัดอยู่ในวงของคนที่เก่งด้วยและมีเงินด้วย เพราะค่าเล่าเรียนเป็นล้าน คนเก่งบางคนเห็นค่าเล่าเรียนแล้วยอมแพ้ไปก่อนสมัครก็มีอยู่เยอะ อาจารย์ท่านบอกว่า เป็นการสูญเสียของสถาบันที่ไม่ได้คนเก่งๆ แต่เงินทองไม่เยอะมาเรียนในหลักสูตรนี้ ถ้าสอบรวบยอดแล้วเก่งจริงๆ สอบได้ผลดีเด่น อาจารย์ท่านยังบอกว่าจะพยายามหาทุนสนับสนุนให้ ซึ่งชื่อเสียงระดับเอ็มไอทีคงเชื่อได้ว่า หาทุนให้คนเก่งๆ มาเรียนนั้นคงไม่ยากเย็นอะไรนัก และสถาบันเองก็มั่นใจว่า คนที่จะมาเรียนต่อนั้นสามารถเรียนได้จริงๆ เพราะมีช่วงเวลาทดลองฝีมือหนึ่งภาคเรียน
ซึ่งสมัยก่อนหลายท่านคงจำได้ว่า เวลาเข้าเรียนปริญญาโทใหม่ๆ จะต้องเป็นนักศึกษาทดลองเรียนในภาคเรียนแรก เรียนดีได้เรียนต่อ เรียนไม่ดีก็กลับไปทำมาหากินตามเดิม วิธีการดั่งเดิมถูกนำมาใช้ใหม่ในขอบเขตที่กว้างขวางกว่า รองรับคนที่มาทดลองเรียนได้มากกว่า และมีต้นทุนที่ถูกกว่า จากการใช้เทคโนโลยีสนับสนุนการทดลองเรียนนี้ และปรับระบบการศึกษาให้เชื่อมเป็นส่วนเดียวกันได้ ระหว่างเรียนผ่านอินเทอร์เน็ตและเรียนในสถาบัน
ท่านอาจารย์ที่เอ็มไอทีมั่นใจว่า เรียนอย่างไรก็ตาม แต่คุณภาพยังเข้มข้นตามแบบเอ็มไอที แม้ว่าจะมีคนมาทดลองเรียนเป็นพันเป็นหมื่นก็ตาม ซึ่งน่าสนใจว่าเขาคิดลงทุนลงแรงเรื่องการเสาะหาคนเก่ง มากกว่าที่จะคิดเรื่องเงิน ที่จะได้จากการเปิดให้คนทั่วโลกมาเรียนมหาบัณฑิตจุลภาค สถาบันชั้นนำของโลกสรรหาสารพัดวิธีให้ได้คนเก่งมาเรียน แต่สถาบันย่ำแย่ของโลก มุ่งแต่จะหาเงินจากคนเรียน จนกระทั่งรับทุกคนที่ยังมีลมหายใจเข้าไปเรียน โดยที่ไม่มีมาตรการสนับสนุนเพิ่มเติมใดๆ สำหรับคนที่ยังมีความพร้อมที่จะเรียนไม่เพียงพอ ก่อนเรียนกับหลังเรียนไม่มีความสามารถใดๆ เพิ่มเติมขึ้นมาเลย
สิ่งที่เราควรเรียนรู้จากสถาบันชั้นนำของโลกนี้คือ เขาไม่รีรอที่จะปรับการศึกษาตามการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และบริบทของโลก ถ้าดูเพียงผิวเผินคล้ายกับแค่เปิดสอนออนไลน์ ที่บางสถาบันกระหายอยากเปิดสอน เพื่อแสวงหาเงินจากผู้เรียนเพิ่มขึ้น แต่ถ้าคิดกันให้ลึกสักหน่อย จะเข้าใจที่เขาบอกว่า เขาลงทุนลงแรงอย่างนี้ เพราะเขาอยากได้คนเก่งจากวงที่กว้างขวางขึ้น
ในขณะเดียวกับที่บางสถาบัน ที่คุยนักคุยหนามานานหลายปีว่า ฉันเป็นสถาบันระดับโลก วันนี้กำลังหาหนทางกีดกันไม่ให้ผู้เรียนใช้สมาร์ทโฟน สมาร์ทวอทช์ จะสอบกันทีต่อไปซื้อเครื่องคิดเลขมาใช้ทั้งๆ ที่แทบทุกคนมีสมาร์ทโฟนกันทั้งนั้น เขาปรับการเรียนการสอนนำหน้าเทคโนโลยี แต่ของเรากลับกีดกันผู้เรียนจากเทคโนโลยีใหม่ๆ เขาไปทางหนึ่ง เราไปอีกทางหนึ่ง









