รายงานความยั่งยืนและความรับผิดชอบต่อสังคม

กิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการดูแลชุมชน สังคม และความยั่งยืนของสิ่งแวดล้อม จึงมีความสำคัญต่อการดำเนินธุรกิจมากเช่นกัน

เป้าหมายสุดยอดของการดำเนินธุรกิจที่ “มุ่งสร้างความมั่งคั่งให้กับผู้ถือหุ้น” ที่เคยสั่งสอนกันมา จึงต้องปรับเปลี่ยนมาเป็นเป้าหมาย 3 ประการ ได้แก่ การสร้างกำไร เป้าหมายทางสังคม และการอนุรักษ์สภาวะแวดล้อม

ที่มักเรียกสั้นๆ ว่า เป้าหมาย 3P ซึ่งได้แก่ Profit (การสร้างกำไร) People (การดูแลสังคม) และ Planet (การดูแลสภาพแวดล้อมของโลก)

ซึ่งปัจจุบันเชื่อว่าจะเป็นส่วนสำคัญทำให้ธุรกิจสามารถดำเนินต่อไปได้โดยเติบโตและยั่งยืน

เมื่อธุรกิจดำเนินกิจกรรมที่ให้ประโยชน์ต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม นอกเหนือไปจากการดำเนินธุรกิจหลักตามปกติ จำเป็นต้องบอกกล่าวให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องและสาธารณชนโดยทั่วไปได้ทราบถึงผลลัพธ์จากกิจกรรมเหล่านั้น

การจัดทำรายงานความยั่งยืน หรือรายงานความรับผิดชอบต่อสังคม จึงเป็นวิธีหนึ่งที่ธุรกิจจะสามารถถ่ายทอดสู่สังคมในวงกว้างให้รับทราบ โดยเป็นรายงานที่จะบอกถึงผลการดำเนินธุรกิจที่นอกเหนือไปจากข้อมูลตัวเลขในรายงานทางการเงินซึ่งมักจะเป็นองค์ประกอบหลักในรายงานประจำปีของธุรกิจที่นิยมทำกันอยู่ทั่วไป

โดยข้อเท็จจริงแล้ว รายงานความยั่งยืนหรือรายงานความรับผิดชอบต่อสังคม อาจเขียนรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งในรายงานประจำปี หรือจัดทำเป็นรายงานเฉพาะที่แยกออกจากรายงานประจำปี ก็ได้
ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย แนะนำให้บริษัทจดทะเบียนทำรายงานความยั่งยืนหรือรายงานความรับผิดชอบต่อสังคมแยกต่างหากจากรายงานประจำปี เพื่อให้มีพื้นที่ที่บริษัทจะสามารถเผยแพร่ผลงานจากกิจกรรมเพื่อสังคมและสิ่งแวดล้อมได้โดยมีเนื้อหาอย่างสมบูรณ์

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง เนื้อหาในส่วนที่ธุรกิจได้ดำเนินการต่อผู้มีส่วนได้เสียทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็น ผู้ถือหุ้น พนักงาน ลูกค้า คู่ค้า ชุมชน สังคม รัฐบาล รวมไปถึงการดูแลรักษาโลก มลภาวะ และสิ่งแวดล้อม

โครงสร้างทั่วไปที่มักปรากฏในรายงานความยั่งยืนหรือรายงานความรับผิดชอบต่อสังคม มักเริ่มต้นด้วย

สารจากผู้บริหาร ซึ่งอาจะเป็นผู้บริหารสูงสุดขององค์กร หรืออาจเป็น ผู้บริหารสูงสุดที่ดูแลรับผิดชอบงานด้านการพัฒนาความยั่งยืนหรือความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร

ซึ่งเป็นส่วนที่จะแสดงความมุ่งมั่นต่อการดูแลรับผิดชอบต่อสังคมจากผู้บริหารระดับสูง ทิศทางและความสำคัญของการดำเนินงานด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม จะมีมากน้อยเพียงใด เห็นได้จากข้อมูลที่สื่อสารมาจากผู้บริหารระดับสูงได้พูดถึงปัญหา ความท้าทาย และสิ่งที่ธุรกิจต้องการจะทำให้ดีขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม

วิสัยทัศน์ พันธกิจ และคุณค่าร่วม เป็นส่วนที่จะบอกได้ว่า ทิศทางและเจตจำนงค์ในการดำเนินธุรกิจของบริษัทเป็นอย่างไร และสะท้อนให้เห็นถึงผลการดำเนินธุรกิจที่ผ่านมาได้ตรงกับเจตนารมณ์ที่ได้ประกาศไว้หรือไม่

ข้อมูลที่มีนัยสำคัญจากการดำเนินกิจกรรมพัฒนาความยั่งยืนหรือความรับผิดชอบต่อสังคม ส่วนใหญ่จะเป็นตัวเลข กราฟ หรือแผนภาพที่แสดงให้เห็นถึงผลสำเร็จของกิจกรรมในปีที่รายงาน โดยเฉพาะกิจกรรมโดดเด่นที่ต้องการเน้นให้สาธารณชนได้ทราบ

รายละเอียดกิจกรรมและผลการดำเนินงาน แยกออกตามหัวข้อกิจกรรม มีการแสดงผลเชิงประจักษ์ หรือผลเชิงตัวเลข ในรูปของการใช้ภาพประกอบ ใช้ตารางสรุป หรือ ใช้แผนภาพ เพื่อให้เห็นผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นอย่างชัดเจน

นอกจากนั้น ยังอาจมีผลการสำรวจความคิดเห็น ผลการสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้อง หรือผู้ที่ดำรงสถานะเป็นกลาง ที่จะสะท้อนผลที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมความรับผิดชอบต่อสังคมของบริษัทได้อย่างเป็นรูปธรรมยิ่งขึ้น

ในปัจจุบัน ได้มีองค์กรสนับสนุนต่างๆ ให้ข้อเสนอแนะในการจัดทำรายงานความยั่งยืนหรือรายงานความรับผิดชอบต่อสังคม เพื่อช่วยให้ธุรกิจสามารถลำดับเนื้อหาและดำเนินเนื้อเรื่องได้อย่างเป็นระบบ อ่านและเข้าใจได้ง่าย

ในระดับโลก ก็จะมีหน่วยงานเช่น GRI (Global Reporting Initiative) ซึ่งเป็นองค์กรความริเริ่มการรายงานที่เป็นมาตรฐานเดียวกันทั่วโลก กำหนดโครงสร้างของหัวข้อการรายงานที่สามารถนำมาใช้อ้างอิงเป็นมาตรฐานได้

ในไทย ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย โดย สถาบันธุรกิจเพื่อสังคม ได้จัดทำหนังสือ “แนวทางการจัดทำรายงานแห่งความยั่งยืน” เผยแพร่ต่อบริษัทจดทะเบียนและบริษัทที่สนใจนำไปเป็นข้อมูลจัดทำรายงานของตน เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม รายงานความยั่งยืนหรือรายงานความผิดชอบต่อสังคมของบริษัท ควรครอบคลุมข้อมูลที่ผู้มีส่วนได้เสียของธุรกิจสนใจหรือต้องการรับทราบ เช่น

สำหรับนักลงทุน อาจต้องการทราบว่า กิจกรรมการรับผิดชอบต่อสังคมที่บริษัททำ จะมีส่วนเชื่อมโยงอย่างไรกับลักษณะการดำเนินธุรกิจหรือโมเดลธุรกิจของบริษัท ผลกระทบต่อการกำกับดูแลกิจการที่ดีและจริยธรรมทางธุรกิจ รวมถึงการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ของบริษัท

สำหรับพนักงาน อาจต้องการทราบถึงนโยบายและการดำเนินการเกี่ยวกับเรื่องสุขอนามัย ความปลอดภัยและสวัสดิภาพในการทำงาน ผลตอบแทนและสวัสดิการที่ยุติธรรม การพัฒนาความรู้และความมั่นคงในหน้าที่การงาน

สำหรับชุมชนและสังคม อาจต้องการทราบถึงการดำเนินงานด้านมลภาวะและรักษาสภาพแวดล้อม การป้องกัน ฟื้นฟู และอนุรักษ์ธรรมชาติและระบบนิเวศวิทยาของพืชและสัตว์ การสนับสนุนที่ช่วยให้เกิดความเข้มแข็งของชุมชน การบำเพ็ญประโยชน์ ให้ความร่วมมือ ช่วยเหลือแนะนำ รวมไปถึงการลงทุนเพื่อการพัฒนาชุมชนและสังคม

สำหรับลูกค้าและผู้บริโภค อาจต้องการทราบถึงคุณภาพและความปลอดภัยจากผลิตภัณฑ์และการให้บริการ การคุ้มครอง และการไม่ละเมิดข้อมูลส่วนบุคคลของผู้บริโภค

สำหรับคู่ค้า อาจต้องการทราบนโยบายและแนวปฏิบัติเกี่ยวกับแรงงาน หรือความพยายามที่จะร่วมมือประสานงานกันเพื่อให้เกิดการปฏิบัติที่ดีในด้านแรงงาน แนวทางการทำธุรกิจที่มีธรรมาภิบาล และต่อต้านการคอร์รัปชั่น

รายงานความยั่งยืนหรือรายงานความรับผิดชอบต่อสังคม จะช่วยให้ธุรกิจสามารถสื่อสารความมุ่งมั่นที่ต้องการช่วยดูแลสังคมและสิ่งแวดล้อมควบคู่ไปกับการพัฒนาธุรกิจสู่ความยั่งยืนไปพร้อมๆ กัน