อัตราดอกเบี้ย

ซึ่งให้กับการที่นักลงทุนยอมเลื่อนการใช้เงินไปหนึ่งช่วงเวลา

เงินโดยตัวมันเองไม่มีค่า

เราใช้มันเพื่อเป็นสื่อแลกเปลี่ยนสินค้าที่เราอุปโภคบริโภคได้เท่านั้น

ดังนั้น ปัจจัยที่กำหนดอัตราดอกเบี้ยจึงขึ้นกับราคาสินค้านั้นในอนาคต หากเราได้ดอกเบี้ยน้อยกว่าราคาสินค้าที่เพิ่ม ขึ้น นักลงทุนก็ควรใช้เงินเสียวันนี้ เมื่อมีคนฝากเงินกินดอกเบี้ยน้อยลง อัตราดอกเบี้ยก็จะขยับขึ้น

อัตราดอกเบี้ยเข้าไปแทรกเป็นยาดำของสูตรการลงทุนแทบจะทุกตัวก็ว่าได้

ในแบบจำลองอย่างง่ายๆ เรามักกำหนดให้อัตราดอกเบี้ยคงที่ เช่น สูตรกำหนดราคาหุ้น CAPM หรือ สูตรกำหนดราคาออปชั่น Black-Scholes คำว่าคงที่ในสูตรเหล่านี้ก็คือคงที่ภายในช่วงระยะเวลาสั้นๆ ช่วงหนึ่ง “ตามอายุการลงทุน” ซึ่งก็อาจพอถูไถไปได้ โดยเฉพาะประเทศไทยที่ราคาสินค้าไม่ค่อยผันผวนมากนัก ดอกเบี้ยเลยค่อนข้างนิ่ง

แต่คำว่า “ตามอายุการลงทุน” ไม่ได้หมายความว่าดอกเบี้ยจะเท่ากันในทุกอายุของการลงทุน

ลองนึกภาพว่า หากเราเดินเข้าไปกู้เงินธนาคาร แล้วถามว่าเขาจะคิดดอกเบี้ยเราเท่าไร

ธนาคารจะถามเรากลับมาว่าจะกู้กี่ปี ถ้ากู้ 1 ปี เขาคิดดอกเบี้ยเรา 7% ต่อปี แต่ถ้ากู้ 2 ปี เขาอาจคิด 7.5% ต่อปี

แบบนี้แสดงว่าดอกเบี้ยเงินกู้ในแต่ละช่วงอายุการลงทุนไม่เท่ากัน

ความสัมพันธ์ระหว่างอัตราดอกเบี้ยกับช่วงอายุการลงทุนต่างๆ เราเรียกว่าโครงสร้างอัตราดอกเบี้ยหรือ Term Structure และเป็นเครื่องมือสำคัญในการวิเคราะห์การเงินที่เกี่ยวข้องกับการลงทุนระยะยาว เช่น การวิเคราะห์ความเป็นไปได้ของโครงการในการปล่อยสินเชื่อธนาคาร การกำหนดราคาหุ้นกู้หรือพันธบัตรรัฐบาล

ลองดูตัวอย่างการกำหนดราคาพันธบัตรรัฐบาลที่เราคุ้นเคยกัน พันธบัตรรัฐบาลไทยมีราคาหน้าตั๋ว 1 ล้านบาท จ่ายดอกเบี้ยปีละ 4% และเหลืออายุ 2 ปี ราคาพันธบัตรจะเท่ากับกระแสเงินที่เกิดขึ้นในแต่ละช่วงคิดลดเป็นค่าปัจจุบัน จะได้

หากกำหนดให้อัตราดอกเบี้ยของช่วงเวลา 1 ปีเท่ากับ 2 ปี คือ 7% แทนค่าใน r ราคาพันธบัตรวันนี้ควรมีราคา 945,759.50 บาท แต่หากอัตราดอกเบี้ยมีโครงสร้าง เช่น 7% สำหรับการลงทุน 1 ปี และ 7.5% สำหรับการลงทุน 2ปี ราคาพันธบัตรนี้จะเปลี่ยนเป็น 937,329.10 บาท ต่างกันพอสมควร

แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าอัตราดอกเบี้ยมีโครงสร้างหรือไม่ นอกจากการถามนายธนาคารแล้ว เรายังสามารถสกัดข้อมูลนี้จากราคาซื้อขายพันธบัตรในตลาดได้