คอลัมน์ Edible Marketing ของผม ถ้าให้แปลเป็นภาษาไทยตรงตัว จะหมายถึงการตลาดกินได้
กินได้ของผมในที่นี้หมายถึง ย่อยให้ท่านบริโภคได้ง่ายขึ้น จากหลักการตลาดที่แสนยุ่งยาก ย่อยเป็นอาหารความรู้ที่ทานแล้วอร่อยได้ประโยชน์ ในขณะเดียวกันผมเขียนโดยเน้นไปที่เรื่องราวของการทำงานในสาขาการตลาดอาหารที่คุ้นเคย หยิบเอาอุปมานิทัศน์ (Allegory) เพื่อยกตัวอย่างให้เข้าใจง่ายขึ้น
ได้รับชมภาพยนตร์ฟอร์มยักษ์ เรื่อง The Hunger Games 2 ซึ่งเป็นเรื่องราว Dystopia (โลกอุดมคติ) ของมนุษย์ การแบ่งชนชั้นปกครอง และการดิ้นรนเพื่อความอยู่รอด ผมสังเกตว่าหลายๆ ครั้งที่หนังหยิบยก นำสัญลักษณ์ของอาหารมาสื่อถึงชนชั้นสังคมที่ต่างกัน ตัวละครเอก Katniss อยู่ในเขต 12 ซึ่งเป็นเขตยากจน การหาอาหารเป็นไปอย่างยากลำบาก กระทั่งขนมปังและมันฝรั่งก็มีอย่างแร้นแค้น
เนื่องจากในเขตไม่มีทรัพยากรมากมายนัก ในทุกๆ ปีแต่ละเขตก็จะต้องส่งเครื่องบรรณาการไปเข้าร่วมแข่งขันเกมส์ The Hunger Games ซึ่งเครื่องบรรณาการนี้คือตัวแทนเขตที่จะต่อสู้ ฆ่าฟันเพื่อความอยู่รอด และอีกนัยหนึ่งคือเป็นสัญลักษณ์ของการสวามิภักดิ์ต่อผู้ปกครองซึ่งมีสิทธิจะให้ความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นหรือแย่ลงก็ได้
กฎนี้จะยกเว้นเฉพาะชาวเมือง The Capitol หรือในอีกชื่อว่า “Panem” มีความหมายตามภาษาละตินว่า ขนมปัง เมืองศูนย์กลางการปกครอง ประชากรร่ำรวย มีกินอย่างเหลือเฟือ จนกระทั่งถึงขั้น มีเครื่องดื่มสำหรับการอาเจียนเพื่อให้รับประทานอาหารได้มากขึ้น
เราจะเห็นว่า “อาหาร” ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ของการแสดงอำนาจ ความร่ำรวย หรือถ้าจะเรียกให้น่าเกรงขามหน่อยก็คือเป็น อาวุธ เนื่องจากอาหารถือเป็นปัจจัย 4 ของมนุษย์ที่จะขาดไม่ได้ การใช้อาหารเป็นอาวุธในเรื่องของการต่อรอง ไม่ใช่เรื่องใหม่ เราจะเห็นตัวอย่างได้จากการออกมาประท้วงของเกษตรกรเรื่องการประกันราคาพืชผล เป็นต้น แม้ภาวะความเป็นอยู่ของประชากรโลกอาจไม่ได้รุนแรงแบบในภาพยนตร์ แต่การแข่งขันเศรษฐกิจในด้านอาหารนั้นกลับแข่งขันกันอย่างหนัก การนำเข้า การส่งออก การประกันราคาสินค้า การตั้งกฎเกณฑ์ควบคุมสินค้า และอื่นๆ ซึ่งไทยเองก็ยังเป็นประเทศที่ยังพึ่งพาการเกษตรและปศุสัตว์ และต้องเข้าสู่การแข่งขันของตลาดโลกด้วย
นโยบายของรัฐบาลหลายยุคหลายสมัย ผนวกเอาเรื่องของการเข้าสู่ความเป็นครัวโลกมาเพิ่มศักยภาพวงการอาหารไทย และกระตุ้นเศรษฐกิจให้โตขึ้น แต่คำถามคือเราจะทำให้สำเร็จได้อย่างไร เมื่อสถานการณ์ในปัจจุบันเป็นอุปสรรคทำให้เราต้องคอยกังวล ไม่ว่าจะเป็นพฤติกรรมผู้บริโภคที่เป็นปัจเจกมากขึ้น เรื่อง กฎหมายกีดกันการค้า ฯลฯ
การวางแผนการทำตลาดที่ชัดเจนของเจ้าตลาดอาหารหลายๆ แบรนด์ทั้งในและต่างประเทศ จึงเป็นเรื่องที่น่าสนใจ น่าจับตามอง เพราะปัจจุบันการซื้อ-ขายสินค้าในรูปแบบที่ทำกันมาตามธรรมเนียมอาจจะได้กำไรแบบไม่ยั่งยืน 4 P ยังไม่ชัดเจน ซูเปอร์มาร์เก็ตในต่างประเทศมีขายสินค้าของเรา แต่ผู้บริโภคไม่คุ้นเคย ไม่รู้จัก ในบทความต่อๆ ไปผมจะนำเสนอรูปแบบของการทำตลาดอาหารแบบต่างๆ เราจะทำการตลาดทางด้านอาหารอย่างไรดี รวมไปถึงอัปเดตเทรนด์ใหม่ๆ เกี่ยวกับการตลาดอาหารที่น่าสนใจครับ
