ตำนานผู้นำ Warren Bennis

ตำนานผู้นำ Warren Bennis

คนเราไม่ได้เกิดมาเพื่อเป็นผู้นำ แต่ผู้นำนั้นสร้างได้

เมื่อสิ้นเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา Warren Bennis ได้เสียชีวิตลงด้วยอายุ 89 ปี สำหรับท่านผู้อ่านหลายๆ ท่าน ชื่อ Warren Bennis อาจจะไม่คุ้นหูเท่าไร แต่สำหรับนักวิชาการทางด้านการจัดการและภาวะผู้นำแล้ว Warren Bennis ถือเป็นชื่อคุ้นหูมากๆ ชื่อหนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในศาสตร์ด้านภาวะผู้นำ Bennis เป็นนักวิชาการด้านผู้นำที่เขียนหนังสือเกี่ยวกับภาวะผู้นำมากกว่า 30 เล่น เป็นผู้ที่คิดริเริ่มและมีบทบาทสำคัญต่อการพัฒนาศาสตร์ทางด้านภาวะผู้นำในหลายๆ ด้าน Bill George ซึ่งเป็นอดีตซีอีโอบริษัทยักษ์ใหญ่และปัจจุบันเป็นอาจารย์อยู่ที่ Harvard Business School ได้เขียนไว้ว่า Peter Drucker เป็นบิดาของการจัดการ ส่วน Warren Bennis นั้นเป็นบิดาของภาวะผู้นำ (Leadership)

หลักการทางด้านผู้นำของ Bennis ที่สำคัญๆ มีหลายเรื่องครับ ตั้งแต่พื้นฐานเลยว่าคนเราไม่ได้เกิดมาเพื่อเป็นผู้นำ แต่ผู้นำนั้นสร้างได้ (great leaders are not born but made) และหนทางสำหรับการเป็นผู้นำนั้นอยู่ที่กระบวนการของแต่ละคนในการเรียนรู้และค้นพบตนเอง Bennis ระบุไว้เลยครับว่าก่อนที่เราจะเป็นผู้นำได้ บุคคลผู้นั้นจะต้องเรียนรู้เกี่ยวกับโลกนี้เสียก่อน แสดงให้เห็นว่าในมุมมองของ Bennis นั้น ทุกๆ คนสามารถที่จะเป็นผู้นำได้ เนื่องจากความเป็นผู้นำไม่ได้เป็นคุณสมบัติที่ติดตัวมาตั้งแต่เกิด แถม Bennis ยังมองอีกด้วยนะครับว่ากระบวนการในการพัฒนาแต่ละคนเป็นผู้นำนั้นก็เปรียบเสมือนเป็นกระบวนการในการพัฒนาบุคคลให้เป็นคน โดยทั้งการพัฒนาความเป็นผู้นำและการพัฒนาให้เป็นคนนั้น อยู่ที่กระบวนการค้นพบด้วยตนเองหรือ Self-Discovery

นอกจากนี้สำหรับผู้นำที่ประสบความสำเร็จนั้น จะต้องเริ่มจากการมีเป้าหมายความสำเร็จที่ชัดเจน อีกทั้งต้องมีความเข้มแข็งในการที่จะมุ่งมั่นสู่เป้าหมายความสำเร็จดังกล่าว แม้จะเจอกับความล้มเหลว หรือ ความผิดหวัง แถมผู้นำที่ประสบความสำเร็จนั้นจะต้องมีสิ่งที่เรียกว่า Passion ในการกระทำเพื่อบรรลุเป้าหมายแห่งความสำเร็จดังกล่าว รวมถึงจะต้องสามารถสื่อสาร และถ่ายทอดเจ้า passion ดังกล่าวเพื่อให้ความหวังและแรงบันดาลใจกับบุคคลอื่นในองค์กรด้วย

คุณสมบัติสำคัญประการถัดมาคือเรื่องของ Integrity หรือความซื่อสัตย์ แต่ไม่ใช่แค่ความซื่อสัตย์ต่อผู้อื่นอย่างเดียวนะครับ ผู้นำที่ดีจะต้องมีความซื่อสัตย์ต่อตนเองด้วย ผู้นำจะต้องไม่โกหกทั้งกับตนเอง และ เกี่ยวกับตนเอง เรียกง่ายๆ ว่าจะต้องไม่หลอกตนเอง และไม่หลอกผู้อื่นเกี่ยวกับตนเอง ผู้นำจะต้องรู้ถึงจุดอ่อน จุดบกพร่องของตนเอง รวมทั้งสิ่งที่ตนเองมี และมีแนวทางในการบริหารจัดการกับข้อบกพร่องของตนเองอย่างชัดเจน

ข้อแนะนำถัดมาของ Warren Bennis เกี่ยวกับผู้นำคือผู้นำที่ดีจะต้องเป็นผู้ที่มีความสนใจใคร่รู้ หรือ อยากรู้อยากเห็นในเรื่องต่างๆ ผู้นำที่ดีจะต้องมีการเรียนรู้ในสิ่งต่างๆ ตลอดเวลา อีกทั้งกล้าที่จะเสี่ยง ทดสอบหรือทดลองในสิ่งใหม่ๆ โดยผู้นำที่ดีจะไม่มากังวลเกี่ยวกับความล้มเหลวหรือผิดพลาดที่เกิดขึ้น เพราะสุดท้ายแล้วผู้นำเหล่านั้นทราบอยู่แล้วว่าจะได้เรียนรู้จากความผิดพลาดหรือความล้มเหลวดังกล่าว

มรดกหนึ่งที่ Bennis ทิ้งไว้ให้กับเราคือ เขาเป็นผู้บุกเบิกที่แยกระหว่างบทบาทของผู้นำกับผู้บริหาร (หรือ Leaders vs Managers) ไว้อย่างชัดเจน และในทุกๆ องค์กรจะต้องมีคนทั้งสองประเภทนี้อยู่ และบุคคลทั้งสองประเภทนั้นขาดกันไม่ได้และเกื้อหนุนกันเป็นอย่างดี โดย Bennis ระบุความแตกต่างของคนทั้งสองประเภทไว้อย่างชัดเจนในหลายประเด็นเลยครับ ผมขอยกมาให้ท่านผู้อ่านได้ลองพิจารณาดูนะครับ

ผู้บริหาร บริหาร ขณะที่ผู้นำสร้างสรรค์ / ผู้บริหารทำตาม ขณะที่ผู้นำริเริ่ม / ผู้บริหารรักษา ขณะที่ผู้นำพัฒนา / ผู้บริหารมุ่งเน้นที่ระบบและโครงสร้าง ขณะที่ผู้นำมุ่งเน้นที่คน / ผู้บริหารเน้นการควบคุม ขณะที่ผู้นำเน้นการสร้างความไว้วางใจ / ผู้บริหารมีมุมมองระยะสั้น ขณะที่ผู้นำมีมุมมองระยะยาว / ผู้บริหารถามว่าอย่างไร และ เมื่อไหร่ ขณะที่ผู้นำถามว่าอะไร และ ทำไม / ผู้บริหารยอมรับสถานะที่เป็นอยู่ ขณะที่ผู้นำท้าทายต่อสถานะที่เป็นอยู่

ท่านผู้อ่านอาจจะรู้สึกว่าข้อเขียนและแนวคิด Warren Bennis นั้นดูแล้วไม่หวือหวาในปัจจุบัน แต่ข้อคิดต่างๆ เหล่านี้ล้วนแล้วแต่เป็นหลักการพื้นฐานของผู้นำที่ดี และกลายเป็นพื้นฐานของแนวคิดผู้นำหลายๆ แนวคิดในปัจจุบัน ก็น่าสนใจนะครับว่าแนวคิดพื้นฐานเหล่านี้ผู้นำในองค์กรของท่านปฏิบัติหรือเป็นไปตามนี้หรือไม่?

สุดท้ายในวันที่พุธที่ 3 กันยายนนี้ World Economic Forum (WEF) จะประกาศผลการจัดอันดับความสามารถในการแข่งขันของประเทศต่างๆ ทั่วโลก ซึ่งข้อมูลนี้เป็นสิ่งที่หลายๆ คนเฝ้ารออยู่ คณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาฯ ในฐานะ Partner ของ WEF จะจัดสัมมนาวิเคราะห์ผลการจัดอันดับของ WEF ขึ้นมาในวันที่ 10 กันยายนนี้ ถ้าสนใจรายละเอียดก็สอบถามได้ที่ [email protected]ครับ