มีการแสดงความคิดเห็นกันมากมาย กว้างขวาง เกี่ยวกับประกาศ คสช.ฉบับที่ 97 ที่ให้อำนาจ คสช.ในการควบคุม
การนำเสนอข่าวของสื่อแบบเบ็ดเสร็จ เรียกว่าถ้าบังคับใช้อย่างเคร่งครัด ก็แทบจะรายงานข่าวการเมืองไม่ได้เลย ต้องไปรายงานข่าวโค้ชเช, ข่าวข่มขืนเด็กบนรถไฟ หรือข่าวการแต่งกายของน้องเจมี่ บูเฮอร์ เท่านั้น
ที่น่าแปลกก็คือ เท่าที่ติดตามข่าวสารทางโซเชียลเน็ตเวิร์ค หรือสื่อสังคมออนไลน์ กลับพบการแสดงความเห็นในแนวสะใจ บางรายถึงขั้นสมน้ำหน้าสื่อ เพราะมองว่าที่ผ่านมาสื่อมีเสรีภาพมากเกินไป
ความเห็นลักษณะนี้ ผมเองได้อ่านแล้วก็ไม่ได้ต่อว่าหรือต้องการจะโต้เถียงอะไร เพราะคงเป็นการบ้านของสื่อเองที่ต้องกลับไปคิดว่า ทำไมผู้คนในสังคมถึงรู้สึกสะใจเวลาที่สื่อถูกลิดรอนเสรีภาพ
แต่สิ่งที่อยากอธิบายก็คือ ประกาศ คสช.ฉบับที่ 97/2557 ไม่ได้พูดถึงหรือมีมาตรการเข้มเฉพาะกับ "สื่อ" เท่านั้น แต่ยังรวมไปถึงการแสดงความเห็นของ "บุคคล" ผ่านสื่อทุกประเภท รวมทั้งช่องทางในการสื่อสารทุกช่องทางด้วย
สิ่งที่จะอธิบายต่อไปนี้ ไม่ใช่การแสดงความเห็นว่าดีหรือไม่ดี ไม่ใช่การวิพากษ์วิจารณ์ แค่นำประกาศ คสช.มาบอกเล่าให้กระจ่าง เพราะยังมีหลายคน (แม้แต่คนข่าวเอง) ที่ยังไม่ทราบ หรือทราบแบบผิดๆ
พ.อ.วินธัย สุวารี ทีมโฆษก คสช. ชี้แจงประมาณว่า ประกาศฉบับที่ 97 ไม่ได้มีอะไรใหม่ แค่รวมเอาประกาศ 2 ฉบับเดิมมาไว้ในฉบับเดียวเท่านั้น ซึ่งสิ่งที่ พ.อ.วินธัย อธิบายก็ไม่ได้ผิด เพียงแต่อาจไม่ครบทุกประเด็น กล่าวคือ
ประกาศ คสช.ฉบับที่ 14/2557 ห้ามสื่อทุกประเภทสัมภาษณ์บุคคลที่ไม่ได้ดำรงตำแหน่งราชการ ทั้งข้าราชการ นักวิชาการ จนอาจขยายความขัดแย้งหรือนำไปสู่ความรุนแรง โทษของการฝ่าฝืน คือ ดำเนินคดีตามกฎหมาย กับสั่งระงับจำหน่ายจ่ายแจก (กรณีสิ่งพิมพ์) และระงับรายการ (กรณีวิทยุ-โทรทัศน์)
ประกาศ คสช.ฉบับที่ 18/2557 ห้ามสื่อทุกประเภทนำเสนอข้อมูลข่าวสาร 7 ลักษณะ เช่น หมิ่นสถาบัน, หมิ่นประมาท, เป็นภัยต่อความมั่นคง, ยุยงปลุกปั่น ฯลฯ รวมถึงห้ามวิจารณ์ คสช. เจ้าหน้าที่ คสช. และบุคคลที่เกี่ยวข้อง แต่ไม่ได้ระบุโทษของการฝ่าฝืนเอาไว้
ประกาศ คสช.ฉบับที่ 97/2557 ห้ามบุคคล (2 ฉบับก่อนหน้านี้ไม่มีห้ามบุคคลทั่วไป) สื่อทุกประเภท สัมภาษณ์นักวิชาการ และอดีตข้าราชการจนอาจขยายความขัดแย้งหรือนำไปสู่ความรุนแรง พร้อมห้ามสื่อทุกประเภทนำเสนอข้อมูลข่าวสาร 7 ลักษณะ (เหมือนประกาศฉบับที่ 18) โทษสำหรับผู้ฝ่าฝืน คือ ดำเนินคดี, สั่งระงับจำหน่ายจ่ายแจก (กรณีสื่อสิ่งพิมพ์) และระงับรายการ (กรณีวิทยุ ทีวี)
หัวใจของประกาศ คสช.ฉบับที่ 97 อยู่ตรงนี้ คือ
- การนำเสนอข้อมูลข่าวสาร 7 ลักษณะ ซึ่งรวมถึงการวิพากษ์วิจารณ์ คสช. เจ้าหน้าที่ คสช. และบุคคลที่เกี่ยวข้อง เดิมไม่มีบทกำหนดโทษ เป็นแต่เพียงแนวปฏิบัติ คล้ายๆ คำสั่งว่านำเสนอลักษณะนี้ แต่ประกาศใหม่ สามารถสั่งปิดหนังสือพิมพ์ นิตยสาร ระงับรายการทีวี วิทยุ และระงับหรือปิดสื่อออนไลน์ได้
- ประกาศ 2 ฉบับเดิม คุมเฉพาะสื่อ ในฐานะของสื่อสารมวลชน ไม่ว่าจะเป็นสิ่งพิมพ์ วิทยุ ทีวี ดาวเทียม ออนไลน์ แต่ประกาศใหม่ หมายรวมถึง "บุคคล" ซึ่งก็คือใครก็ได้ ไม่เฉพาะแต่สื่อ
ฉะนั้นคนที่สะใจว่าสื่อถูกจำกัดเสรีภาพเสียบ้างก็ดี อยากจะบอกว่าเขาไม่ได้จำกัดเฉพาะเสรีภาพสื่อ เขาจำกัดเสรีภาพทุกคนในประเทศไทย
เมื่อวานมีการประชุมร่วมกันระหว่างองค์กรวิชาชีพสื่อ 4 องค์กร กับตัวแทน คสช. ทางองค์กรสื่อก็ได้ชี้แจงข้อห่วงกังวลไปหลายข้อ ซึ่งทางปลัดกระทรวงกลาโหม ในฐานะตัวแทน คสช. ก็รับไปพิจารณาและหารือกับหัวหน้า คสช.ต่อไป
ผลจะเป็นอย่างไร โปรดติดตาม!
