เหลียวหลัง เพื่อแลหน้า : ผู้นำที่จำใจจาก ปี 2013

ปรับรับมือไม่ทัน จนมีอันเป็นไป ทั้งในไทยและโลก

ล่าสุดในประเทศไทย เราได้เห็นคุณสรจักร เกษมสุวรรณ กรรมการผู้อำนวยการใหญ่ ขององค์กรใหญ่ระดับการบินไทย สายการบินแห่งชาติ พลาดไถลลงจากตำแหน่ง หลังนั่งเก้าอี้ร้อนได้ข้ามปีไม่กี่เดือน

แม้สาเหตุของการออกจะระบุว่าเป็นปัญหา “สุขภาพ” แต่เสียงส่วนใหญ่ไม่สงสัยว่าทำไมต้องไป เมื่อได้เห็นผลประกอบการสายการบินแห่งชาติ ที่พลาดเป้าแบบเอาเรื่อง

“สุขภาพ” ไม่ดีที่ว่า น่าจะเป็นสุขภาพการบินไทย

ทุกองค์กรย่อมล้วนหวังให้ CEO ตระหนักว่า เก้าอี้ยิ่งใหญ่ที่ให้นั่ง มาพร้อมความรับผิดชอบอันยิ่งใหญ่ แม้จะมีความท้าทายจากทั้งภายในและภายนอก หรือมีปัญหาองค์กรค้างคามาแต่ปางใด

เมื่อเขาไว้ใจให้บริหาร เขาต้องขอวัดที่ผลงาน เป็นธรรมดา

ทั้งนี้ จะว่าไป การบินไทยของเราก็ไม่เหงา ออกเข้าสมัย เพราะเรามีเพื่อนองค์กรใหญ่ๆ ที่ผู้บริหารจำใจจากอีกมากมายในปี 2013 โดยเฉพาะในองค์กรข้ามชาติดังๆ อาการนั่งไม่ติดของผู้บริหาร ถือปรากฏการณ์ต่อเนื่องกว่า 10 ปีที่ผ่านมา ที่มีการประเมินว่า 40% ของผู้บริหารสูงสุดถูกเชิญให้ออก บีบให้ไป หรือไล่ตรงไปตรงมา แล้วแต่กรณี

มาดูตัวอย่างองค์กรที่น่าจะได้บทเรียนสำคัญ หรือ Lessons Learned จากการวางตัวผู้บริหารแบบคิดผิดคิดใหม่ได้

1. Procter & Gamble

P&G เป็นยักษ์ใหญ่ผู้นำในการผลิตสินค้าแบรนด์ดัง ใช้ทั้งครัวเรือน อาทิ แชมพู Pantene, Rejoice ผลิตภัณฑ์เสริมความงาม เช่น SKII, Olay ของใช้ อาทิ ถ่าน Duracell น้ำยาปรับผ้า Downy แปรงสีฟัน Oral-B ผ้าอ้อม Pampers เป็นต้น

Bob McDonald เป็น CEO ที่ต้องออกไปเมื่อเดือน มิ.ย.ที่ผ่านมา เพราะ P&G ผู้เคยทรงพลังในการสร้างนวัตกรรมใหม่ๆในอดีต เริ่มลดขีดความสามารถในด้านนี้ แถมพี่ยังปรับตัวไม่ทันกับแรงกดดันจากการแข่งขัน และความต้องการของตลาดที่เปลี่ยนไป ทั้งยังรุกเติบโตไม่ทันใจในตลาดโลก

บทเรียน : กรุณาอย่ากินแค่บุญเก่า

2. J.C. Penny

ห้างสรรพสินค้าเก๋าของสหรัฐ มีประวัติยาวนานกว่า 100 ปี เคยรุ่งโรจน์ในฐานะห้างสำหรับผู้บริโภคระดับกลาง ที่ต้องการสินค้าพื้นฐาน ราคาคุ้มค่า

ยามที่สถานการณ์รุมเร้า ผลประกอบการเริ่มรุ่งริ่ง J.C. Penny พยายามทำหลายสิ่ง รวมถึงปรับ CEO ใหม่ โดยยกเก้าอี้ให้ Ron Johnson ผู้อยู่เบื้องหลังความสำเร็จของ Apple Retail Stores หรือร้านขายปลีกของ Apple ที่ปรับโฉมจนเฉียบ โดนใจลูกค้าค่ายดัง

CEO ใหม่ ยังไม่ทันได้เก่า ก็มีอันเป็นไปหลังจากไม่ถึงปีครึ่ง สาเหตุหนึ่งมาจากการวางกลยุทธ์พลาด วาดฝันตามใจฉันว่า จะทำให้ห้างนี้ มีสถานะหรู ดูดี มีระดับกว่าอดีต ทั้งพนักงานก็ต้องปรับ ให้มีอารมณ์ละม้ายคล้ายคนที่ Apple
ผลคือ นอกจากห้างสรรพสินค้าไม่รุ่งดังหวัง ยังร่วงต่อ ต้องกุลีกุจอตามง้อลูกค้าเก่า ที่เขาเสียความรู้สึกไปแล้วว่า เมื่อเห็นฉันไม่มีค่าพอ ก็ขอลา มีคนรับอาสาดูแลฉันเพียบ

บทเรียน : กรุณาเอาอัตตาไว้ที่บ้าน การเปลี่ยนแปลงที่เอาแต่ตนเป็นตัวตั้ง มีสิทธิ์พังสูง

3. BlackBerry

ไม่นานมานี้ คนทั่วโลกรวมทั้งหนุ่มสาวไทยเคยกิ๊กกั๊ก รักใครชอบใคร อยากได้พินบีบี หรือหมายเลขติดต่อระบบ BlackBerry

ตอนนี้ น้องใหม่อาจทำหน้างงๆ สงสัย PinBB คืออะไรอะป้า

BlackBerry คล้ายกับหลายองค์กรที่เคยเฟื่องฟู แต่ตกอันดับเพราะปรับรับมือกับคู่แข่งไม่ทัน โดยเฉพาะ Apple ที่มาแรงแซงฉิวแบบชิวๆ

องค์กรตระหนักว่าต้องเปลี่ยนผู้นำ จึงฝากความหวังไว้กับ Thorsten Heins คนในที่ได้รับแต่งตั้งให้เป็น CEO ในปี 2012

CEO ใหม่รับองค์กรที่กำลังเพลี้ยงพล้ำมาดูแลอย่างมั่นใจ ไฟแรง แต่เริ่มเห็นชัดว่าหากให้เขาเลี้ยงต่อไป อาจเอาชีวิตไม่รอด หลังจาก BlackBerry มีผลประกอบการไตรมาส 3 ของปีนี้ ขาดทุนที่ 4.4 พันล้านเหรียญสหรัฐ

หลายฝ่ายฟันธงว่า Thorsten Heins เป็นคนใน อย่างไรๆ ก็คิดไม่ทะลุกรอบเก่า

BlackBerry จึงขอให้เขาคืนเก้าอี้ หลังจากที่อยู่ในตำแหน่งยังไม่ครบ 2 ปี

บทเรียน : ยามจำเป็นต้องรื้อ ต้องใช้คนที่กล้ารื้อ แค่จับเรียงใหม่ แม้จะจริงจังจริงใจอย่างไร ไม่พอ

4. Microsoft

บริษัทยักษ์ใหญ่ในวงการคอมพิวเตอร์และซอฟต์แวร์ ซึ่งมีผู้นำ Bill Gates เป็นตำนานเล่าขานกันไม่รู้จบ

เมื่อ Bill Gates ก้าวลงจากตำแหน่งในปี 2000 เขาส่งไม้ต่อให้ Steve Ballmer ลูกหม้อคนสำคัญ ซึ่งสามารถบริหารองค์กรมาได้ยาวนาน จนเพิ่งประกาศลงจากตำแหน่งเมื่อเดือน ส.ค.ที่ผ่านมา

หาก Microsoft เป็นดาวรุ่งสมัย Bill Gates ช่วงที่ Steve Ballmer บริหารองค์กร ถือเป็นช่วงชะลอ แถมต่อให้คู่แข่งแซงหลายเกมส์

Steve Ballmer สารภาพว่ามัวแต่หมกมุ่นวุ่นกับความสำเร็จเดิม เช่น Window โอกาสใหม่ๆ ที่น่าจะเป็นของ Microsoft จึงหลุดไปสู่ตักของยักษ์เช่น Apple

แม้ Ballmer ได้เริ่มปรับกระบวนทัพใหม่ แต่หลายฝ่ายก็เห็นว่า ช้าไปมั้ง

บทเรียน : เป็นแชมป์แสนยาก ครองแชมป์ยากกว่า

สรุปว่า วุฒิภาวะที่แท้จริงของผู้นำ คือกล้าพิจารณาว่าเมื่อไหร่ควรอยู่ เมื่อไหร่ควรไป อย่าอยู่อย่างยาก ลำบากทุกคน