อาร์เจนตินา - อย่าเพิ่งเบื่อ

จึงมีเพียงบางสำนักเท่านั้นที่เสนอข่าวสำคัญเรื่องหนึ่งซึ่งเกิดขึ้นในอาร์เจนตินา นั่นคือ ชาวอาร์เจนตินานับพันบุกเข้าไปในร้านค้าเล็กใหญ่ในหลายเมืองเพื่อช่วงชิงสิ่งของ ตำรวจออกระงับและจับผู้ละเมิดกฎหมายไปหลายร้อยคนหลังมีผู้เสียชีวิตสองคน อีกสัปดาห์กว่าๆ ต่อมารัฐบาลอาร์เจนตินาก็ส่งจดหมายไปทวงหมู่เกาะฟอล์คแลนด์จากอังกฤษ เรื่องหลังนี้ดูจะไม่มีสื่อในเมืองไทยให้ความสำคัญทั้งที่มันอาจมีความเกี่ยวพันกับเรื่องแรกซึ่งคนไทยโดยทั่วไปน่าจะได้รับรู้

หมู่เกาะฟอล์คแลนด์อยู่ในมหาสมุทรแอตแลนติกตอนใต้นอกชายฝั่งอาร์เจนตินาราว 500 กิโลเมตรและถูกมหาอำนาจเปลี่ยนกันยึดครองในสมัยที่ยังมีการล่าอาณานิคม หลังอาร์เจนตินาประกาศเอกราชจากสเปนไม่นาน อังกฤษก็เข้าครอบครองหมู่เกาะนั้นซึ่งอาร์เจนตินาเรียกว่ามัลวีนาส์และถือว่าเป็นของตน แต่ความจริงไม่มีประเทศไหนให้ความใส่ใจอย่างจริงจังเนื่องจากมันตั้งอยู่ห่างไกลและกันดาร ผู้ไปตั้งถิ่นฐานที่นั่นส่วนใหญ่ไปจากอังกฤษ เวลาผ่านไป 150 ปีก่อนที่อาร์เจนตินาจะส่งทหารเข้าไปยึดหมู่เกาะนั้น ปรากฏว่าอังกฤษไม่ยอม จึงเกิดสงครามระหว่างสองประเทศซึ่งอาร์เจนตินาพ่ายแพ้ แต่อาร์เจนตินาอ้างว่าตนยังเป็นเจ้าของโดยชอบธรรม

ในช่วงที่รัฐบาลอาร์เจนตินาส่งทหารเข้าไปยึดหมู่เกาะฟอล์คแลนด์เมื่อปี 2525 อาร์เจนตินากำลังมีปัญหาภายในร้ายแรงมากหลังจากทหารยึดอำนาจมาได้ 5 ปี รัฐบาลทหารไม่สามารถแก้ปัญหาเศรษฐกิจได้เนื่องจากมันเรื้อรังมาเป็นเวลากว่า 20 ปีหลังจากวันที่เศรษฐกิจล้มละลายเพราะการใช้นโยบายประชานิยม การประท้วงอย่างกว้างขวางทำให้เสถียรภาพของรัฐบาลทหารสั่นคลอนและนำไปสู่การปราบปรามอย่างรุนแรงจนประชาชนเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก รัฐบาลหาทางเบี่ยงเบนความสนใจจากเรื่องเลวร้ายภายในและหวังจะสร้างความนิยมพร้อมกันไปด้วย จึงส่งทหารไปยึดเกาะฟอล์คแลนด์ รัฐบาลคาดการณ์ผิดโดยคิดว่าอังกฤษจะไม่ตอบโต้ อาร์เจนตินาประสบความเสียหายร้ายแรงมากจากการพ่ายแพ้สงคราม อย่างไรก็ตาม ความเสียหายนั้นแฝงข้อดีไว้ในแง่ที่รัฐบาลชั่วร้ายถูกขับไล่ออกไปในเวลาไม่นานและชาวอาร์เจนตินาลืมทุกข์ยากจากปัญหาภายในไปได้ชั่วคราว

เนื่องจากในช่วงปีสองปีมานี้ อาร์เจนตินามีปัญหาเศรษฐกิจร้ายแรงขึ้นเรื่อยๆ จนเสถียรภาพของรัฐบาลเริ่มสั่นคลอน นักวิเคราะห์จำนวนหนึ่งจึงพากันมองว่าการที่อาร์เจนตินานำเรื่องหมู่เกาะฟอล์คแลนด์ออกมาสร้างข่าวอีกครั้งก็เพื่อหวังจะเบี่ยงเบนความสนใจของชาวอาร์เจนตินาจากปัญหาภายใน

อาจจำกันได้ว่าย้อนไปเมื่อปี 2542 อาร์เจนตินาเริ่มประสบปัญหาเศรษฐกิจร้ายแรงซึ่งนำไปสู่ความล้มละลายในเวลาต่อมา การล้มละลายครั้งนั้นทำให้เศรษฐกิจถดถอยอยู่สามปีก่อนที่จะเริ่มฟื้น แต่ปัญหาอันเกิดจากนโยบายที่ไม่เหมาะสมรวมทั้งนโยบายประชานิยมแบบเลวร้ายมิได้หมดไป เมื่อปีที่แล้ว รัฐบาลเริ่มจนปัญญาจึงหาทางออกแบบตื้นๆ เรื่องที่สร้างความฉงนอย่างกว้างขวางได้แก่การแก้ปัญหาเงินเฟ้อ รัฐบาลไม่พอใจที่หน่วยงานของรัฐผลิตตัวเลขอัตราเงินเฟ้อออกมาสูงกว่าที่คาด แทนที่จะมองหาต้นตอของปัญหาและทางแก้ไข รัฐบาลใช้วิธีปลดพนักงานของหน่วยงานนั้นออกและแต่งตั้งนักการเมืองเข้าไปทำงานแทน ผลปรากฏว่าอัตราเงินเฟ้อลดลงมากว่าครึ่งทันที

เมื่อนักวิชาการชี้ว่าตัวเลขของรัฐบาลได้มาจากการใช้วิธีคำนวณที่ผิดหลักวิชาพร้อมกับผลิตตัวเลขออกมาเปรียบเทียบ พวกเขาก็ถูกจับ ร้อนถึงกองทุนการเงินระหว่างประเทศ หรือไอเอ็มเอฟซึ่งมีหน้าที่ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลจากประเทศสมาชิก ผู้เชี่ยวชาญของไอเอ็มเอฟได้เข้าไปศึกษาและรายงานผลต่อคณะกรรมการของไอเอ็มเอฟเมื่อกลางเดือนธันวาคมที่ผ่านมา คาดกันว่า ถ้าอาร์เจนตินายังฝืนใช้วิธีคำนวณอัตราเงินเฟ้อที่ไม่มีการยอมรับโดยทั่วไป ประเทศอาจถูกไล่ออกจากไอเอ็มเอฟ คณะกรรมการจะประกาศผลการพิจารณาในตอนปลายเดือนนี้

ดังที่ทราบกันดี เงินเฟ้อสร้างปัญหาสาหัสให้แก่ผู้มีรายได้คงที่และผู้มีรายได้น้อยโดยเฉพาะชนชั้นแรงงาน คนกลุ่มนี้มีบทบาทสำคัญในการเป็นฐานเสียงให้รัฐบาลอาร์เจนตินาเนื่องจากได้รับผลจากนโยบายประชานิยม แต่จากวันที่เศรษฐกิจเดินเข้าสู่สภาพล้มลุกคลุกคลานหลังการล้มละลายจากนโยบายประชานิยมครั้งแรกเมื่อปี 2499 ความสัมพันธ์นั้นก็ขาดความราบรื่น การบุกเข้าไปช่วงชิงสิ่งของในร้านเมื่อวันที่ 21-22 ธันวาคมที่ผ่านมาแสดงให้เห็นว่า ปัญหาที่เกิดจากการใช้ประชานิยมนั้นเรื้อรัง หาทางออกยากมากและอาจนำไปสู่การละเมิดกฎหมายอย่างแพร่หลาย

คอลัมน์นี้เริ่มชี้ให้เห็นอันตรายของนโยบายประชานิยมไม่นานหลังรัฐบาลไทยนำมาใช้และสำนักพิมพ์เนชั่นบุ๊คส์ได้พิมพ์คำเตือนออกมาเมื่อปี 2546 ในรูปของหนังสือชื่อ “ประชานิยม : หายนะจากอาร์เจนตินาถึงไทย?” ณ วันนี้ ดูจะยังไม่มีใครใส่ใจอย่างจริงจังทั้งที่รัฐบาลพยายามสร้างภาพ เบี่ยงเบนความสนใจ และให้ข้อมูลไม่ตรงความเป็นจริงอย่างเห็นได้ชัด ฉะนั้น ขอส่งสารถึงชนชั้นรากหญ้าที่คิดว่าตนได้ประโยชน์มากจากนโยบายเลวร้ายนั้นจึงสนับสนุนรัฐบาลแบบไม่ลืมหูลืมตาว่า ในวันหนึ่งข้างหน้าตัวท่านนั่นแหละจะรับกรรมด้วยความอดอยากมากกว่ากลุ่มอื่นเฉกเช่นชนชั้นแรงงานในอาร์เจนตินา และอย่าโทษเทวดาฟ้าดินและบุกเข้าไปช่วงชิงสิ่งของในร้านค้าเมื่อวันนั้นมาถึง