ตั้งแต่ต้นปี 2569 สถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 ในพื้นที่กรุงเทพมหานครยังคงอยู่ในระดับที่สร้างความกังวลต่อสุขภาพของประชาชน ค่าฝุ่น PM2.5 ในหลายพื้นที่ของกรุงเทพฯ ยังคงเกินค่ามาตรฐาน และอยู่ในระดับ “สีส้ม”
ซึ่งเริ่มส่งผลกระทบต่อระบบทางเดินหายใจและสุขภาพของผู้คน โดยเฉพาะพื้นที่ใจกลางและพื้นที่ที่มีการจราจรหนาแน่น เช่น จตุจักร ปทุมวัน และสาทร ซึ่งวัดค่าได้สูงกว่าเกณฑ์มาตรฐานที่ 37.5 ไมโครกรัมต่อลูกบาศก์เมตร
สถานการณ์เช่นนี้ไม่ได้สะท้อนเพียงค่าตัวเลขบนดัชนีคุณภาพอากาศ แต่หมายถึง ความเสี่ยงต่อระบบทางเดินหายใจและสุขภาพของประชากรทั้งหมด โดยเฉพาะกลุ่มเปราะบาง เช่น ผู้สูงอายุ เด็ก และผู้มีปัญหาทางเดินหายใจ การกลับมาของระดับฝุ่นในระดับสีส้ม เป็นเครื่องเตือนว่าสุขภาพของคนเมืองและ “พื้นที่อาคาร” ที่เราใช้ชีวิตและทำงานอยู่ทุกวัน ต้องได้รับการจัดการอย่างเป็นระบบและจริงจังยิ่งขึ้นกว่าเดิม
แนวทางดูแลที่อยู่อาศัย ลดฝุ่นตั้งแต่พื้นที่ส่วนกลาง
การจัดการฝุ่น PM 2.5 ในโครงการที่อยู่อาศัยควรเริ่มจากพื้นที่ส่วนกลาง ซึ่งเป็นจุดที่ฝุ่นจากภายนอกสามารถเข้าถึงได้ง่าย การปิดช่องลมและหน้าต่างที่ไม่จำเป็น ควบคู่กับการทำความสะอาดจุดสะสมฝุ่น เช่น พรมเช็ดเท้า พรมปูพื้น และพื้นที่สัญจรอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยลดการฟุ้งกระจายของฝุ่นภายในโครงการได้
ขณะเดียวกัน การดูแลสภาพแวดล้อมโดยรอบ เช่น การฉีดล้างถนนส่วนกลาง การรดน้ำต้นไม้ และการพ่นละอองน้ำสู่อากาศ เป็นมาตรการเสริมที่ช่วยลดฝุ่นในบรรยากาศได้ในระดับหนึ่ง การปรับปรุงภูมิทัศน์ด้วยการเลือกปลูกต้นไม้ที่มีลักษณะใบช่วยดักจับฝุ่น รวมถึงการเพิ่มพื้นที่สีเขียวและปลูกหญ้าคลุมดินแทนการเทปูน ยังช่วยเพิ่มความชื้นในอากาศและลดการสะสมของฝุ่นละอองได้ในระยะยาว
พื้นที่ใช้งานกลางแจ้ง เช่น สระว่ายน้ำ ซึ่งมีโอกาสปนเปื้อนฝุ่นได้ง่าย ควรได้รับการดูแลเป็นพิเศษ ตั้งแต่การตรวจสอบคุณภาพน้ำ การควบคุมค่าคลอรีนและค่า pH ให้อยู่ในมาตรฐาน ไปจนถึงการทำความสะอาดรางน้ำล้นและพื้นที่โดยรอบ เพื่อให้พื้นที่เหล่านี้ยังคงปลอดภัยและพร้อมใช้งาน
นอกจากนี้ การลดการปล่อยมลพิษจากการทำงานของเครื่องจักรภายในอาคาร และการสื่อสารข้อมูลการดูแลสุขภาพแก่ลูกบ้านอย่างสม่ำเสมอ ผ่านช่องทางที่เข้าถึงได้ง่าย จะช่วยเสริมสร้างความตระหนักรู้และการดูแลตนเองท่ามกลางสถานการณ์ฝุ่นที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลา
อาคารสำนักงานและอาคารพาณิชย์ กับบทบาทการจัดการอากาศภายใน
สำหรับอาคารสำนักงานและอาคารพาณิชย์ ระบบปรับอากาศถือเป็นหัวใจสำคัญของการควบคุมฝุ่น PM 2.5 การเลือกใช้แผ่นกรองอากาศที่มีประสิทธิภาพในการดักจับฝุ่นขนาดเล็ก เช่น ฟิลเตอร์ระดับ MERV 13 ขึ้นไป หรือการเพิ่มความถี่ในการล้างและบำรุงรักษาระบบปรับอากาศในช่วงที่ค่าฝุ่นสูง จะช่วยลดการสะสมของฝุ่นภายในอาคารได้อย่างมีประสิทธิภาพ
การติดตั้งเครื่องฟอกอากาศในจุดสำคัญ เช่น ทางเข้าอาคารหรือโถงล็อบบี้ เป็นอีกหนึ่งมาตรการที่ช่วยลดการนำฝุ่นจากภายนอกเข้าสู่พื้นที่ใช้งาน โดยเฉพาะในช่วงฤดูหนาวที่อากาศแห้งและเกิดไฟฟ้าสถิตได้ง่าย ทำให้ฝุ่นติดมากับเสื้อผ้าและร่างกายของผู้ใช้อาคาร
ในวันที่ค่าฝุ่นเกินมาตรฐาน การปิดหน้าต่างหรือช่องระบายอากาศที่เชื่อมต่อกับภายนอก การลดกิจกรรมที่ก่อให้เกิดฝุ่นฟุ้งกระจาย เช่น งานซ่อมแซม หรือการทำความสะอาดที่ไม่เหมาะสม รวมถึงการรณรงค์ให้พนักงานใช้ระบบขนส่งสาธารณะแทนรถยนต์ส่วนตัว ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารจัดการอาคารอย่างรับผิดชอบต่อทั้งผู้ใช้งานและสิ่งแวดล้อม
ท่ามกลางความท้าทายจากมลพิษทางอากาศที่อาจมีความยืดเยื้อ การดูแลบ้านและอาคารให้พร้อมรับมือฝุ่น PM 2.5 ไม่ใช่เพียงการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า แต่คือการวางระบบบริหารจัดการเพื่อความปลอดภัยและคุณภาพชีวิตในระยะยาว สำหรับผู้บริหารโครงการและอาคาร การตื่นตัว วางแผน และลงมือจัดการอย่างเป็นระบบ คือบทบาทสำคัญในการสร้างความมั่นใจและความอุ่นใจให้กับผู้อยู่อาศัยและผู้ใช้งานพื้นที่ในวันที่อากาศไม่ปลอดภัย