ช่องโหว่สกัดชิป ! มหาลัยจีนเอี่ยวกลาโหม ซื้อชิป Nvidia รุ่นล้ำสุดได้ แม้ถูกขึ้นบัญชีดำ

ข้อมูลบันทึกการจัดซื้อจัดจางฉบับหนึ่ง พบว่า มหาวิทยาลัยจีนที่มีความสัมพันธ์เหนียวแน่นกับกองทัพปลดปล่อยประชาชนจีน ซื้อชิปเอไอ H200 ที่ทรงพลังของเอ็นวิเดีย (Nvidia) เมื่อเดือนก่อน แม้ถูกสหรัฐแบนการเข้าถึงการส่งออก เรื่องนี้ถือเป็นการตอกย้ำให้เห็นถึงช่องว่างความพยายามของวอชิงตันในการควบคุมการเข้าถึงเทคโนโลยีล้ำสมัยต่อจีน

รอยเตอร์รายงานว่า มหาวิทยาลัย Northwestern Polytechnical ในจีน ได้ซื้อชิป H200 เมื่อเดือนต.ค. ด้วยงบประมาณ 874,700 หยวน ตามที่ระบุในบันทึกการซื้อขายผ่านเว็บไซต์วันที่ 21 ต.ค.

มหาวิทยาลัยดังกล่าว เป็นสมาชิกกลุ่มมหาวิทยาลัยจีน “Seven Sons of National Defense” หรือกลุ่ม "บุตรทั้งเจ็ดแห่งการป้องกันประเทศ" ซึ่งอยู่ภายใต้การคว่ำบาตรของสหรัฐ และมีประวัติเคยดำเนินการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับกลาโหมให้กับปักกิ่ง

มหาวิทยาลัยซื้อชิปดังกล่าวให้กับคณะบริหารธุรกิจ โดยซื้อผ่าน Shaanxi Bosuan Network Technology แทนการซื้อโดยตรงจากเอ็นวิเดีย

H200 เป็นหนึ่งในชิปที่มีความสามารถมากที่สุดของเอ็นวิเดีย สำหรับการฝึกอบรมและใช้งานระบบเอไอขั้นสูง และอยู่ภายใต้การอนุมัติใบอนุญาตการส่งออกของสหรัฐ ซึ่งโดยปกติแล้วสถาบันที่ขึ้นบัญชีดำอย่าง Northwestern Polytechnical จะถูกปฏิเสธการซื้อขาย

นอกจากนี้ บันทึกการจัดซื้อจัดจ้างยังเผยให้เห็นว่า ในปีนี้มหาวิทยาลัยได้ซื้อสิทธิ์เข้าถึงชิป H200 และโปรเซสเซอร์เอไอประสิทธิภาพสูงรุ่นอื่นๆ ของเอ็นวิเดีย ผ่านสัญญาเช่าบริการประมวลผลจำนวน 5 ฉบับ ซึ่งทำขึ้นกับบริษัทจีนรายอื่นๆ

อนึ่ง สำนักข่าวรอยเตอร์เป็นสื่อแรกที่รายงานเรื่องการจัดซื้อชิปและสัญญาด้านคอมพิวเตอร์เหล่านี้ ด้านมหาวิทยาลัย Northwestern Polytechnical, บริษัทเอ็นวิเดีย และสำนักงานอุตสาหกรรมและความมั่นคง สังกัดกระทรวงพาณิชย์สหรัฐ ซึ่งมีหน้าที่กำกับดูแลการควบคุมการส่งออก ยังไม่ได้ตอบกลับคำร้องขอให้แสดงความคิดเห็น ส่วนบริษัท Shaanxi Bosuan Network Technology รอยเตอร์ไม่สามารถหาข้อมูลการติดต่อได้

ทั้งนี้ การค้นพบดังกล่าวมีขึ้นขณะที่เอ็นวิเดีย และซีอีโอเจนเซน หวง กำลังเผชิญกับการตรวจสอบที่เพิ่มขึ้นในวอชิงตัน เกี่ยวกับการที่เขาผลักดันให้มีการผ่อนปรนข้อจำกัดในการขายชิปเอไอให้จีน หลังจากมีรายงานว่าเขาตกเป็นเป้าหมายของปฏิบัติการจารกรรมจากจีน

หวงให้เหตุผลว่า การจำหน่ายชิปให้จีนจะช่วยปกป้องความเป็นผู้นำทางเทคโนโลยีของอเมริกัน และรักษาการพึ่งพาของลูกค้าชาวจีนต่อเทคโนโลยีสหรัฐ แต่สมาชิกสภานิติบัญญัติของสหรัฐบางคนบอกว่า การเข้าถึงชิปเอไอที่ทรงพลังมากที่สุดของเอ็นวิเดียสามารถเร่งการพัฒนาระบบเอไอจีนสำหรับการออกแบบอาวุธ การวิเคราะห์ข่าวกรอง และการปรับปรุงกองทัพจีนให้ทันสมัย

ที่ผ่านมา ทั้งเดโมแครตและรีพับลิกันในสภาคองเกรสต่างเรียกร้องให้มีการควบคุมการเข้าถึงชิปเอไอขั้นสูงของจีนอย่างเข้มงวดขึ้น ทั้งการข้อกำหนดเกี่ยวกับการติดตามชิป และการกำกับดูแลการส่งออก

มหาลัยจีนเอี่ยวกลาโหม

รอยเตอร์ระบุว่า มหาวิทยาลัย Northwestern Polytechnical ดำเนินการวิจัยที่เกี่ยวข้องกับเครื่องบินรบ ขีปนาวุธ และดาวเทียม และกระทรวงพาณิชย์สหรัฐได้เพิ่มสถาบันดังกล่าวขึ้นบัญชีดำด้านการค้า ที่เรียกว่า Entity List ในปี 2001 เนื่องจากสถาบันมีส่วนเกี่ยวข้องกับกิจกรรมการแพร่ขยายขีปนาวุธและการวิจัยทางทหาร และสหรัฐได้เพิ่มข้อจำกัดต่อสถาบันในการเข้าถึงเทคโนโลยีที่สำคัญของสหรัฐเข้มงวดขึ้นในปี 2019 ส่งผลให้การออกใบอนุญาตส่งออกเทคโนโลยีของสหรัฐไปยังสถาบันนี้ ถูกปฏิเสธเป็นส่วนใหญ่

การซื้อชิปดังกล่าว แสดงให้เห็นว่า สถาบันต่างๆ ของจีน ที่มีความสัมพันธ์กับกองทัพ ยังคงพยายามจัดหาขุมพลังแห่งการประมวลผลด้านเอไอจากสหรัฐ ผ่านซัพพลายเออร์ในประเทศอย่างต่อเนื่อง ทั้งด้วยวิธีซื้อชิปมาเป็นกรรมสิทธิ์โดยตรง หรือเช่าสิทธิ์เข้าใช้งานเซิร์ฟเวอร์ที่มีชิปดังกล่าวติดตั้งอยู่

จากการตรวจสอบเอกสารการจัดซื้อและบันทึกข้อมูลองค์กรต่างๆ 26 ฉบับในปีนี้ รอยเตอร์พบอีกว่า ยังมีมหาวิทยาลัยและสถาบันวิจัยหลายแห่งที่จัดซื้อชิปของเอ็นวิเดีย หรือเช่าใช้บริการประมวลผลที่ขับเคลื่อนด้วยชิปดังกล่าวผ่านซัพพลายเออร์ภายในประเทศ และหน่วยงานหลายแห่งต่างมีความเชื่อมโยงอย่างใกล้ชิดกับอุตสาหกรรมกลาโหม หรือการวิจัยทางการทหารของจีน

มหาวิทยาลัยที่ปรากฏชื่อในเอกสารดังกล่าวยังไม่ได้ตอบกลับคำร้องขอให้แสดงความคิดเห็นของรอยเตอร์

คณะอื่นก็เข้าถึงชิปล้ำสมัยสหรัฐ

เมื่อเดือน ม.ค. ที่ผ่านมา รัฐบาลของปธน.ทรัมป์ เริ่มอนุญาตส่งออกชิป H200 บางส่วนให้แก่จีนเป็นรายกรณี แต่ยังไม่ได้ยกเลิกนโยบายห้ามจำหน่ายแก่กลุ่มบริษัทที่ขึ้นบัญชีดำ Entity List รวมถึงมหาวิทยาลัย Northwestern Polytechnical และได้กำหนดมาตรการป้องกันเพื่อไม่ให้หน่วยงานที่ถูกขึ้นบัญชีดำ และผู้ใช้งานทางทหาร เข้าถึงชิปส่งออกภายใต้นโยบายนี้จากระยะไกล ซึ่งครอบคลุมไปถึงโปรเซสเซอร์ H200 และรุ่นที่ต่ำกว่า

แต่เรื่องนี้ยังมีช่องโหว่ เพราะนอกจากคณะบริหารธุรกิจของสถาบันดังกล่าวจะซื้อชิป H200 สองตัวโดยตรงแล้ว บันทึกการจัดซื้อจัดจ้างยังแสดงให้เห็นว่า คณะความมั่นคงทางไซเบอร์ของมหาวิทยาลัยนี้ ได้ทำสัญญา 2 ฉบับ เป็นระยะเวลา 7 เดือน ในเดือน ม.ค. สำหรับการเข้าถึงเซิร์ฟเวอร์ที่มีชิป H200 จำนวน 8 ตัวในแต่ละเครื่อง โดยสัญญาดังกล่าวมีมูลค่า 441,700 หยวน และ 441,000 หยวน ครอบคลุมการปรับแต่งโมเดลเอไอ และการฝึกอบรมการเรียนรู้แบบเสริมกำลัง

นอกจากนี้ ยังมีการเช่าสิทธิ์เข้าใช้งานเซิร์ฟเวอร์ที่ติดตั้งชิปเอ็นวิเดีย รุ่น A100 จำนวน 8 ตัว และรุ่น A800 จำนวน 8 ตัวเช่นกัน โดยชิปทั้งสองรุ่นนี้เป็นรายการที่ถูกห้ามส่งออกไปยังหน่วยงานทุกแห่งในประเทศจีน

อย่างไรก็ตาม ในบรรดาชิปที่ปรากฏอยู่ในบันทึกการจัดซื้อของมหาวิทยาลัย Northwestern Polytechnical นั้น รุ่น H200 ถือเป็นรุ่นที่มีความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสูงสุด

ขณะที่ในเดือนเม.ย. อีกคณะหนึ่งในมหาวิทยาลัยได้จัดซื้อบริการด้านการประมวลผลที่ต้องอาศัยชิป A100 อย่างน้อย 24 ตัว ผ่านสัญญามูลค่า 375,000 หยวน เพื่อนำไปใช้ในการจำลองสถานการณ์ด้านโครงสร้างและพลศาสตร์ของไหล

ทั้งนี้ สัญญาการซื้อขายกับมหาวิทยาลัยเหล่านี้ทำกับผู้จัดจำหน่ายเทคโนโลยีในจีนหลายรายที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักนัก และบันทึกดังกล่าวให้ข้อมูลเพียงน้อยนิดว่าโปรเซสเซอร์เหล่านั้นมีที่มาอย่างไร หรือเซิร์ฟเวอร์ที่เช่าตั้งอยู่ที่ใด

ตลาดเงาจัดหาชิปเอ็นวิเดียขยายตัว

บันทึกการจัดซื้อจัดจ้างแสดงให้เห็นถึงตลาดซื้อขายชิปเอไอเอ็นวิเดีย และบริการประมวลผลที่กว้างขวางขึ้นในกลุ่มมหาวิทยาลัยของจีน

โดยในบันทึกที่รอยเตอร์ได้เห็นพบด้วยว่า มหาวิทยาลัยเซินเจิ้นซื้อโปรเซสเซอร์ H100 จำนวน 3 ตัว ในราคา 769,800 หยวนในเดือน ก.ย. ซึ่งเป็นอุปกรณ์ดังกล่าวชิปเอไอระดับสูงอีกตัวหนึ่งของเอ็นวิเดียที่ถูกสหรัฐสั่งห้ามส่งออก

ขณะที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีอู่ฮั่น ซื้อเซิร์ฟเวอร์ที่มีชิป H100 ในราคา 355,000 หยวนในเดือน มิ.ย. และชิป A100 จำนวน 4 ตัว โดยซื้อแยกต่างหาก ในราคา 344,000 หยวน

ส่วนมหาวิทยาลัยเป่ยหาง ซึ่งเป็นหนึ่งในเจ็ดมหาวิทยาลัยด้านกลาโหม ซื้อโปรเซสเซอร์ A800 จำนวน 4 ตัวในราคา 489,000 หยวนในเดือน เม.ย. ซึ่งมหาวิทยาลัยเป่ยหางมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับอุตสาหกรรมการบินและอวกาศและการป้องกันประเทศของจีน และดำเนินการวิจัยโครงการการบินทางทหารและอวกาศด้วย

นอกจากนี้ ประกาศการจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานรัฐสองฉบับในเดือน ก.ค. และ ก.ย. ยังได้ระบุชื่อซัพพลายเออร์ที่ได้รับคัดเลือกให้จัดหาบริการด้านคอมพิวเตอร์โดยใช้ชิปเอ็นวิเดีย รุ่น H800 และ A800 ซึ่งเป็นชิปที่ถูกจำกัดส่งออกไปยังจีน 

โดยซัพพลายเออร์เหล่านั้นจัดหาบริการดังกล่าวให้แก่ University of Chinese Academy of Sciences และมีประกาศฉบับหนึ่งระบุราคาการเข้าใช้งานชิป H800 ไว้ที่ 10 หยวนต่อชั่วโมงต่อชิป นอกจากนี้ ยังมีการจัดซื้อจัดจ้างอีกรายการหนึ่งในเดือน ม.ค. ซึ่งระบุชื่อซัพพลายเออร์ที่จัดหาชิป A100 จำนวน 6 ชิป คิดเป็นมูลค่า 484,800 หยวน ให้แก่สถาบันรัฐแห่งหนึ่งในเซินเจิ้น

ทั้งนี้ รอยเตอร์เคยรายงานก่อนหน้านี้ว่า สถาบันต่างๆ ในประเทศจีนเป็นผู้จัดหาชิปเอ็นวิเดียรุ่นที่ถูกจำกัดการส่งออก โดยชิปเหล่านี้ติดตั้งมากับเซิร์ฟเวอร์ที่ผลิตโดยบริษัท Super Micro Computer, Dell และ Gigabyte ผ่านทางตัวแทนจำหน่ายภายในประเทศจีน

นอกจากนี้ รอยเตอร์ยังพบหลักฐานการมีอยู่ของตลาดมืดในจีน สำหรับการซื้อขายชิปเอ็นวิเดียรุ่นที่ถูกจำกัดส่งออกอีกด้วย ซึ่งชิปเหล่านั้นมีที่มาจากคลังสินค้าในต่างประเทศ และขนส่งผ่านตัวกลางประเทศที่สามอีกด้วย

สัปดาห์ที่ผ่านมา รอยเตอร์เพิ่งรายงานว่า ชิปเอ็นวิเดียรุ่น H200 จำนวนหนึ่ง ขนส่งเข้าประเทศจีนผ่านช่องทางอ้อม ในขณะที่ทางการปักกิ่งยังคงชะลอการอนุมัติการนำเข้าในปริมาณมาก