ร้านปิ้งย่างหรูผุดทั่วเกาหลีเหนือ มั่งคั่งจริงหรือแค่โฆษณาชวนเชื่อ

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงาน ตั้งแต่เดือน ก.ย.เป็นต้นมาสื่อทางการเกาหลีเหนือประกาศว่ามีร้าน “บุลโกกิ” หรือร้านปิ้งย่าง เปิดใหม่ทั่วประเทศมากกว่า 12 ร้าน 

แม้หลายคนมองว่า นี่เป็นแค่การโฆษณาชวนเชื่อของรัฐบาล แต่การขยายตัวของร้านปิ้งย่างเหล่านี้ถือว่าน่าสังเกตอย่างมาก ในประเทศที่ประชาชนอดอยากมานาน องค์การอาหารแห่งสหประชาชาติกล่าวในรายงานว่าด้วยเกาหลีเหนือฉบับล่าสุดว่า ประชากรมากกว่า 2 ใน 5 ของประเทศกำลังประสบภาวะขาดสารอาหาร

เหล่านักวิเคราะห์กล่าวว่า การเปิดร้านสะท้อนถึงความพยายามของคิม จองอึน ที่ต้องการฉายภาพความมั่งคั่งเพิ่มขึ้นทั่วประเทศ แม้มีคนสงสัยว่าประชาชนจะเข้าถึงหรือจะมีคนไปใช้บริการมากน้อยแค่ไหน

ร้านอาหารแห่งหนึ่งในเมืองซินอึยจูบริเวณชายแดนจีนเป็นอาคารสูง 3 ชั้น ส่วนร้านอาหารในเมืองคังเก ทางตอนเหนือของประเทศ ตกแต่งร้านด้วยตู้ปลาขนาดใหญ่ เปิดให้ลูกค้าดื่มเบียร์สดควบคู่ไปกับการรับประทานอาหาร

ขณะที่ร้านอาหารในเมืองนัมโพซึ่งตั้งอยู่บริเวณชายฝั่งตะวันตกของประเทศจัดพิธีเปิดร้านอลังการพร้อมการแสดงดอกไม้ไฟอย่างยิ่งใหญ่

ร้านอาหารอีกหลายแห่งยังประชาสัมพันธ์ว่ามีพื้นที่ภายในขนาดใหญ่เป็นพิเศษ สามารถรองรับลูกค้าได้ครั้งละหลายร้อยคน

• ‘เนื้อสัตว์’ สัญลักษณ์ความมั่งคั่ง

เบนจามิน แคตเซฟ ซิลเบอร์สไตน์ หัวหน้าภาควิชาการศึกษาเกาหลีจากมหาวิทยาลัยฮิบรูแห่งเยรูซาเล็ม กล่าวกับรอยเตอร์ว่า เนื้อสัตว์ถือเป็นสัญลักษณ์สำคัญอย่างหนึ่งของระบอบการปกครองเกาหลีเหนือ ทั้งยังชวนให้นึกถึงคำมั่นสัญญาของคิม อิลซุง อดีตผู้นำ ปู่ของคิม จองอึนที่ว่าจะมอบ “ข้าวสวยกับซุปเนื้อ” ให้ประชาชนของเขา

การเปิดร้านปิ้งย่างยังสะท้อนให้เห็นถึงการขยายตัวของโครงการด้านสันทนาการและสิ่งอำนวยความสะดวกเพื่อการพักผ่อนประเภทอื่น ๆ ในเกาหลีเหนือ เช่น สวนน้ำ ร้านกาแฟ ศูนย์การค้าและห้างสรรพสินค้าระดับไฮเอนด์ แม้ยังไม่มีภาพคิมไปร่วมพิธีเปิด แต่โดยปกติจะเป็นหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ระดับสูงในท้องถิ่น

“ผมคิดว่านี่เป็นวิธีแสดงให้เห็นว่าสิ่งดี ๆ ทั้งหลายเหล่านี้มีให้กับประชาชนนอกกรุงเปียงยางด้วย” นักวิชาการรายนี้กล่าว

เฮเซล สมิธ นักวิจัยอาวุโสด้านเกาหลีศึกษา จากวิทยาลัยตะวันออกและแอฟริกันศึกษา มหาวิทยาลัยลอนดอน กล่าวว่า ร้านอาหารใหม่อาจเป็นหลักฐานเพิ่มเติมด้วยว่า ชาวเกาหลีเหนือบางกลุ่มโดยเฉพาะในภาคก่อสร้างและค้าขายกำลังได้ประโยชน์จากสายสัมพันธ์ที่แนบแน่นขึ้นกับรัสเซีย

แต่ “เรื่องนี้ไม่ได้หมายความว่าเศรษฐกิจกำลังเฟื่องฟู แค่เป็นสัญญาณว่าขณะนี้มีประชาชนบางกลุ่มที่สามารถประคับประคองชีวิตของตนเองได้ และมีกำลังซื้อเพียงพอที่จะออกไปรับประทานอาหารนอกบ้านได้เป็นครั้งคราว” นักวิชาการเตือน

ทั้งนี้ ธนาคารกลางเกาหลีใต้ รายงานเมื่อเดือน ก.ค. ว่า ในปี 2025 เศรษฐกิจเกาหลีเหนือขยายตัว 3.5% และเป็นปีที่ 3 ติดต่อกันที่เศรษฐกิจโตเกิน 3%

• อดอยากขาดแคลน

ช่วงอดอยากครั้งใหญ่ในทศวรรษ 1990 ระบบแจกจ่ายอาหารของรัฐล่มสลาย ประชาชนเสียชีวิตหลายแสนคน ผลักดันให้ชาวเกาหลีเหนือต้องมุ่งหน้าสู่ตลาดเอกชนเพื่อเอาตัวรอด

นักวิเคราะห์กล่าวว่า นับจากนั้นตลาดกึ่งเอกชนและการสนับสนุนจากจีนและรัสเซียได้ช่วยให้สถานการณ์อาหารมีเสถียรภาพมากขึ้น ข้อมูลจาก UN Comtrade ระบุว่า ระหว่างปี 2023-2025 เกาหลีเหนือนำเข้าเนื้อสัตว์จากจีนเพิ่มขึ้นกว่า 4 เท่า มูลค่าเกือบ 39 ล้านดอลลาร์

จอง อึนลี ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยเกาหลีเหนือ สถาบันเกาหลีเพื่อการรวมชาติซึ่งได้รับเงินทุนสนับสนุนจากรัฐบาลเกาหลีใต้ กล่าวว่า การนำเข้าเนื้อสัตว์ที่เพิ่มสูงขึ้นสะท้อนให้เห็นว่า การผลิตอาหารภายในประเทศไม่สามารถตอบสนองความต้องการบริโภคของประชาชนได้ การที่สื่อทางการรายงานข่าวการเปิดร้านปิ้งย่างจึงทำหน้าที่เป็น “การโฆษณาชวนเชื่ออันทรงพลังรูปแบบหนึ่ง”

ทั้งนี้ คิมได้เรียกร้องให้เจ้าหน้าที่ระดับสูงของพรรคและรัฐบาลเร่งปรับปรุงการผลิตปศุสัตว์ภายในประเทศให้ดีขึ้น อย่างไรก็ตาม เชื่อกันว่าอุปทานอาหารของเกาหลีเหนือยังคงเปราะบางและไม่มั่นคง โครงการอาหารโลกแห่งสหประชาชาติประเมินว่า ในปี 2022 ประชาชน 10.7 ล้านคน หรือมากกว่า 40% ของประชากรเกาหลีเหนือ อยู่ภายใต้ภาวะทุพโภชนาการ

อี แอรัน ผู้หลบหนีออกจากเกาหลีเหนือในปี 1997 กล่าวว่า เนื้อวัวเป็นอาหารที่หาซื้อได้ยากมาก เนื่องจากวัวถูกสงวนไว้ใช้แรงงานในภาคเกษตรกรรม เธอจำได้ว่าครั้งหนึ่งเคยรับประทานเนื้อวัวที่ร้านเป็ดย่างบุลโกกีในกรุงเปียงยาง โดยลูกค้าที่เข้าไปใช้บริการจำเป็นต้องชำระเงินด้วยสกุลเงินต่างประเทศ

ตอนนี้อีเปิดร้านอาหารเกาหลีเหนือในกรุงโซล เธอมองว่า การเปิดร้านอาหารในแดนโสมแดงของรัฐบาลเปียงยางน่าจะเป็นการโฆษณาชวนเชื่อถึงความมั่งคั่ง

“ในเกาหลีเหนือ ร้านอาหารหรู ๆ แพง ๆ มีไว้สำหรับชนชั้นพิเศษเท่านั้น” อดีตผู้แปรพักตร์กล่าว