บลูมเบิร์ก รายงานว่า แนวโน้มการทำข้อตกลงชั่วคราวเพื่อมุ่งเน้นไปที่การจัดการช่องแคบฮอร์มุซเริ่มมีน้ำหนักมากขึ้นเมื่อวันอังคาร (4 ส.ค. 69) โดยกาตาร์ระบุว่ามีการร่างข้อเสนอขึ้นแล้ว ขณะที่เจ้าหน้าที่ฝ่ายสหรัฐ และอิหร่านต่างแสดงความหวังต่อข้อตกลงที่จะกลับมาเปิดเส้นทางน้ำสำคัญแห่งนี้อีกครั้ง
ประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ ได้หารือถึงความพยายามในการลดความตึงเครียดระหว่างสหรัฐ-อิหร่าน กับ ชีค ทามิม บิน ฮาหมัด อัล ธานี เจ้าผู้ครองรัฐกาตาร์ ทางโทรศัพท์เมื่อวันอังคาร ตามการรายงานของรัฐบาลกาตาร์ ทั้งนี้ เจ้าหน้าที่ทำเนียบขาวได้ยืนยันการต่อสายพูดคุยดังกล่าว แต่ไม่ได้ให้รายละเอียดเพิ่มเติม
ราคาน้ำมันดิ่งลงจากการปรับตัวขึ้นก่อนหน้านี้ ขณะที่ตลาดหุ้นและพันธบัตรรัฐบาลสหรัฐ ปรับตัวขึ้น จากความหวังว่าคนกลางจะสามารถเจรจาบรรลุข้อตกลงและเลี่ยงการโจมตีทางอากาศรอบใหม่จากสหรัฐ ได้ ราคาน้ำมันดิบเบรนท์ (Brent) ร่วงลงเป็นวันที่สองติดต่อกัน จากความเป็นไปได้ที่เพิ่มขึ้นว่าเส้นทางขนส่งผ่านช่องแคบฮอร์มุซจะกลับมาฟื้นตัว โดยราคาปิดตลาดปรับตัวลดลงมากกว่า 5% ลงไปอยู่ต่ำกว่า 80 ดอลลาร์ต่อบาร์เรลเป็นครั้งแรกในรอบกว่าสามสัปดาห์
- เจรจามุ่งเปิดช่องแคบฮอร์มุซชั่วคราว
ข้อตกลงระยะสั้นอาจช่วยให้การเดินเรือเชิงพาณิชย์ในช่องแคบ ซึ่งเป็นเส้นทางสำคัญสำหรับการจัดหาพลังงานทั่วโลก กลับเข้าสู่ภาวะปกติ และป้องกันไม่ให้เกิดการสู้รบรอบใหม่ในตะวันออกกลาง แต่ถึงแม้จะบรรลุข้อตกลงดังกล่าว ก็อาจยังไม่สามารถยุติสงครามได้อย่างเด็ดขาด หรือไม่สามารถขจัดความกังวลของทรัมป์ที่มีต่อโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านได้
ข้อตกลงหยุดยิงก่อนหน้านี้ระหว่างสหรัฐ และอิหร่านดำเนินไปได้ไม่ถึงหนึ่งเดือนก็ล่มสลายลง จากความขัดแย้งเรื่องการควบคุมช่องแคบฮอร์มุซ ส่งผลให้เกิดความกังวลว่าการโจมตีทางทหารของสหรัฐ และการตอบโต้ของอิหร่านอาจเริ่มต้นขึ้นอีกครั้งหากข้อตกลงใหม่ล่มสลายลงอีก
- ท่าทีอิหร่านอ่อนลง
ในส่วนของท่าทีที่อ่อนลงซึ่งอาจเป็นส่วนหนึ่งของข้อตกลง อิหร่านกำลังพิจารณาอนุญาตให้ประเทศในยุโรปเข้ามาเก็บกู้ทุ่นระเบิดออกจากช่องแคบฮอร์มุซ ตามรายงานจากนักการทูตที่เชี่ยวชาญในเรื่องนี้ ซึ่งขอไม่เปิดเผยนามเนื่องจากเป็นข้อมูลที่ละเอียดอ่อน
การกระทำดังกล่าวขัดแย้งกับจุดยืนต่อสาธารณะของอิหร่าน แต่ในการประชุมลับช่วงไม่กี่สัปดาห์ที่ผ่านมา กรุงเตหะรานได้ผ่อนคลายท่าทีลง ทั้งนี้ กระทรวงการต่างประเทศของอิหร่านยังไม่ได้ออกมาตอบรับต่อคำขอความคิดเห็นในทันที
ทั้ง มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐ และ สก็อตต์ เบสเซนต์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังสหรัฐ ต่างออกมาให้ความเห็นเชิงบวกเกี่ยวกับการเจรจาเรื่องช่องแคบฮอร์มุซ
"ผมคิดว่าข้อตกลงที่ต้องทำอย่างเร่งด่วน ซึ่งเป็นจุดที่ทุกคนกำลังให้ความสนใจอย่างมาก คือเรื่องช่องแคบ" รูบิโอ กล่าวกับผู้สื่อข่าว ถึงความพยายามอย่างต่อเนื่องเพื่อให้เรือสามารถเดินเรือผ่านเส้นทางน้ำสำคัญแห่งนี้ได้มากขึ้น
เบสเซนต์ ยังส่งสัญญาณว่าข้อตกลงในจุดยุทธศาสตร์นี้อาจเกิดขึ้นในเร็วๆ นี้
"เรากำลังเจรจากับฝ่ายอิหร่าน และผมคิดว่ามีโอกาสที่เราอาจบรรลุข้อตกลงกันได้ในวันนี้หรือพรุ่งนี้เพื่อเปิดช่องแคบ" เบสเซนต์ กล่าวกับสถานีโทรทัศน์ซีเอ็นบีซี เมื่อวันอังคาร และเมื่อถูกถามว่าจะมีค่าธรรมเนียมผ่านทางสำหรับการเดินเรือหรือไม่ เขาเสริมว่า "ผมคิดว่ามันน่าจะเป็นการสัญจรอย่างเสรี"
ความเห็นของเบสเซนต์ มีขึ้นหลังจากกระทรวงการต่างประเทศของกาตาร์ ซึ่งเป็นหนึ่งในตัวกลางเจรจาหลักระหว่างวอชิงตันและเตหะราน ระบุว่า ร่างมติลดความตึงเครียดกำลัง "ถูกเวียนให้คู่ขัดแย้งพิจารณา"
สำนักข่าว IRIB ของรัฐบาลอิหร่าน อ้างคำพูดของ เอสมาอิล บากาอี โฆษกกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน ที่ระบุว่าการเจรจาระหว่างอิหร่านและโอมานเป็นไปในทิศทางบวก โดยกล่าวว่าการหารือที่กำลังดำเนินอยู่นั้นมุ่งเน้นไปที่ "การกำหนดเส้นทางเข้าและออกที่ปลอดภัยสำหรับเรือบรรทุกสินค้า"
อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่จากทั้งกาตาร์และสหรัฐ ต่างออกมาเตือนว่ายังไม่มีการบรรลุข้อตกลงอย่างเป็นทางการ ตลอดช่วงความขัดแย้งที่ผ่านมา เจ้าหน้าที่สหรัฐ ได้ย้ำหลายครั้งว่าข้อตกลงเปิดช่องแคบฮอร์มุซใกล้นำไปสู่ผลสำเร็จ แต่ก็ยังไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้นจริง
โฆษกกาตาร์ระบุว่า เขายังไม่สามารถกรอบเวลาสำหรับข้อตกลงได้ และจุดมุ่งหมายหลักคือการหาแนวทางแก้ไขระยะสั้นเพื่อเลี่ยงการเผชิญหน้าเพิ่มเติม ยังไม่แน่ชัดว่ากาตาร์หมายถึงการเจรจาระหว่างอิหร่านและโอมานเพื่อให้เรือกลับมาสัญจรผ่านช่องแคบฮอร์มุซได้มากขึ้นหรือไม่
สถานการณ์ความตึงเครียดพุ่งสูงขึ้นในช่วงไม่กี่วันที่ผ่านมา โดยทรัมป์ระบุว่าเขากำลังให้อิหร่านได้รับโอกาสสุดท้ายในการบรรลุข้อตกลง ในช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ที่ผ่านมา เขาได้ชะลอการโจมตี ซึ่งเขาอ้างว่าจะใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สอง
"ผมต้องการให้โอกาสพวกเขาทุกทางเป็นครั้งสุดท้ายก่อนที่จะทำการถอนรากถอนโคน" ทรัมป์กล่าวกับผู้สื่อข่าวเมื่อวันจันทร์ "คุณจะได้รู้กันในวันนี้หรือพรุ่งนี้ มันจะจบลงอย่างรวดเร็วไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง มันไม่ได้ซับซ้อนอะไรเลย"
ทางออกทางการทูตที่อาจเกิดขึ้นดูเหมือนจะขึ้นอยู่กับการเจรจาระหว่างโอมานและอิหร่าน ขณะที่อิหร่านยังคงใช้ท่าทีแข็งกร้าว โดยยืนยันว่าตนมีสิทธิในการจัดการการเดินเรือเชิงพาณิชย์ และสั่งหยุดเรือที่พยายามจะแล่นผ่านจุดยุทธศาสตร์นี้โดยไม่ได้รับอนุญาต
จุดยืนของอิหร่านสะท้อนให้เห็นถึงความยากลำบากที่ทรัมป์ต้องเผชิญในการยุติสงครามที่เขาเปิดฉากขึ้นเมื่อปลายเดือนกุมภาพันธ์ ความขัดแย้งดังกล่าวทำให้ราคาพลังงานพุ่งสูงขึ้น ซึ่งส่งผลกระทบต่อผู้นำสหรัฐ และพรรครีพับลิกันก่อนการเลือกตั้งกลางเทอมในเดือนพฤศจิกายน
สาธารณรัฐอิสลามแห่งนี้ให้คำมั่นว่าจะตอบโต้อย่างรุนแรงต่อการโจมตีขนาดใหญ่ใดๆ จากสหรัฐ และอิสราเอล ตลอดช่วงสงครามที่ผ่านมา อิหร่านได้สร้างความเสียหายอย่างมากต่อประเทศอาหรับในแถบอ่าวเปอร์เซีย เช่น คูเวต บาห์เรน ซาอุดีอาระเบีย และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ด้วยโดรนโจมตีแบบเที่ยวเดียวและขีปนาวุธแบบวิถีโค้ง
รัฐบาลของทรัมป์ยังคงเผชิญคำถามเกี่ยวกับคลังอาวุธของสหรัฐ ท่ามกลางความกังวลว่าคลังอาวุธเริ่มลดลงจากสงครามที่ยืดเยื้อมานานหลายเดือน โดยกองทัพบกสหรัฐ ได้ใช้คลังขีปนาวุธนำวิถีพิสัยไกลไปเกือบหมดแล้ว ตามรายงานจากสำนักข่าวรอยเตอร์
เจ้าหน้าที่ฝ่ายบริหารย้ำหลายครั้งว่าพวกเขามีคลังอาวุธเพียงพอที่จะบรรลุเป้าหมายทางการทหาร
ทรัมป์ระบุในแถลงการณ์เมื่อวันอังคารว่า สหรัฐ มี "ยุทธภัณฑ์มากกว่าใครๆ ในโลก" และบริษัทด้านการป้องกันประเทศกำลังเร่งเพิ่มกำลังการผลิตขึ้นเช่นกัน "เมื่อเราสั่งสมยุทธภัณฑ์เพิ่มขึ้น เราจะเริ่มจัดส่งให้แก่พันธมิตรของเราในยุโรปและพื้นที่อื่นๆ ต่อไป" เขาเสริม
- ทรัมป์มักกลับลำ
ที่ผ่านมา ทรัมป์มักจะถอยกลับจากคำขู่ที่จะเปิดการโจมตีครั้งใหญ่ใส่อิหร่าน หากเขาตัดสินใจเดินหน้าโจมตีในครั้งนี้ ก็มีความเป็นไปได้สูงที่จะยิ่งส่งให้ราคาน้ำมันพุ่งสูงขึ้นไปอีก
เจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิหร่านรายหนึ่งได้เรียกร้องให้สหรัฐ "ก้าวออกมาเป็นฝ่ายเริ่มต้นก่อนและปรับเปลี่ยนพฤติกรรม" โดยการกลับเข้าสู่เงื่อนไขของข้อตกลงสันติภาพชั่วคราวที่ทั้งสองฝ่ายเคยบรรลุร่วมกันเมื่อเดือนมิถุนายน
