สำนักข่าว Bloomberg รายงานว่า เอกอัครราชทูตอิหร่านประจำประเทศจีนเปิดเผยว่า ประเทศจีนและชาติพันธมิตรจะได้รับการพิจารณาเป็นพิเศษ ระหว่างที่รัฐบาลเตหะรานกำหนดระดับและรูปแบบของค่าธรรมเนียมบริการ สำหรับเรือที่สัญจรผ่านช่องแคบฮอร์มุซ
อับดอลเรซา ราห์มานี ฟาซลี (Abdolreza Rahmani Fazli) เอกอัครราชทูตอิหร่านประจำประเทศจีน กล่าวว่า เส้นทางน้ำที่มีความสำคัญยิ่งยวดต่อการจัดหาพลังงานแห่งนี้ ได้กลายเป็นประเด็นความมั่นคงแห่งชาติไปแล้ว หลังจากเกิดสงครามความขัดแย้งนาน 4 เดือน ระหว่างสหรัฐและอิสราเอล กับสาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน ด้วยเหตุนี้ จะมีการจัดระเบียบใหม่เกี่ยวกับช่องแคบฮอร์มุซ โดยได้รับความร่วมมือจากรัฐโอมาน
"เราจะพิจารณาจีนเป็นพิเศษอย่างแน่นอน เพราะจีนคือประเทศที่เป็นมิตร" ฟาซลี กล่าวเมื่อวันที่ 4 ก.ค. ที่ผ่านมาในงานประชุม World Peace Forum ณ กรุงปักกิ่ง โดยไม่ได้ระบุรายละเอียดที่แน่ชัดว่าสิทธิพิเศษเหล่านั้นคืออะไร แต่ย้ำว่า "เราควรมอบสิทธิพิเศษให้กับประเทศที่เป็นมิตรกับเรา"
การบริหารจัดการช่องแคบฮอร์มุซในอนาคตถือเป็นหนึ่งในประเด็นที่ถกเถียงกันอย่างหนักในโต๊ะเจรจา เพื่อมุ่งสู่การยุติความขัดแย้งอย่างถาวร ก่อนหน้านี้อิหร่านได้ทำการปิดช่องแคบฮอร์มุซเมื่อสหรัฐและอิสราเอลเริ่มปฏิบัติการโจมตีทางอากาศในช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ โดยการสัญจรเพิ่งจะเริ่มกลับมาฟื้นตัวอีกครั้งหลังจากมีการลงนามในข้อตกลงสันติภาพชั่วคราวเมื่อเดือนที่แล้ว
อย่างไรก็ตาม สัญญาณล่าสุดที่บ่งชี้ว่าการกลับมาเปิดช่องแคบยังคงเต็มไปด้วยความซับซ้อน คือเหตุการณ์ที่มีเรืออย่างน้อย 8 ลำที่พยายามเดินทางออกจากอ่าวอาหรับตามแนวชายฝั่งโอมาน ต้องหันหัวเรือกลับระหว่างช่วงวันที่ 3-4 ก.ค. ที่ผ่านมา
ทางด้านสหรัฐและกลุ่มประเทศอ่าวอาหรับยืนกรานว่า อิหร่านและโอมานไม่มีสิทธิเรียกเก็บค่าธรรมเนียมใดๆ ในเส้นทางน้ำแห่งนี้ แต่แหล่งข่าวที่คุ้นเคยกับเรื่องนี้เปิดเผยเมื่อวันที่ 2 ก.ค. ว่า ปัจจุบันชาติยุโรปบางประเทศเริ่มยอมรับแล้วว่าเรือที่สัญจรผ่านจุดยุทธศาสตร์นี้อาจต้องจ่ายค่าธรรมเนียมบางรูปแบบ แต่ชาติยุโรปก็ได้กดดันเจ้าหน้าที่อิหร่านและโอมานไม่ให้เลือกปฏิบัติกับเรือตามสัญชาติ
เอกอัครราชทูตอิหร่านประจำประเทศจีนชี้แจงว่า การเรียกเก็บค่าธรรมเนียมมีจุดประสงค์เพื่อรับประกันความปลอดภัยในการเดินเรือผ่านช่องแคบ และเพื่อจัดการกับต้นทุนทางสิ่งแวดล้อม โดยยืนยันว่าการบังคับใช้มาตรการนี้จะไม่ขัดต่อกฎหมายทะเลระหว่างประเทศ
โฆษกกระทรวงการต่างประเทศจีนได้แถลงเมื่อวันที่ 3 ก.ค. เรียกร้องให้มีการสัญจรผ่านช่องแคบฮอร์มุซอย่างเสรีไร้อุปสรรค โดยระบุว่าจะเป็นผลประโยชน์ของทุกฝ่าย
ตลอดช่วงสงครามที่ผ่านมา จีนพยายามรักษาระยะห่าง โดยเรียกร้องให้ทุกฝ่ายอดกลั้น ควบคู่ไปกับการสนับสนุนทางการทูตผ่านทางปากีสถานซึ่งเป็นชาติพันธมิตร จีนมุ่งมั่นที่จะปกป้องเส้นทางเดินเรือในอ่าวอาหรับและป้องกันไม่ให้เกิดการหยุดชะงักของการจัดหาพลังงาน ซึ่งอาจส่งผลกระทบอย่างหนักต่อเศรษฐกิจภายในประเทศจีน
ท้ายที่สุด จีนได้พยายามแสดงบทบาทในฐานะผู้รักษาเสถียรภาพ ในขณะเดียวกันก็ตั้งคำถามถึงอำนาจนำและความน่าเชื่อถือในภาพรวมของสหรัฐอเมริกาในภูมิภาคตะวันออกกลางด้วย
