สถาบันการต่างประเทศเทวะวงศ์วโรปการ ออกแบบหลักสูตรฝึกอบรมนานาชาติ “Knowledge of Diplomacy (KOD)” ทุกปี เพื่อช่วยส่งเสริมให้นักการทูตไทย ตระหนักถึงความสำคัญของการมองไกลกว่าประเทศไทยและการจับมือกับมิตรต่างประเทศให้อุ่น เพื่อก้าวข้ามอุปสรรคและวิกฤติต่างๆ
โลกยุคปัจจุบันเต็มไปด้วยปัญหาปากท้องรอบด้าน จากสถานการณ์สู้รบในตะวันออกกลางที่ส่งผลกระทบต่อราคาน้ำมัน ต้นทุนการผลิตสินค้า ค่าขนส่ง และราคาสินค้า ซึ่งกระทบต่อประชาชนและภาคส่วนต่างๆ ในวงกว้าง ไม่ว่าจะเป็นจากค่าน้ำมันรถและค่าไฟที่แพงขึ้น หรือปริมาณการค้าขายและจำนวนลูกค้าที่ลดลง ก็ตาม อีกทั้งยังมีความเสี่ยงและภัยคุกคามจากมิจฉาชีพที่สามารถเข้ามาในชีวิตประจำวันผ่านช่องทางโทรศัพท์ หรือสื่อสังคมออนไลน์ได้ พร้อมตัวช่วยจากเทคโนโลยีทันสมัยและปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ซึ่งมีพัฒนาการอย่างรวดเร็วจนแทบจะตามไม่ทัน
ความขัดแย้งระหว่างประเทศและอาชญากรรมข้ามชาติ ตอกย้ำถึงความจำเป็นในการมีมิตรต่างประเทศ เพื่อช่วยกันแก้ไขปัญหาที่กำลังเผชิญร่วมกัน จึงเป็นที่มาของแนวปฏิบัติทางการทูตให้จับมือกับมิตรต่างประเทศให้อุ่น ไม่ว่าจะด้วยการพูดคุยกันเป็นประจำ การแลกเปลี่ยนการเยือน หรือการประชุม อย่างเช่นการเยือน ประเทศโอมานของนายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ เมื่อเดือนเมษายน 2569 เพื่อหาแนวทางการอำนวยความสะดวกให้เรือไทยสามารถเดินทางผ่านช่องแคบฮอร์มูซ ได้อย่างปลอดภัย และการที่ประเทศไทยเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมระหว่างประเทศว่าด้วยหุ้นส่วนระดับโลก เพื่อต่อต้านอาชญากรรมหลอกหลวงทางอินเทอร์เน็ต (International Conference on the Global Partnership against Online Scams) ร่วมกับสำนักงานว่าด้วยยาเสพติดและอาชญากรรมแห่งสหประชาชาติ (UNODC)เมื่อเดือนธันวาคม 2568
การมองไกลกว่าประเทศไทยเพื่อรับมือกับโลกปัจจุบัน สอดคล้องกับนโยบายการทูต 2.0 ซึ่งเน้นทั้งเรื่อง การกระชับความสัมพันธ์และการขยายวงเพื่อนในประชาคมโลก รวมทั้งการทูตที่ครอบคลุมทุกมิติ (Multi-dimensional) และดำเนินไปในทุกทิศทาง (Multi-directional) ซึ่งต้องอาศัยการพัฒนาทรัพยากรบุคคลที่เกี่ยวข้อง เช่นเดียวกับ การขับเคลื่อนนโยบายในภาคส่วนอื่น ๆ สถาบันการต่างประเทศเทวะวงศ์วโรปการ ในฐานะหน่วยงานฝึกอบรมข้าราชการกระทรวงการต่างประเทศ จึงได้ออกแบบหลักสูตรฝึกอบรมนานาชาติ ซึ่งรวมถึงการจำลองสถานการณ์ (simulation) การแก้ไขประเด็นท้าทายและวิกฤติระหว่างประเทศร่วมกับประเทศอื่น ภายใต้ชื่อหลักสูตร “Knowledge of Diplomacy (KOD)” หรือ “องค์ความรู้ด้านการทูต” เป็นประจำทุกปี โดยหลักสูตร KOD ในปีนี้ จัดขึ้นระหว่างวันที่ 16 - 21 มีนาคม 2569 ภายใต้หัวข้อหลัก “The 2026 Knowledge of Diplomacy (KOD) for Versatile Diplomats” โดยมุ่งเน้นการเสริมสร้างศักยภาพของนักการทูตให้มีความพร้อมรอบด้าน และ การฝึกทักษะในการแก้ไขปัญหาที่ซับซ้อน
หลักสูตร KOD จำลองเวทีการเจรจาระหว่างประเทศ โดยในปี 2569 มีนักการทูตต่างชาติเข้าร่วม จำนวน 20 คน จาก 20 ประเทศ ใน 6 ภูมิภาค ได้แก่ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เอเชียตะวันออก เอเชียใต้ ยุโรป ลาตินอเมริกา และโอเชียเนีย ส่วนฝ่ายไทยมีข้าราชการสลับกันเข้าร่วมอบรมวิชาและกิจกรรมต่างๆ ของหลักสูตรฯ จำนวน 37 คน ภายใต้หลักสูตรดังกล่าวผู้เข้าอบรมได้เรียนรู้และแลกเปลี่ยนในประเด็นต่าง ๆ อาทิ การใช้ประโยชน์จาก AI ในการวิเคราะห์ข้อมูลข่าวกรอง เพื่อกำหนดนโยบายที่ตอบโจทย์ประชาชนอย่างรอบด้าน และมีกิจกรรมภายในหลักสูตร เช่น การอภิปรายกลุ่ม เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย โดยมีข้อเสนอแนะ ในหลากหลายมิติตามนโยบายการทูต 2.0 อาทิ
(1) ด้านความมั่นคง ให้เสริมสร้างระบบความมั่นคงทางไซเบอร์ และกลไกในการแก้ไขปัญหาข่าวปลอม
(2) ด้านเศรษฐกิจ ให้ใช้ประโยชน์จากสื่อสังคมออนไลน์เพิ่มมากขึ้น ในการเสริมสร้าง Soft Power
(3) ด้านกงสุล ให้ใช้ประโยชน์จากสื่อสังคมออนไลน์เพิ่มมากขึ้นเพื่อแจ้งเตือนในภาวะวิกฤติ
และ (4) ด้านความร่วมมือในระดับภูมิภาค ให้ผลักดันความร่วมมือเฉพาะด้านในประเด็นเร่งด่วน เช่น พลังงาน ซึ่งล้วนแต่เป็นข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์ต่อประชาชนและสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง
การจัดหลักสูตรฝึกอบรมนานาชาติอาจไม่ได้แก้ไขปัญหาปากท้องจากปัจจัยหลากหลายในทันที แต่เป็นส่วนหนึ่งของความพยายามในการส่งเสริมให้นักการทูตไทย ซึ่งเป็นทัพหน้าผู้เจรจาในเวทีระหว่างประเทศ ตระหนักถึงความสำคัญของการมองไกลกว่าประเทศไทยและการจับมือกับมิตรต่างประเทศให้อุ่น เพื่อร่วมกันก้าวข้ามอุปสรรคและวิกฤติต่างๆ และทำให้การทูตไทยสามารถตอบโจทย์ประชาชนได้อย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืนมากขึ้น