'สี จิ้นผิง'เชิญผู้นำฝ่ายค้านไต้หวันเยือนจีนก่อนพบทรัมป์

เว็บไซต์บลูมเบิร์กอ้างรายงานข่าวจากสำนักข่าวซินหัวของทางการจีน เฉิง หลี่หวุน ประธานพรรคก๊กมินตั๋ง ผู้สนับสนุนให้ไต้หวันมีสัมพันธ์ใกล้ชิดกับจีนมากขึ้น จะเดินทางไปจีนระหว่างวันที่ 7-12 เม.ย. นับตั้งแต่รับตำแหน่งเฉิงแสดงออกมาตลอดว่า ต้องการพบสี และหาทางลดงบประมาณกลาโหมตามที่ประธานาธิบดีสหรัฐต้องการด้วย

การมาของเฉิงจะเปิดโอกาสให้สีได้พูดคุยกับเธอโดยตรงเรื่องการซื้ออาวุธสหรัฐของไต้หวัน ที่ผู้นำจีนเรียกร้องทรัมป์ให้ “ระมัดระวังอย่างที่สุด” ระหว่างคุยโทรศัพท์กันในเดือน ก.พ. ประธานาธิบดีไล่ ชิงเต๋อของไต้หวัน ต้องการให้สภาที่ฝ่ายค้านมีเสียงข้างมากเห็นชอบงบประมาณกลาโหมเพิ่มเติมอีก 4 หมื่นล้านดอลลาร์ ส่วนหนึ่งจะนำไปซื้ออาวุธเพิ่มจากสหรัฐ

“การที่ปักกิ่งและผู้นำฝ่ายค้านของไต้หวันได้พบปะกันอย่างเป็นมิตรเพียงไม่กี่สัปดาห์ก่อนการประชุมสุดยอดระหว่างทรัมป์และสีอาจทำให้ความร่วมมือด้านความมั่นคงระหว่างสหรัฐและไต้หวัน รวมถึงการขายอาวุธให้ไต้หวัน ต้องหยุดชะงักลง” เหวินตี้ ซุง นักวิจัยนอกประจำของสภาแอตแลนติกให้มุมมอง

ปัจจุบัน ทรัมป์ มีกำหนดเยือนกรุงปักกิ่ง ระหว่างวันที่ 14-15 พ.ค. เลื่อนจากกำหนดเดิมในเดือน เม.ย. เนื่องจากสงครามอิหร่าน

การเชื้อเชิญเฉิงตรงกันพอดีกับคณะสมาชิกวุฒิสภาสหรัฐมาเยือนไต้หวัน ซึ่งมีแนวโน้มสร้างความไม่พอใจให้กับจีน ที่อ้างว่าไต้หวันเป็นดินแดนของตน และต่อต้านไม่ให้มีการแลกเปลี่ยนอย่างเป็นทางการใดๆ ระหว่างไทเปกับรัฐบาลอื่นๆ ด้านคณะตัวแทน ส.ว.จากทั้งสองพรรคกล่าวว่า พวกตนจะเร่งเร้าทางการไต้หวันให้อุนมัติงบประมาณทหารเพิ่ม

“การผ่านงบประมาณทหารพิเศษสำคัญกับผมและเพื่อนร่วมงานของผมในวอชิงตันดีซี” ส.ว. จอห์น เคอร์ติส จากพรรครีพับลิกัน กล่าวกับผู้สื่อข่าวในวันจันทร์ (29 มี.ค.) ณ สำนักงานประธานาธิบดีไต้หวัน และว่า เพื่อนๆ ส.ว. ในสหรัฐกำลัง “จับตา” ผลลัพธ์

“เรารู้สึกกังวลต่อแรงกดดันที่เพิ่มขึ้นจากปักกิ่ง รวมถึงกิจกรรมทางทหารรอบไต้หวัน ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงต่อการคำนวณผิดพลาด”ฌานน์ ชาฮีน สมาชิกพรรคเดโมแครตและสมาชิกอาวุโสของคณะกรรมการความสัมพันธ์ต่างประเทศวุฒิสภา กล่าวในการแถลงข่าวเดียวกัน

ต่อมา รองนายกรัฐมนตรีสวี ซือเจี้ยน กล่าวสุนทรพจน์ที่สถาบันวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติจงซาน ซึ่งเป็นหน่วยงานพัฒนาอาวุธของรัฐบาล ในเมืองเถาหยวน หวังว่า สหรัฐจะเร่งกระบวนการขายอาวุธเพิ่มเติมให้ไต้หวัน

สิ่งที่เน้นย้ำว่าไต้หวันเป็นประเด็นอ่อนไหวในกิจการต่างประเทศของจีนคือในวันเดียวกันนั้นรัฐบาลปักกิ่งประกาศคว่ำบาตร เคอิจิ ฟุรุยะ นักการเมืองญี่ปุ่น อ้างว่า เขามาเยือนไต้หวันหลายครั้ง และสมรู้ร่วมคิดกับ “กองกำลังแบ่งแยกเอกราชไต้หวัน”

 ฤดูใบไม้ผลิอันอบอุ่น

เฉิงจะเป็นหัวหน้าพรรคก๊กมินตั๋งคนแรกนับตั้งแต่ปี 2016ที่มาเยือนจีนขณะยังดำรงตำแหน่ง เพราะหลังจากไช่ อิงเหวิน จากพรรคประชาธิปไตยก้าวหน้า สาบานตนขึ้นเป็นประธานาธิบดีไต้หวันในเดือน พ.ค.2016 ปักกิ่งได้ระงับช่องทางการสื่อสารบางส่วนกับไต้หวันเนื่องจากรัฐบาลของเธอไม่ยืนยัน “ฉันทามติปี 1992”

ทั้งนี้ ฉันทามติดังกล่าว ซึ่งเป็นความเข้าใจอันกำกวมและไม่ได้เขียนไว้เป็นลายลักษณ์อักษรที่ว่า มีเพียงจีนเดียวเท่านั้นโดยมีไต้หวันเป็นส่วนหนึ่ง เป็นเรื่องที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนและพรรคก๊กมินตั๋งพูดกันมานานแล้ว

ในการแถลงข่าวที่ไทเป เฉิงย้ำว่าเธอคัดค้านเอกราชไต้หวันและสนับสนุนฉันทามติ 1992 แต่ยังคลุมเครือว่าฉันทามติหมายถึงจีนใด เธอหวังว่าการเยือนเจียงซู เซี่ยงไฮ้ และปักกิ่ง ที่เธอจะได้พบกับสีจะช่วยส่งเสริม “ฤดูใบไม้ผลิอันอบอุ่น” ข้ามช่องแคบด้วยการขยายความปรารถนาดีและสร้างความไว้วางใจซึ่งกันและกัน

น่าสังเกตว่าปักกิ่งใช้ยุทธศาสตร์ปฏิเสธไม่ข้องเกี่ยวกับรัฐบาลของไล่ ตีตราเขาเป็น “นักแบ่งแยกดินแดน” ช่วงหลายปีหลังจีนยินดีต้อนรับคนของพรรคก๊กมินตั๋ง ที่นิยมการค่อยๆ รวมชาติกับแผ่นดินใหญ่มากกว่า

ก่อนหน้านี้สีเคยต้อนรับเอริก ชู อดีตหัวหน้าพรรค และหง ซิ่วจู ในปี 2015 และ 2016 ตามลำดับ ในปี 2015 เช่นกัน สี ยังได้พบปะครั้งประวัติศาสตร์กับหม่า อิงจิว ในสิงคโปร์ ตอนที่เขาเป็นประธานาธิบดีไต้หวัน ถือเป็นการพบกันครั้งแรกของผู้นำสองฝ่ายที่เคยปะทะกันในสงครามกลางเมืองเมื่อหลายสิบปีก่อน

แม้พรรคคอมมิวนิสต์จีนไม่เคยปกครองไต้หวันแต่พยายามมาโดยตลอดที่จะผนวกเกาะแห่งนี้เข้าเป็นส่วนหนึ่งของตน และไม่เคยตัดความเป็นไปได้ในการยึดครองด้วยกำลัง