อิหร่านและสหรัฐจะกลับมาเจรจานิวเคลียร์กันใหม่วันศุกร์นี้ที่ตุรกี ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ขู่กองเรือรบขนาดใหญ่กำลังมุ่งหน้าสู่อิหร่าน หากดีลกันไม่ได้อาจเกิดเรื่องเลวร้าย
สำนักข่าวรอยเตอร์รายงาน นายสตีฟ วิตคอฟฟ์ ทูตพิเศษสหรัฐ และนายอับบาส อารักชี รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน จะพบกันที่นครอิสตันบูลของตุรกี วันศุกร์ (6 ก.พ.) นี้ ในความพยายามฟื้นฟูการเจรจาทางการทูตกรณีข้อพิพาทยาวนานเกี่ยวกับโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านและคลายความกังวลว่าจะเกิดสงครามระดับภูมิภาคครั้งใหม่ ขณะที่นักการทูตตะวันออกกลางกล่าวว่า ตัวแทนจากประเทศต่างๆ เช่น ซาอุดีอาระเบียและอียิปต์จะเข้าร่วมด้วย
ขณะนี้ความตึงเครียดกำลังเพิ่มสูงขึ้นในช่วงที่กองทัพเรือสหรัฐสั่งสมกำลังใกล้อิหร่าน หลังการปราบปรามผู้ประท้วงอย่างรุนแรงเมื่อเดือนก่อน ถือเป็นความไม่สงบที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุดในอิหร่านนับตั้งแต่การปฏิวัติอิสลามในปี 1979
ทรัมป์ไม่ได้ทำตามคำขู่ว่าจะเข้าแทรกแซงระหว่างการปราบปราม ต่อมาเขากลับเรียกร้องให้เตหะรานยอมอ่อนข้อเรื่องนิวเคลียร์ และส่งกองเรือไปยังชายฝั่งอิหร่าน โดยกล่าวเมื่อสัปดาห์ก่อนว่า อิหร่าน “กำลังหารืออย่างจริงจัง”
ขณะเดียวกันนายอาลี ลาริจานี เจ้าหน้าที่ฝ่ายความมั่นคงระดับสูงสุดของรัฐบาลเตหะราน กล่าวว่า กำลังอยู่ระหว่างจัดให้มีการเจรจากับสหรัฐ
ในวันจันทร์ (2 ก.พ.) ผู้สื่อข่าวถามทรัมป์ที่ทำเนียบขาวถึงแนวโน้มการทำข้อตกลง ทรัมป์กล่าวว่า การเจรจากำลังเกิดขึ้น
“เรามีกองเรือใหญ่มากกำลังมุ่งหน้าไปยังอิหร่านตอนนี้ ใหญ่ที่สุด ยอดเยี่ยมที่สุด และการเจรจากับอิหร่านก็กำลังดำเนินอยู่ มาดูกันว่าจะได้ผลหรือไม่ ถ้าตกลงกันได้ก็เป็นเรื่องดีมาก แต่ถ้าตกลงกันไม่ได้ ก็อาจมีเรื่องเลวร้ายเกิดขึ้น” ทรัมป์ระบุ
แหล่งข่าวชาวอิหร่านหลายรายเผยกับรอยเตอร์เมื่อสัปดาห์ก่อนว่า ทรัมเรียกร้องสามเงื่อนไขสำหรับการกลับมาเจรจากันใหม่ได้แก่ ห้ามเสริมสมรรถนะยูเรเนียมในอิหร่าน, จำกัดโครงการขีปนาวุธ และยุติการสนับสนุนตัวแทนอิหร่านในตะวันออกกลาง
อิหร่านปฏิเสธข้อเรียกร้องทั้งสามมาโดยตลอดโดยมองว่าเป็นการละเมิดอธิปไตยที่ไม่สามารถยอมรับได้ แต่เจ้าหน้าที่อิหร่านสองคนเผยกับรอยเตอร์ว่า ผู้นำศาสนาผู้ปกครองอิหร่านมองว่าโครงการขีปนาวุธเป็นอุปสรรคสำคัญมากกว่าการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม
- เตรียมการเจรจาสหรัฐ-อิหร่าน
นายเอสมาเอลี บากาอี โฆษกกระทรวงการต่างประเทศอิหร่าน กล่าวว่า รัฐบาลเตหะรานกำลังพิจารณา “มิติและมุมมองอันหลากหลายของการเจรจา”
“เวลาเป็นสิ่งสำคัญยิ่งสำหรับอิหร่าน เนื่องจากต้องการให้ยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรที่ไม่เป็นธรรมโดยเร็วที่สุด”
ตุรกีและพันธมิตรอื่นๆ ในภูมิภาคก็พยายามลดความตึงเครียดด้วย
“กาตาร์ ซาอุดีอาระเบีย ยูเออี และอียิปต์ รวมถึงประเทศอื่นๆ จะร่วมประชุมอิสตันบูลด้วย โดยจะมีการประชุมทวิภาคี ไตรภาคี และการประชุมอื่นๆ” โฆษกกล่าวเสริม
เจ้าหน้าที่พรรครัฐบาลตุรกีรายหนึ่งกล่าวกับรอยเตอร์ว่า เตหะรานและวอชิงตันเห็นชอบกลับมาใช้การทูตอีกครั้ง มีความเป็นไปได้ว่าจะคุยกันในสัปดาห์นี้ ซึ่งอาจเป็นการส่งสัญญาณว่าสหรัฐจะไม่โจมตี
ด้านเจ้าหน้าที่ระดับสูงของอิสราเอลสองคนกล่าวเมื่อวันจันทร์คาดว่านายวิตคอฟฟ์จะเดินทางเยือนอิสราเอลเพื่อพบกับนายกรัฐมนตรีเบนจามิน เนทันยาฮู และผู้บัญชาการทหารสูงสุดของอิสราเอลด้วย
เจ้าหน้าที่อิหร่านรายเดิมเผยว่า “การทูตกำลังดำเนินอยู่เพื่อรื้อฟื้นการเจรจา อิหร่านกล่าวว่า ไม่ควรมีการสร้างเงื่อนไข และอิหร่านพร้อมแสดงความยืดหยุ่นต่อการเสริมสมรรถนะนิวเคลียร์ รวมถึงการส่งมอบยูเรเนียมสมรรถนะสูงกว่า 400 กิโลกรัม, ยอมรับการห้ามเสริมสมรรถนะภายใต้ข้อตกลงร่วมในฐานะทางออก”
อย่างไรก็ตาม เพื่อเริ่มต้นเจรจาเตหะรานอยากให้สหรัฐเคลื่อนย้ายแสนยานุภาพออกไปจากอิหร่าน
“ตอนนี้บอลอยู่ในฝั่งทรัมป์แล้ว” เจ้าหน้าที่อิหร่านย้ำ
- อิหร่านซ่อมแซมโรงงานนิวเคลียร์
อิทธิพลของเตหะรานในตะวันออกกลางอ่อนแอลงจากการที่อิสราเอลโจมตีพันธมิตรตัวแทน ตั้งแต่ฮามาสในกาซาไปจนถึงฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน ฮูตีในเยเมน และกลุ่มติดอาวุธต่างๆ ในอิรัก รวมทั้งการโค่นล้มอดีตประธานาธิบดีบาชาร์ อัล อัสซาดของซีเรีย พันธมิตรใกล้ชิดของอิหร่าน
เดือน มิ.ย.ปีก่อน สหรัฐโจมตีพุ่งเป้านิวเคลียร์อิหร่าน ระดมพลังกับอิสราเอลทิ้งระเบิดอิหร่าน 12 วน นับจากนั้นเตหะรานกล่าวว่าได้ยุติการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมลงแล้ว
แต่ภาพถ่ายดาวเทียมล่าสุดโดยบริษัทแพลเน็ตแล็บส์ พบว่า โรงงานนิวเคลียร์สองแห่งที่อิสฟาฮานและนาทานซ์ ดูเหมือนได้รับการซ่อมแซมบางส่วนตั้งแต่เดือน ธ.ค. อาคารสองหลังที่ถูกทำลายลงติดหลังคาใหม่ ส่วนอาคารอื่นๆ มองจากภาพไม่เห็น
ISIS กลุ่มคลังสมองในวอชิงตันกล่าวว่า ภาพถ่ายดาวเทียมจากปลายเดือน ม.ค. เผยให้เห็นการก่อสร้างอุโมงค์ทางเข้าที่อิสฟาฮานที่อาจ “ชี้ให้เห็นถึงการเตรียมการสำหรับการโจมตีทางทหารเพิ่มเติม”เช่นเดียวกับที่เคยเกิดขึ้นก่อนการโจมตีของสหรัฐเมื่อปีที่แล้วทั้งยังมีสัญญาณเคลื่อนย้ายสิ่งของสำคัญออกจากโรงงานอื่นๆ ด้วย
- เจรจานิวเคลียร์ไม่คืบ
หน่วยงานกำกับดูแลนิวเคลียร์ของสหประชาชาติสอบถามอิหร่านเสมอมา ว่าเกิดอะไรขึ้นกับคลังแสงยูเรเนียมสมรรถนะสูงตั้งแต่ถูกโจมตีในเดือน มิ.ย.
ประเทศตะวันตกเกรงว่าการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมของอิหร่านอาจได้วัตถุดิบสำหรับผลิตหัวรบ อิหร่านกล่าวว่าโครงการนิวเคลียร์ของตนมีไว้เพื่อการผลิตไฟฟ้าและการใช้งานพลเรือนอื่นๆ เท่านั้น
แหล่งข่าวชาวอิหร่านหลายรายเผยว่า เตหะรานอาจส่งยูเรเนียมสมรรถนะสูงไปต่างประเทศ แล้วทำข้อตกลงระงับการเสริมสมรรถนะที่อาจรวมถึงการยกเลิกมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจด้วย