คาซัคสถานสะอาด: มาตรการสิ่งแวดล้อมผสานปฏิรูปดิจิทัล หล่อหลอมวัฒนธรรมใหม่

หัวใจสำคัญของการเปลี่ยนแปลงนี้คือโครงการระดับชาติ “ทาซา  คาซัคสถาน” (Taza Kazakhstan: คาซัคสถานสะอาด) ซึ่งริเริ่มโดยประธานาธิบดีคัสซิม-โจมาร์ท โทคาเยฟ และได้พัฒนาไปสู่หนึ่งในขบวนการทางสังคมที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ

นับตั้งแต่เปิดตัว มีประชาชนมากกว่า 10 ล้านคน ซึ่งเกือบครึ่งหนึ่งของประชากรคาซัคสถาน ได้เข้าร่วมในการดำเนินการด้านสิ่งแวดล้อม ตั้งแต่การรณรงค์ทำความสะอาดครั้งใหญ่ ไปจนถึงการปลูกต้นไม้ โครงการรีไซเคิล และโครงการอาสาสมัครด้านสิ่งแวดล้อม สิ่งที่เริ่มต้นจากการรณรงค์ด้านสิ่งแวดล้อมได้เติบโตขึ้นเป็นความพยายามที่กว้างขึ้นในการปรับเปลี่ยนค่านิยมสาธารณะ ส่งเสริมความรับผิดชอบทางสังคม และปรับปรุงวัฒนธรรมการปกครองของประเทศให้ทันสมัย

• จากถนนสะอาดสู่ความคิดสะอาด

ในการกล่าวสุนทรพจน์ในงานเทศกาลสิ่งแวดล้อมทาซา คาซัคสถาน เมื่อเดือนเมษายน 2025 ประธานาธิบดีโทคาเยฟเน้นย้ำว่าความสะอาดไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่ยังเป็นเรื่องของทัศนคติและค่านิยมด้วย “ความสะอาดควรเริ่มต้นจากทุกคน ทุกบ้าน ทุกถนน และทุกเมือง มันต้องกลายเป็นวิถีชีวิตของเรา” เขากล่าว พร้อมเน้นย้ำถึงความสำคัญของการปลูกฝังจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในหมู่คนรุ่นใหม่

ปรัชญานี้เป็นพื้นฐานของแนวคิดทาซา คาซัคสถาน สำหรับ 2024–2029 ซึ่งรัฐบาลได้นำมาใช้ในเดือนตุลาคม 2024 กลยุทธ์นี้มุ่งเน้นไปที่การศึกษาด้านสิ่งแวดล้อม วิถีชีวิตที่ยั่งยืน การทำงานอาสาสมัคร และการมีส่วนร่วมของประชาชน ทั่วประเทศมีการจัดแคมเปญระดับภูมิภาคหลายร้อยแคมเปญ โดยรวมพลเมือง ธุรกิจ นักเรียน และเจ้าหน้าที่ของรัฐเข้าด้วยกัน

• ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่วัดผลได้

 ผลลัพธ์ที่ได้นั้นเป็นรูปธรรม นับตั้งแต่เริ่มโครงการ:  มีการเก็บขยะได้มากกว่า 1.6 ล้านตัน, ทำความสะอาดพื้นที่ 859,000 เฮกตาร์, ปลูกต้นไม้และต้นกล้ากว่า 1.3 พันล้านต้นทั่วประเทศรวมถึงการฟื้นฟูป่าขนาดใหญ่บนพื้นทะเลสาบอารัล ที่แห้งแล้ง

คาซัคสถานยังกำลังแก้ไขปัญหาความท้าทายระยะยาว เช่น การจัดการขยะประเทศนี้ผลิตขยะเทศบาลกว่า 4.5 ล้านตันต่อปี โดยมีอัตราการรีไซเคิลอยู่ที่ 25.8% เพื่อปรับปรุงเรื่องนี้ จึงมีการนำกล่องรักษ์โลกและเครื่องรับคืนอัตโนมัติสำหรับพลาสติกและอะลูมิเนียมมาใช้ในเมืองใหญ่ๆ ขณะที่โรงเรียนกำลังกลายเป็นแพลตฟอร์มสำคัญสำหรับการให้ความรู้ด้านสิ่งแวดล้อมผ่านโครงการแยกเก็บขยะ

• เครื่องมือดิจิทัลเพื่อการมีส่วนร่วมของพลเมือง

คุณลักษณะที่โดดเด่นของทาซา คาซัคสถาน  คือการบูรณาการกับเครื่องมือการปกครองแบบดิจิทัล ประชาชนสามารถรายงานปัญหาสิ่งแวดล้อม เช่น การทิ้งขยะผิดกฎหมายหรือขยะที่ไม่ได้เก็บรวบรวม ผ่านทางบอท Telegram @TazaQazBot ตั้งแต่ปี 2024 มีการส่งคำขอมากกว่า 16,000 รายการ โดยส่วนใหญ่ได้รับการแก้ไขแล้ว กลไกการให้ข้อเสนอแนะแบบดิจิทัลนี้ได้เสริมสร้างความโปร่งใส ความรับผิดชอบ และความไว้วางใจระหว่างประชาชนและหน่วยงานท้องถิ่น

• การเชื่อมโยงนิเวศวิทยากับการเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัล

การปฏิรูปสิ่งแวดล้อมกำลังเกิดขึ้นควบคู่ไปกับการเปลี่ยนแปลงระดับชาติในวงกว้างในเดือนมกราคม 2026 ประธานาธิบดีโทคาเยฟได้ประกาศว่าปี 2026 ได้รับการประกาศให้เป็นปีแห่งการเปลี่ยนแปลงทางดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ เทคโนโลยีดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์คาดว่าจะเปลี่ยนแปลงการบริหารราชการ การศึกษา การดูแลสุขภาพ และเศรษฐกิจ เสริมสร้างประสิทธิภาพและการปกครองที่มุ่งเน้นประชาชน

ประธานาธิบดียังเน้นย้ำว่าการปรับปรุงให้ทันสมัยจะต้องไม่สามารถย้อนกลับได้และได้รับการสนับสนุนจากการมีส่วนร่วมของพลเมืองอย่างแข็งขัน ซึ่งเป็นแนวคิดที่สอดคล้องกับขบวนการทาซา คาซัคสถาน  อย่างใกล้ชิด ที่น่าสังเกตคือ คาซัคสถานได้เชื่อมโยงวาระด้านสิ่งแวดล้อมเข้ากับค่านิยมระดับโลก: ตามความคิดริเริ่มของคาซัคสถาน สหประชาชาติได้ประกาศให้ปี 2026 เป็นปีอาสาสมัครสากล ซึ่งสะท้อนถึงจิตวิญญาณของอาสาสมัครด้านสิ่งแวดล้อมทั่วประเทศ

• แบบจำลองการปฏิรูปพลเมืองที่ยั่งยืน

ขณะที่คาซัคสถานกำลังจะครบรอบ 35 ปีแห่งการประกาศเอกราชรัฐบาลมองว่าโครงการริเริ่มต่างๆ เช่น Taza Kazakhstan ไม่ใช่เพียงแค่แคมเปญเชิงสัญลักษณ์แต่เป็นรากฐานของจิตสำนึกระดับชาติแบบใหม่ ซึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐานของความรับผิดชอบ การพัฒนาให้ทันสมัย ​​และการกระทำร่วมกันสำหรับผู้มีส่วนรวมในระดับนานาชาติ รวมถึงประเทศไทย ประสบการณ์ของคาซัคสถานเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจว่าการดำเนินการด้านสิ่งแวดล้อม

นวัตกรรมดิจิทัล และวัฒนธรรมพลเมืองสามารถส่งเสริมซึ่งกันและกันได้อย่างไร ทาซา คาซัคสถาน  แสดงให้เห็นว่าความยั่งยืนไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของนโยบายหรือเทคโนโลยี แต่เป็นเรื่องของคน และความเต็มใจของพวกเขาที่จะรับผิดชอบร่วมกันเพื่ออนาคต