วันศุกร์ ที่ 13 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

เปิดมุมมอง ‘ประธานธนาคารกลางยุโรป’ ถึงอนาคตเศรษฐกิจยุคสงคราม

‘คริสติน ลาการ์ด’ ประธานธนาคารกลางยุโรปเตือน สงครามตะวันออกกลางจุดชนวน ‘เงินเฟ้อระลอกใหม่’ หลังราคาพลังงานพุ่ง หวั่นลุกลามสู่การปรับขึ้นค่าจ้างจนเงินเฟ้อฝังตัว ย้ำธนาคารกลางต้องเร่งจับตาสัญญาณก่อนสายเกินแก้

คริสติน ลาการ์ด (Christine Lagarde) ประธานธนาคารกลางยุโรป (ECB) เตือน “สงครามตะวันออกกลาง” กำลังสร้างแรงกดดันรอบใหม่ต่อเศรษฐกิจยุโรป หลังราคาพลังงานปรับตัวสูงขึ้น และความเสี่ยงขาดแคลนน้ำมัน และก๊าซเพิ่มขึ้น 

แม้เงินเฟ้อยังไม่ปรากฏสัญญาณลุกลามไปสู่การปรับขึ้นค่าจ้างอย่างชัดเจน แต่ลาการ์ดย้ำว่า ECB ไม่สามารถรอจนผลกระทบระลอกสองเกิดขึ้นเต็มรูปแบบได้ เพราะอาจสายเกินกว่าจะควบคุม พร้อมส่งสัญญาณดำเนินนโยบายดอกเบี้ยอย่างระมัดระวัง ท่ามกลางความกังวลเกี่ยวกับภาระหนี้ภาครัฐ และต้นทุนการกู้ยืมที่เพิ่มสูงขึ้นทั่วโลก

ลาการ์ด กล่าวระหว่างการให้สัมภาษณ์บนเวทีใน “งาน CNN Global Perspectives: In Bangkok” ซึ่งจัดขึ้นในวันที่ 14 ตุลาคม 2569 ณ โรงแรมเดอะ ริทซ์-คาร์ลตัน กรุงเทพฯ ว่า เศรษฐกิจยุโรปกำลังเผชิญความไม่แน่นอนอย่างมาก โดยเฉพาะแรงกดดันด้านเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้น ซึ่งมีสาเหตุหลักจากวิกฤติพลังงาน แม้จะไม่ได้เกิดจากปัจจัยดังกล่าวเพียงอย่างเดียวก็ตาม ทำให้ ECB ต้องติดตามข้อมูลเศรษฐกิจอย่างใกล้ชิด เพื่อประเมินว่า แรงกระแทกจากราคาพลังงานกำลังส่งผ่านไปยังภาคส่วนอื่นของเศรษฐกิจมากน้อยเพียงใด

ประธาน ECB ระบุว่า สิ่งที่น่ากังวลเป็นพิเศษคือ ความเสี่ยงของการเกิด “ผลกระทบเงินเฟ้อรอบสอง” ซึ่งหมายถึงสถานการณ์ที่ต้นทุนสินค้า และบริการที่สูงขึ้น กระตุ้นให้แรงงานเรียกร้องค่าจ้างเพิ่มขึ้น ก่อนที่ต้นทุนแรงงานที่สูงขึ้นจะย้อนกลับไปผลักดันราคาสินค้า และบริการอีกครั้ง จนทำให้เงินเฟ้อฝังตัวอยู่ในระบบเศรษฐกิจ

“ปัญหาของผลกระทบรอบสองก็คือ เมื่อคุณมองเห็นมันแล้ว ก็อาจสายเกินไป” ลาการ์ด กล่าว พร้อมเน้นย้ำว่า ECB จำเป็นต้องจับตาสัญญาณเริ่มต้น แม้จะเป็นเพียงข้อบ่งชี้เล็กน้อยก็ตาม

อย่างไรก็ตาม ลาการ์ดยืนยันว่า ขณะนี้ยังไม่พบหลักฐานชัดเจนว่าเงินเฟ้อกำลังส่งผลกระทบต่อเนื่องไปสู่การปรับขึ้นค่าจ้างในวงกว้าง แต่ธนาคารกลางไม่สามารถนิ่งนอนใจได้

หนึ่งในตัวชี้วัดสำคัญที่ ECB ติดตามคือ การเจรจาค่าจ้างระหว่างสหภาพแรงงานกับนายจ้างในยุโรป เนื่องจาก “ข้อตกลงค่าจ้าง” สามารถสะท้อนแนวโน้มแรงกดดันเงินเฟ้อในระยะต่อไป

ลาการ์ด ยกตัวอย่างว่า หากสหภาพแรงงานเริ่มต้นเจรจาด้วยข้อเรียกร้องปรับขึ้นค่าจ้าง 5% แต่ท้ายที่สุดตกลงกันได้ที่ประมาณ 3% ระดับดังกล่าวอาจยังสอดคล้องกับเป้าหมายเงินเฟ้อระยะกลางของ ECB

สงครามตะวันออกกลาง ซ้ำเติมวิกฤติพลังงาน

ลาการ์ดอธิบายว่า วิกฤติเงินเฟ้อครั้งนี้มีลักษณะ “แตกต่าง” จากช่วงหลังการแพร่ระบาดของโควิด-19 ซึ่งเศรษฐกิจโลกเผชิญแรงกดดันจากการฟื้นตัวของอุปสงค์อย่างรวดเร็ว หลังรัฐบาลประเทศต่างๆ ยกเลิกมาตรการควบคุมโรคระบาด ประกอบกับผลกระทบด้านพลังงานจากสงครามรัสเซีย-ยูเครน

สำหรับสถานการณ์ปัจจุบัน สงครามรัสเซีย-ยูเครนที่ยังดำเนินต่อเนื่องกำลังสร้างแรงกดดันต่อกำลังการกลั่นน้ำมัน ขณะที่สงครามในตะวันออกกลางซึ่งปะทุขึ้นตั้งแต่เดือนมี.ค.2569 ยิ่งเพิ่มความตึงเครียดต่อระบบการผลิต การจัดหา และการขนส่งน้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ

เธอประเมินว่า ปัจจัยหลักที่ขับเคลื่อนความเสี่ยงทางเศรษฐกิจในขณะนี้คือ ราคาพลังงานที่สูงขึ้น และความเป็นไปได้ที่จะเกิดภาวะขาดแคลนพลังงาน ขณะเดียวกันยังมีปัจจัยอื่นที่กดดันอุปสงค์ และการเติบโตทางเศรษฐกิจ

ห่วงหนี้รัฐบาลยุโรป หลังบอนด์ยีลด์พุ่งทั่วโลก

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือ อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลที่ปรับตัวสูงขึ้น ท่ามกลางความกังวลของนักลงทุนเกี่ยวกับความสามารถในการบริหารหนี้ของรัฐบาลประเทศต่างๆ โดยเฉพาะ “ฝรั่งเศส” ซึ่งกำลังเผชิญแรงกดดันด้านการคลัง

เมื่อถูกถามถึงความเป็นไปได้ที่ ECB อาจต้องเข้าไปช่วยเหลือประเทศยุโรปรายใหญ่ที่ประสบปัญหาหนี้ ลาการ์ด ระบุว่า ปัญหาผลตอบแทนพันธบัตรที่เพิ่มสูงขึ้นไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในยุโรปหรือฝรั่งเศส แต่เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นทั่วโลก

อย่างไรก็ตาม บางประเทศได้รับผลกระทบรุนแรงกว่าประเทศอื่นเนื่องจากปัจจัยเฉพาะภายในประเทศ โดยฝรั่งเศสเป็นหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจน

ลาการ์ดเน้นว่า ทางออกอันดับแรกของปัญหาฝรั่งเศส ต้องเริ่มต้นจากภายในประเทศ โดยเฉพาะการดำเนินนโยบายการคลัง ซึ่งไม่ใช่เพียงโจทย์ของฝรั่งเศสเท่านั้น แต่ยังเป็นความท้าทายร่วมกันของประเทศเศรษฐกิจพัฒนาแล้วหลายแห่ง

คำกล่าวดังกล่าวมีขึ้นท่ามกลางความกังวลว่า หากธนาคารกลางจำเป็นต้องดำเนินนโยบายการเงินที่เข้มงวดเพื่อควบคุมเงินเฟ้อ ขณะที่รัฐบาลต้องลดการขาดดุลงบประมาณ และควบคุมหนี้สาธารณะ อาจยิ่งเพิ่มแรงกดดันต่อกิจกรรมทางเศรษฐกิจ

อย่างไรก็ตาม ลาการ์ดไม่เห็นด้วยกับข้อสรุปที่ว่าเศรษฐกิจยุโรปกำลังเข้าสู่ภาวะชะลอตัวอย่างรุนแรง โดยเธอชี้ว่า ประมาณการการเติบโตของหลายประเทศได้รับการปรับเพิ่มขึ้น

เธอยกตัวอย่าง “เยอรมนี” ซึ่งมีการเพิ่มการลงทุนด้านโครงสร้างพื้นฐาน และการทหารอย่างมีนัยสำคัญในช่วงหลายเดือนที่ผ่านมา และคาดว่าแรงสนับสนุนดังกล่าวจะดำเนินต่อไปจนถึงปี 2570

ด้วยเหตุนี้ การเติบโตทางเศรษฐกิจยุโรปที่ระดับ 1.1% ในปี 2569 จึงไม่ถือว่าเป็นผลลัพธ์ที่เลวร้าย แม้จะยังไม่ใช่อัตราการเติบโตที่โดดเด่นก็ตาม

ECB ย้ำดอกเบี้ยยังเป็นเครื่องมือหลัก ไม่ส่งสัญญาณล่วงหน้า

สำหรับทิศทางนโยบายการเงิน ลาการ์ดยืนยันว่า ECB จะยังคงใช้แนวทางพิจารณาข้อมูลเศรษฐกิจเป็นหลัก (Data-dependent) และตัดสินใจเรื่องอัตราดอกเบี้ยเป็นรายครั้งในการประชุมแต่ละครั้ง โดยไม่มีการกำหนดทิศทางล่วงหน้าอย่างตายตัว

เธอระบุว่า ภายใต้สถานการณ์ที่มีความไม่แน่นอนสูง การส่งสัญญาณล่วงหน้าเกี่ยวกับทิศทางนโยบายการเงิน หรือ Forward Guidance อาจไม่เหมาะสมอีกต่อไป

“ภายใต้สถานการณ์ปัจจุบัน การส่งสัญญาณนโยบายล่วงหน้าไม่ได้ช่วยอะไรเลย” ลาการ์ด กล่าว พร้อมย้ำว่าอัตราดอกเบี้ยยังคงเป็นเครื่องมือหลักในการดำเนินนโยบายการเงินของ ECB

นอกจากนี้ เธอยังกล่าวถึงการทบทวนกรอบยุทธศาสตร์นโยบายการเงินของ ECB ในปี 2564 และ 2568 โดยระบุว่า สภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจเปลี่ยนแปลงไปอย่างมาก จากช่วงที่อัตราดอกเบี้ยติดลบ และเข้าใกล้ระดับต่ำสุด ไปสู่ยุคที่ธนาคารกลางต้องรับมือกับแรงกระแทกด้านเงินเฟ้อ และความไม่แน่นอนจากปัจจัยภายนอก

ลาการ์ดยังปฏิเสธแนวคิดที่ว่าธนาคารกลาง และตลาดการเงินมีการประสานงานกันอย่างลับๆ เพื่อกำหนดทิศทางนโยบาย โดยระบุว่า ทั้งสองฝ่ายต่างมีหน้าที่ของตนเอง แม้ ECB จะนำการคาดการณ์อัตราดอกเบี้ยของตลาดมาประกอบการจัดทำประมาณการเศรษฐกิจก็ตาม

ชี้เสถียรภาพราคาคือ กุญแจหนุนลงทุน AI และพลังงานสะอาด

เมื่อถูกถามถึงความเสี่ยงที่เศรษฐกิจโลกอาจเผชิญวิกฤติหนี้ครั้งใหญ่ ลาการ์ดไม่ได้ให้คำตอบโดยตรงว่าจะเกิดวิกฤติดังกล่าวหรือไม่ แต่เน้นย้ำว่าภารกิจสำคัญที่สุดของ ECB คือ “การรักษาเสถียรภาพด้านราคา”

เธอมองว่า การควบคุมเงินเฟ้อให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมจะช่วยสร้างความแน่นอนให้กับภาคธุรกิจ และนักลงทุน โดยเฉพาะการลงทุนระยะยาวในโครงสร้างพื้นฐาน อุตสาหกรรมป้องกันประเทศ ปัญญาประดิษฐ์ และศูนย์ข้อมูล 

นอกจากนี้ การลงทุนด้านพลังงานหมุนเวียนจะมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการขยายตัวของอุตสาหกรรมศูนย์ข้อมูลในอนาคต เนื่องจากโครงสร้างพื้นฐานด้าน AI ต้องอาศัยพลังงานจำนวนมาก

ลาการ์ดยังชี้ว่า ระบบการเงินในปัจจุบันมีความแข็งแกร่งมากกว่าในอดีต หลังผ่านการปรับปรุงโครงสร้าง และมาตรการต่างๆ นับตั้งแต่วิกฤติการเงินโลก ซึ่งเป็นปัจจัยหนึ่งที่ช่วยเพิ่มความสามารถในการรับมือกับแรงกระแทกทางเศรษฐกิจ

ปัดลงชิง ปธน.ฝรั่งเศส ย้ำยังเป็นผู้ว่าฯ ธนาคารกลาง

นอกเหนือจากประเด็นเศรษฐกิจ ลาการ์ดยังถูกถามถึง “อนาคตทางการเมือง” โดยเฉพาะกระแสคาดการณ์ว่า เธออาจลงสมัครรับเลือกตั้งประธานาธิบดีฝรั่งเศส

ลาการ์ดตอบปฏิเสธอย่างชัดเจน พร้อมระบุว่า การลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นเรื่องของนักการเมือง ไม่ใช่บทบาทของเธอในฐานะผู้ว่าการธนาคารกลาง

“ฉันเป็นนายธนาคารกลาง และจะไม่ก้าวออกนอกบทบาทของตัวเอง ตราบใดที่ยังดำรงตำแหน่งนี้” เธอกล่าว

ส่วนหนังสือเล่มใหม่ที่มีกำหนดเผยแพร่ในเดือนต.ค. ลาการ์ดยืนยันว่าไม่ได้มีวัตถุประสงค์ทางการเมือง แต่เป็นความตั้งใจที่จะถ่ายทอดประสบการณ์จากเส้นทางอาชีพที่ผ่านมา โดยเริ่มลงมือเขียนตั้งแต่ปี 2566

เธออธิบายว่า เหตุผลสำคัญประการหนึ่งคือ การบันทึกความทรงจำ และประสบการณ์ทำงาน ขณะที่อีกเหตุผลคือ ความต้องการตอบคำถามของผู้หญิงรุ่นใหม่ที่สงสัยว่า เธอสามารถก้าวผ่านอุปสรรค และประสบความสำเร็จในโลกการเงิน และเศรษฐกิจที่ผู้ชายมีบทบาทนำได้อย่างไร

ลาการ์ด สะท้อนว่า ตลอดเส้นทางอาชีพตั้งแต่วงการกฎหมายในทศวรรษ 1980 การดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีคลังฝรั่งเศส ไปจนถึงการทำงานที่กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) และ ECB เธอมักอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีผู้ชายเป็นคนส่วนใหญ่ และมีผู้หญิงเพียงไม่กี่คน

อย่างไรก็ตาม เธอต้องการส่งสารถึงผู้หญิงรุ่นใหม่ว่า “เพศ” ไม่ควรเป็นอุปสรรคต่อการก้าวเข้าสู่วงการเศรษฐศาสตร์ และการเงิน

“คุณสามารถเป็นนักเศรษฐศาสตร์ กำหนดนโยบายการเงิน หรือทำงานด้านโครงการการเงินระหว่างประเทศ และยังคงเป็นผู้หญิงได้ ซึ่งไม่ใช่เรื่องผิดอะไร”

 

 

 

พิสูจน์อักษร....สุรีย์  ศิลาวงษ์