สึนามิ ‘ทุเรียนมาเลย์’ | กันต์ เอี่ยมอินทรา

ช่วงนี้หลายคนคงรู้สึกว่า ปีนี้ทุเรียนถูกจัง มีมาก เขาถึงง่าย ซื้อหาได้ไม่ยาก จริงๆ แล้วมีที่มาและเหตุผล

ไม่เพียงแต่ไทยที่เรารู้สึกว่าราคาทุเรียนถูกกว่าปีก่อนๆ แต่ก็ไม่มากเหมือนประเทศเพื่อนบ้านของเราอย่างมาเลเซีย ที่ขณะนี้เกิดวิกฤติที่คนมาเลย์เรียกว่า “สึนามิทุเรียน” อันเนื่องมาจากผลผลิตทุเรียนปีนี้ที่มากกว่ากำลังซื้อ และผู้ซื้อรายใหญ่อย่างจีนนั้นมีทางเลือกมากขึ้น

ราชาแห่งทุเรียนของมาเลเซียคือ พันธุ์มูซานคิง Musan King ซึ่งไม่เพียงแต่เป็นที่นิยมในมาเลเซียเท่านั้น แต่ชื่อเสียงรสชาติยังโด่งดังจนเป็นที่ยอมรับอย่างมากจากผู้บริโภคคนจีน ทำให้ในอดีต (เมื่อ 2 ปีก่อน) ราคาเฉลี่ยสำหรับตลาดในประเทศอยู่ที่ กิโลกรัมละ 500 บาท แต่ปัจจุบันตกมาที่ 80 บาท ตกลงมาถึง 6 เท่าตัว

ขณะที่ทุเรียนพันธุ์อื่นๆ ซึ่งเป็นที่นิยมรองลงมา ราคาก็ตกลงอย่างมีนัยสำคัญ คือตกลงมาเท่าตัว เงินเท่ากันในปีก่อนที่เคยซื้อทุเรียนได้ 1 ลูก แต่ปีนี้กลับซื้อได้ถึง 2 ลูก ถึงจะไม่รุนแรงเท่ามูซานคิง แต่ก็เรียกได้ว่าตกลงมาอย่างน่าใจหาย

เหตุผลหลักคือเรื่องของอุปสงค์อุปทาน (Demand & Supply) ซึ่งทุเรียนก็เป็นผลไม้ ถือเป็นสินค้า commodity ที่ทดแทนได้ หมายความว่า ราคาจะขึ้นตรงกับความต้องการของผู้ซื้อกับจำนวนที่ผลิตออกมาของผู้ผลิต เช่นเดียวกับสินค้าเกษตรอื่นๆ ที่เป็นสินค้าทดแทนได้ ทุเรียนมีวงจรราคาของมัน

อธิบายให้สั้นและเข้าใจง่ายที่สุด ทุเรียนปีไหนราคาแพง เกษตรกรก็แห่ปลูก แต่กว่าทุเรียนจะออกดอกผลให้เก็บเกี่ยวต้องใช้เวลา สมมุติ 5 ปี 10 ปี แล้วแต่วงรอบ ซึ่งเรียกว่าวงจรราคา ผ่านไป 5 ปี พอทุเรียนเริ่มตัดขายได้ หากคนกินทุเรียนเท่าเดิม แต่สินค้าล้นออกมามากขึ้น จึงทำให้ราคาตก เหตุการณ์แบบนี้คนไทยจะคุ้นเคยเพราะเกิดขึ้นกับหลายสินค้าเกษตร โดยเฉพาะยางพารา

ขณะที่ผู้ซื้อที่มีกำลังมากและเป็นเหตุผลหลักที่ทำให้ราคาทุเรียนในมาเลเซีย รวมถึงไทยตั้งแต่อดีตจนปัจจุบันผันผวนมาก ก็คือจีน สังคมจีนเริ่มมีเงินมากขึ้น ชนชั้นกลางนิยมบริโภคทุเรียน สั่งทั้งจากมาเลเซีย ไทย และเวียดนาม แต่จะส่งจากมาเลเซียต้องผ่านเครื่องบิน หรือแช่แข็งส่งเรือ ขณะที่ไทยและเวียดนามส่งทางรถหรือรถไฟเข้าทางตอนใต้ของจีนได้เลย

คนจีนนิยมมากจนกระทั่งบริษัทจีนพยายามปลูกทุเรียน แต่ผลผลิตก็แค่ 1% ของสัดส่วนการบริโภคทั้งหมดเพราะอากาศไม่เอื้อ และไทยก็คือผู้ส่งออกทุเรียนเบอร์ต้นๆ ไปจีน นี่คือเหตุผลว่าทำไมราคาทุเรียนไทยในระยะ 20 ปีที่ผ่านมาถึงมีแต่ขาขึ้น ทุเรียนกลายเป็นผลไม้คนรวย ทั้งที่อดีตคนไทยทุกคนสามารถเข้าถึงได้ไม่ยาก

หากไม่มีการจัดการที่ดี สึนามิทุเรียนมาเลย์จะไม่ทำแค่ตลาดมาเลย์พัง แต่จะลามมาถึงไทย ทำราคาทุเรียนไทยตก ในมุมหนึ่งคนไทยจะเข้าถึงทุเรียนได้อีกครั้ง แต่ในอีกมุม จะเป็นฝันร้ายของเจ้าของสวน ซึ่งตอนนี้เจ้าของสวนทางใต้เริ่มได้รับผลกระทบเพราะราคาทุเรียนตกลงแล้ว!