จับตาจีนส่งสัญญาณควบคุมเอกชนครั้งใหม่ ด้วยท่าทีไม่เหมือนเดิม

ปีนี้รัฐบาลปักกิ่งบังคับใช้กฎหมายควบคุมบริษัทมากขึ้น กระนั้นนักวิเคราะห์กล่าวว่า ไม่มีทีท่าซ้ำรอยการปราบปรามเมื่อปี 2021 ที่ทำให้มูลค่าหุ้นบริษัทเทคโนโลยีจีนหายไปกว่า 1 ล้านล้านดอลลาร์

เว็บไซต์ซีเอ็นบีซีรายงาน ตั้งแต่เดือน ม.ค. ทางการจีนเปิดสอบสวนต่อต้านการผูกขาดอย่างเป็นทางการต่อ Trip.com บริษัทท่องเที่ยวออนไลน์ใหญ่สุดของประเทศ และเรียกบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่ 12 รายเข้าพบ เช่น อาลีบาบา เท็นเซนต์ โต่วอินของไบต์แดนซ์ ไป่ตู้ JD.com และเหม่ยถ้วน เนื่องจากแข่งขันด้านราคากันอย่างรุนแรงและโหมโปรโมชันก่อนเข้าเทศกาลชอปปิงในเดือนมิ.ย.

 ไม่เพียงเท่านั้น เมื่อไม่กี่วันก่อนทางการยังส่งคำเตือนอย่างเข้มงวดไปยังวอลมาร์ทจีน กรณีร้านขายส่งแซมส์คลับของวอลมาร์ทจีนมีปัญหาด้านความปลอดภัยทางอาหารซ้ำแล้วซ้ำเล่าด้วย

“การกระทำที่เกิดขึ้นถี่ และจำนวนบริษัทชวนทำให้คิดถึงการใช้กฎระเบียบเล่นงานบริษัทแพลตฟอร์มอินเทอร์เน็ตอย่างเข้มงวด  เมื่อกว่าห้าปีก่อน" นีโอ หวัง ประธานฝ่ายกลยุทธ์จีนบริษัทเอเวอร์คอร์กล่าวกับซีเอ็นบีซี

จีนใช้เวลากว่าสองปีเริ่มตั้งแต่ปลายปี 2020 เล่นงานบริษัททรงพลังสูงสุดของประเทศแบบหว่านแห ขวางแอนท์กรุ๊ป ฟินเทคของอาลีบาบาไม่ให้เปิดตัวในตลาดหุ้นครั้งใหญ่สุดของโลก บีบให้Didi Global ยักษ์ใหญ่แอปเรียกรถต้องออกจากตลาดหุ้นสหรัฐ และตรวจตราทุกภาคส่วนอย่างเข้มงวดตั้งแต่สถาบันกวดวิชาไปจนถึงบริษัทอสังหาริมทรัพย์หนี้สินล้นพ้นตัว

“รัฐบาลกำลังกลับมาควบคุมดูแลในด้านสำคัญๆ เช่น ข้อมูล การเติบโตทางธุรกิจ การสอนพิเศษ การจดทะเบียนหุ้นในต่างประเทศ แพลตฟอร์มเทคโนโลยีขนาดใหญ่ และกิจกรรมทางการเงินที่มากเกินไป” พอล ทริโอโล หุ้นส่วนและประธานฝ่ายนโยบายเทคโนโลยีประเทศจีน บริษัทที่ปรึกษา DGA-Albright Stonebridge Group ให้ความเห็น แต่เกมเปลี่ยนไปแล้ว ปัจจุบันผู้กำหนดนโยบายต่างระมัดระวังมากขึ้นกับเศรษฐกิจชลอตัวเพราะอุปสงค์ภายในประเทศอ่อนแอ ตลาดแรงงานซบเซา และต้องการให้บริษัทเทคโนโลยีเอกชนเพิ่มการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานด้านคอมพิวเตอร์ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของความใฝ่ฝันด้านปัญญาประดิษฐ์ (เอไอ) ของประเทศ รัฐบาลปักกิ่งกำลังพยายามดำเนินการ แต่โดยไม่ “ก่อให้เกิดความตื่นตระหนกในหมู่นักลงทุนในวงกว้างอีกครั้ง” ทริโอโลกล่าว

ฮั่น เจิ้นหลิน ผู้อำนวยการประเทศจีนจากดิเอเชียกรุ๊ป ให้ความเห็นชัดเจนยิ่งกว่า

“ปักกิ่งต้องการความเชื่อมั่นจากภาคเอกชน การจ้างงาน และการลงทุนด้านเทคโนโลยีมากกว่าที่เคยต้องการในปี 2021 อย่างมาก”

หลังจากใช้กฎระเบียบจัดการมาหลายปี รอบนี้ปักกิ่งเปลี่ยนมาสนับสนุนภาคเอกชน ด้วยการจัดประชุมวงปิดที่ไม่ค่อยเกิดขึ้นบ่อยนักในเดือน ก.พ.2025 ที่ประธานาธิบดีสี จิ้นผิงบอกกับผู้บริหารระดับท็อปของจีน เช่น แจ็ก หม่าของอาลีบาบา ให้ “แสดงความสามารถของพวกเขา” ในยุคใหม่เพื่อเศรษฐกิจภาคเอกชนของจีน

ตอนนี้จีนให้ความสำคัญกับการรณรงค์ต่อต้านการแข่งขันรุนแรง มีเป้าหมายเพื่อแก้ไขปัญหาสงครามราคาที่สร้างความเสียหายและภาวะสินค้าล้นตลาดในทุกอุตสาหกรรม

ในเดือน ม.ค. ปักกิ่งสอบสวนต่อต้านการผูกขาดกับ Trip.com ตามข้อกล่าวหาที่ว่า บริษัท“ใช้สถานะอันโดดเด่นในตลาด” บีบให้ผู้ค้าต้องทำดีลเฉพาะก่อนขึ้นค่าคอมมิสชัน ความเคลื่อนไหวดังกล่าวส่งผลให้หุ้นของ Trip.com ในตลาดหุ้นฮ่องกงร่วงลงเกือบ 20% ในวันเดียว

นักวิเคราะห์ของซิตี้แบงก์ประเมินว่า การสอบสวนต่อต้านการผูกขาดที่กำลังดำเนินอยู่อาจทำให้ต้องเสียค่าปรับสูงถึง 4.9 พันล้านหยวน (723 ล้านดอลลาร์)

ในเดือนพ.ค. หน่วยงานกำกับดูแลตลาดของจีนออกบทลงโทษด้านความปลอดภัยอาหารที่เข้มงวดที่สุดเท่าที่เคยมีมา สั่งปรับแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซและบริการส่งอาหารหลายแห่งรวมเป็นเงิน 3.6 พันล้านหยวน โทษฐานปล่อยให้ผู้ขายที่ไม่ได้รับการตรวจสอบเข้ามาแข่งขัน โดยส่วนใหญ่เป็นการเสนอราคาที่ต่ำกว่า

ก่อนถึงเทศกาลชอปปิง “618” คณะกรรมการกำกับดูแลตลาด (เอสเอเอ็มอาร์) ของเทศบาลปักกิ่งเรียกผู้ค้าปลีกออนไลน์เข้าพบรวมทั้งแพลตฟอร์มเสี่ยวหงชู ที่มีรายงานว่าเตรียมยื่นเอกสารเปิดขายหุ้นต่อสาธารณะครั้งแรก (ไอพีโอ) ในตลาดหลักทรัพย์ฮ่องกง เพราะใช้โฆษณาภายใต้เงินอุดหนุนชวนให้เข้าใจผิดและมีค่าธรรมเนียมแอบแฝงที่ผลักภาระต้นทุนไปให้ผู้ค้า

ในสัปดาห์เดียวกัน เอสเอเอ็มอาร์เรียกผู้บริหารระดับสูงของวอลมาร์ทไชนาเข้าร่วมการประชุมอย่างเป็นทางการเพื่อรับผิดชอบที่แซมส์คลับของวอลมาร์ทไชนาแก้ปัญหาความปลอดภัยด้านอาหารไม่ได้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า โดยเรียกร้องให้มีการปรับปรุงระบบควบคุมห่วงโซ่อุปทานใหม่ทั้งหมด

แซมส์คลับจึงจัดตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจเพื่อปรับปรุงการตรวจสอบห่วงโซ่อุปทาน และแต่งตั้งหลิวเผิงอดีตผู้บริหารจากอาลีบาบาเข้ามาดำรงตำแหน่งประธานกรรมการแทน

อย่างไรก็ตาม ซีเอล ฉี นักวิเคราะห์วิจัยจากโรเดียมกรุ๊ปมองว่า การดำเนินการเหล่านี้ถือเป็นการ “ส่งสัญญาณอย่างมีแบบแผนมากกว่าการปราบปรามอย่างต่อเนื่อง”

อีกหนึ่งเหตุผลที่ทำให้ปักกิ่งต้องอดทน นั่นคือการแข่งขันกันพัฒนาเอไออย่างเข้มข้นกับสหรัฐ

ทริโอโลกล่าวว่า เมื่อวอชิงตันเดินหน้ากดดันการสร้างโครงสร้างพื้นฐานเอไอของแพลตฟอร์มจีน และส่อเค้าออกข้อจำกัดเพิ่มเติมอีก ปักกิ่งยิ่งต้องเลี่ยงบั่นทอนความสามารถในการแข่งขันของบรรดาบริษัทชั้นนำของตนเอง

“หน่วยงานกำกับดูแลมีข้อจำกัดมากกว่าในปี 2021 อย่างมาก พวกเขาต้องการให้บริษัทเหล่านี้ลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานด้านเอไอ ระบบคลาวด์ โลจิสติกส์ และบริการผู้บริโภค” ทริโอโลสรุป