โครงการผันน้ำของจีนส่อเค้าได้ไม่คุ้มเสีย

จีนกำลังเดินหน้าทำโครงการใหญ่ในการปรับสภาพแวดล้อม เพื่อส่งน้ำจากพื้นที่ชุ่มน้ำทางตอนใต้สู่พื้นที่แห้งแล้งและประชากรหนาแน่นทางภาคเหนือ ซึ่งอาจต้องใช้เวลาถึง 50 ปี และงบประมาณนับหมื่นล้านดอลลาร์

โครงการธรณีวิศวกรรมครั้งใหญ่ที่ชื่อว่า "แผนผันน้ำจากใต้สู่เหนือ" เริ่มต้นอย่างเป็นทางการในปี 2545 มีกำหนดเวลา 50 ปี งบประมาณก่อสร้าง 8 หมื่นล้านดอลลาร์ และจำเป็นต้องมีการกระทำอีกหลายอย่าง รวมทั้งการระเบิดภูเขาในเขตแผ่นดินไหวบนที่ราบสูงทิเบต ซึ่งหากทำสำเร็จ เส้นทางน้ำสามเส้นจากสามจุดบนแม่น้ำแยงซี จะส่งน้ำ 45,000 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปีผ่านคลองและอุโมงค์ยาว 4,350 กิโลเมตรมายังกรุงปักกิ่งและพื้นที่กว้างใหญ่ทางภาคเหนือ

เว็บไซต์ทางการของโครงการระบุว่า โครงการผันน้ำจากใต้สู่เหนือมาจากแนวคิดของ "นายเหมา เจ๋อตุง" ที่ได้กล่าวไว้เมื่อปี 2495

อย่างไรก็ตามโครงการมีปัญหาเกิดขึ้นมากมาย เช่น น้ำเกิดมลพิษจนไม่สามารถใช้งานได้ ต้องใช้พลังงานมหาศาลในการสูบน้ำขึ้นพื้นที่สูง และการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำจะเข้ามาแทนที่ชุมชน เห็นได้จากเมื่อเริ่มดำเนินการทดสอบเมื่อต้นปี ชาวบ้านที่อาศัยอยู่ตามเส้นทางของโครงการกล่าวว่า กระแสน้ำที่ไหลเข้ามาสร้างความเสียหายให้ทะเลสาบ โดยทำให้ปลาเน่าตายเป็นจำนวนมาก รวมถึงทำลายวิถีชีวิตของชาวบ้าน

ทางการมณฑลชานตงทางภาคตะวันออกของจีนปฏิเสธว่าไม่ได้มีส่วนเกี่ยวข้อง แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นก่อให้เกิดความสนใจต่อแผนปันน้ำจากภาคใต้สู่ภาคเหนือว่าอาจสร้างปัญหามากกว่าแก้ปัญหา

แม้โครงการจะจัดหาน้ำได้ตามที่วางแผนไว้ แต่ความต้องการที่เพิ่มมากขึ้นในจีนที่กำลังเติบโตจะทำให้ปริมาณน้ำไม่เพียงพอในไม่ช้า แต่จะเกิดมลพิษทางน้ำขนาดใหญ่ในเส้นทางตะวันออก ซึ่งมีกำหนดเริ่มผันน้ำในปลายปีนี้จากมณฑลเจียงซูสู่มณฑลชานตง และพื้นที่ตอนเหนือขึ้นไปเล็กน้อย

การก่อสร้างเหนือทางน้ำที่มีอยู่บริเวณชายฝั่งทะเลที่มีการพัฒนาอย่างมากของจีน รวมทั้ง "แกรนด์ คานัล" คลองขุดที่ยาวที่สุดในโลก เสี่ยงที่จะมีการปนเปื้อนตั้งแต่ต้นทางไปสู่ปลายทาง

นายปัง อดีตชาวประมงวัย 72 ปี เปิดเผยว่า ผิวน้ำเคยมีซากปลาลอยตายเกลื่อน ตอนนี้เริ่มเหม็นเน่า ซากปลาค่อย ๆ จมลง ชาวบ้านเล่าว่าทางการละเลยไม่สนใจเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น แต่ให้เงินชดเชย 5,000 หยวน และเตือนประชาชนว่าห้ามพูดถึงเรื่องนี้ พร้อมกักตัวแกนนำชาวประมง 3 คน

ในพื้นที่ตอนกลางซึ่งกำหนดเริ่มต้นส่งน้ำจากมณฑลเหอเป่ยสู่พื้นที่กรุงปักกิ่งในปีหน้า จำเป็นต้องอพยพประชาชนถึง 350,000 คน

สำนักข่าวซินหัวของทางการจีน รายงานเมื่อเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมาว่า แม่น้ำห้าสายที่ส่งน้ำให้กับอ่างเก็บน้ำตันเจียงกู แหล่งน้ำหลักของเส้นนี้ มีแนวโน้มว่าไม่บรรลุเกณฑ์มาตรฐานความสะอาด เนื่องจากโครงการต่อต้านมลพิษขาดเงินทุนดำเนินการ