'คาบสมุทรเกาหลี'จุดเดือดที่ห่างไกลสันติภาพ

การทดลองนิวเคลียร์ครั้งที่ 3 ของเกาหลีเหนือ น่าจะส่งผลเสียครั้งใหญ่ต่อความพยายามทางการทูตครั้งใหม่ของสหรัฐ ซึ่งประธานาธิบดีบารัก โอบามา ได้ชูแนวทางการเข้ามีส่วนร่วมหรือการหยิบยื่นไมตรีจิต ให้เป็นแนวทางต้นๆ ในนโยบายต่างประเทศ แม้สหรัฐค่อนข้างหมดหวังกับเกาหลีเหนือและใช้ยุทธศาสตร์ของการรอคอยอย่างอดทนเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลง

โอบามา แถลงว่า การทดลองนิวเคลียร์ของเกาหลีเหนือถือเป็นการกระทำที่ยั่วยุ พร้อมประกาศจะปกป้องสหรัฐและพันธมิตรจากภัยคุกคามความมั่นคง

นส.ดูยอง คิม แห่งศูนย์ควบคุมอาวุธและไม่เผยแพร่นิวเคลียร์แห่งเอเชียตะวันออก กล่าวว่าเป็นการยากมากที่คาดว่าสหรัฐหรือเกาหลีใต้จะพยายามญาติดีกับเกาหลีเหนือเร็วๆ นี้ ในช่วงที่เกาหลีเหนือดูเหมือนเล่นบทกร้าว เพื่อให้ได้รับการยอมรับว่าเป็นประเทศที่มีอาวุธนิวเคลียร์

เมื่อ 1 ปีที่แล้วสหรัฐค่อนข้างมีความหวังในตัวคิม จอง อึน ผู้นำใหม่เกาหลีเหนือ และใช้แนวทางใหม่ด้วยการทำข้อตกลงให้ความช่วยเหลือด้านอาหารแลกเปลี่ยนกับการระงับกิจกรรมทางนิวเคลียร์ แต่เจ้าหน้าที่สหรัฐมีความเห็นส่วนตัวว่าข้อตกลงดังกล่าวเป็นเรื่องผิดพลาด เพราะไม่คำนึงถึงข้อเท็จจริงว่าเกาหลีเหนือคงไม่มีทางเลิกทำอะไรใหญ่โตอย่างการยิงจรวดเมื่อเดือนเม.ย.ปีที่แล้ว ในวาระครบรอบวันเกิดคิม อิล ซุง ผู้ก่อตั้งประเทศ

ในกรณีของความสัมพันธ์ระหว่างเกาหลีเหนือกับจีน ซึ่งเป็นพันธมิตรเพียงไม่กี่รายที่เหลืออยู่ของรัฐบาลกรุงเปียงยางนั้น นักวิเคราะห์มองว่าการทดลองนิวเคลียร์จะทำให้รอยร้าวระหว่างสองประเทศนี้มีมากขึ้น และอาจถึงขั้นที่จีนจะสนับสนุนมาตรการคว่ำบาตรครั้งใหม่ของสหประชาชาติ (ยูเอ็น) ต่อเกาหลีเหนือ

นายฉือ ยินฮง นักวิเคราะห์ด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในกรุงปักกิ่ง ชี้ว่าความสัมพันธ์ระหว่างเกาหลีเหนือกับจีนกำลังถึงจุดหัวเลี้ยวหัวต่อ หลังจากดำดิ่งลงไปเมื่อเกาหลีเหนือยิงจรวดส่งดาวเทียมไปในเดือนธ.ค.ปีที่แล้ว อันเป็นการกระทำที่ท้าทายมติยูเอ็น

นายซัน เจ๋อ ผู้เชี่ยวชาญด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศแห่งมหาวิทยาลัยซิงหัว กล่าวว่าที่ผ่านมาจีนพยายามอย่างที่สุดที่จะปกป้องผลประโยชน์ของเกาหลีเหนือ ทั้งที่นานาชาติกดดันให้ใช้ท่าทีแข็งกร้าวมากขึ้น แต่ดูเหมือนเกาหลีเหนือไม่ซาบซึ้งกับความพยายามของจีน แถมยังวิจารณ์จีนทางอ้อม หลังจากจีนเห็นพ้องกับมาตรการคว่ำบาตรของยูเอ็นเมื่อเดือนที่แล้ว

ที่ผ่านมาจีนเป็นเจ้าภาพการประชุม 6 ฝ่ายระหว่างเกาหลีเหนือ สหรัฐ เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น และรัสเซีย แต่การเจรจาชะงักงันไปเมื่อปี 2552 เพราะตกลงกันไม่ได้เกี่ยวกับเค้าโครงข้อตกลงในการยุติโครงการนิวเคลียร์ แลกเปลี่ยนกับความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจและการทูต และนายฉือก็ชี้ว่าการเจรจา 6 ฝ่ายถึงจุดจบไปแล้ว เพราะเกาหลีเหนือแสดงท่าทีชัดเจนว่าไม่ต้องการยกเลิกโครงการนิวเคลียร์

นอกจากนั้น ก่อนหน้านี้ นักวิเคราะห์บางคนยังคาดว่านายคิม จอง อึน จะเดินทางไปเยือนจีนปีนี้ แต่การที่เกาหลีเหนือทดลองนิวเคลียร์ ทำให้ไม่มีทางที่จีนจะเชิญนายคิมไปเยือนในอนาคตอันใกล้

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์มองว่าปฏิกิริยาของจีนต่อการกระทำของเกาหลีเหนือ จะไม่รุนแรงอย่างที่สหรัฐและประเทศอื่นหวังไว้ ทั้งยังไม่มีแนวโน้มจะลุกลามไปจนถึงขั้นทำลายความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างกัน หรือตัดความช่วยเหลือทางเศรษฐกิจที่ให้แก่เกาหลีเหนือ

ในส่วนของการทดลองนิวเคลียร์นั้น ผู้เชี่ยวชาญจำนวนหนึ่งกล่าวว่าเกาหลีเหนืออาจกำลังพัฒนาเทคโนโลยีอาวุธนิวเคลียร์ที่มีส่วนผสมของแร่ยูเรเนียม อันทำให้การติดตามโครงการนี้กระทำได้ยาก เพราะการแปรรูปยูเรเนียมนั้น สามารถทำได้ในเครื่องหมุนเหวี่ยง ที่อาจซุกซ่อนไว้ตามฐานใต้ดินร่วม 8,000 แห่งของเกาหลีเหนือได้อย่างสบาย

เดิมนั้น เกาหลีเหนือใช้พลูโตเนียมในการทดลองนิวเคลียร์ 2 ครั้งแรก แต่นับจากรัฐบาลกรุงเปียงยางเปิดเผยโรงงานแปรรูปยูเรเนียมเมื่อปี 2553 ผู้สังเกตการณ์ก็คาดว่าจะมีการทดลองอุปกรณ์ที่ประกอบด้วยแร่ยูเรเนียมในอนาคต