AI ได้สร้างจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ในทุกวงการ รวมถึง "ระบบการศึกษา" และยักษ์ใหญ่สายเทคของโลกอย่าง Apple ก็คือฟันเฟืองสำคัญไม่ว่าจะในฐานะผู้ผลิตอุปกรณ์ที่ใช้ในการเรียนการสอนทั่วโลกอย่าง iPad และ Mac นอกจากนี้ Apple ยังอยู่ในระดับซอฟต์แวร์ที่คอยยกระดับให้การศึกษามีประสิทธิภาพสูงสุดด้วย
กรุงเทพธุรกิจไอที จะพาไปเจาะลึกวิสัยทัศน์ของ Apple ในยุค AI ผ่านสัมภาษณ์พิเศษ Dominic Liechti (โดมินิก ลีชตี้) ผู้อำนวยการอาวุโส ฝ่ายการตลาดผลิตภัณฑ์ ของ Apple ถึงทิศทางและปรัชญาของ Apple ในการนำเทคโนโลยีมาขับเคลื่อนวงการการศึกษาท่ามกลางยุค AI
วิสัยทัศน์หลักด้านการศึกษาของ Apple ตั้งอยู่บนความเชื่อที่ว่า ผู้เรียนทุกคนสมควรได้รับประสบการณ์การเรียนรู้ที่ดึงดูดใจ ซึ่งเทคโนโลยีไม่ได้เข้ามาเพื่อแทนที่มนุษย์ แต่ทำหน้าที่เป็นเครื่องมือที่ช่วยส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์, การคิดเชิงวิพากษ์ และความอยากรู้อยากเห็น
"เราเชื่อมั่นอย่างลึกซึ้งว่าเมื่อเราผสานเทคโนโลยีเข้ากับความเป็นมนุษย์ สิ่งนี้จะเปลี่ยนแปลงชีวิตของผู้คน ทั้งชีวิตของผู้เรียนและผู้สอนได้อย่างลึกซึ้ง" โดมินิก กล่าวย้ำถึงปรัชญาสำคัญ
4 เสาหลักของ Apple
โดมินิก ลีชตี้ เปิดเผยว่าผลิตภัณฑ์และโปรแกรมทั้งหมดของ Apple ถูกออกแบบและขับเคลื่อนผ่าน 4 เสาหลัก (4 Pillars) ดังนี้
Designed to Engage (ออกแบบมาเพื่อดึงดูดความสนใจ) เทคโนโลยีถูกสร้างขึ้นเพื่อสร้างผลลัพธ์การเรียนรู้ที่มีประสิทธิภาพ ผ่านประสบการณ์ใช้งานที่ง่ายและเป็นธรรมชาติ เสาหลักนี้ครอบคลุมตั้งแต่ความสามารถในการทำงานร่วมกับแอปพลิเคชันต่างๆ ทั้งของ Apple และนักพัฒนาภายนอก ไปจนถึงการใช้งานที่ต่อเนื่อง สลับไปมาระหว่าง iPad และ Mac ได้อย่างไร้รอยต่อ รวมถึงความคล่องตัว ที่ช่วยให้ออกไปเรียนรู้นอกห้องเรียนได้ทุกที่ นอกจากนี้ยังรองรับการประเมินผลทั้งแบบ Formative และ Summative รวมไปถึงการทำให้ผู้เรียนคุ้นเคยกับเทคโนโลยีระดับเดียวกับที่ใช้ในโลกการทำงานจริง เพื่อเตรียมความพร้อมและสร้างทักษะแห่งอนาคต
Designed for Expression (ออกแบบมาเพื่อการแสดงออก) ส่งเสริมให้ผู้เรียนมีอิสระและเรียนรู้ได้ด้วยตนเอง โดยออกแบบเครื่องมือที่รองรับสไตล์การเรียนรู้ที่หลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นการฟัง การมองเห็น หรือการเขียน มีเครื่องมือส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์อย่างครบครัน เช่น กล้อง, Apple Pencil, เทคโนโลยี Augmented Reality (AR) บน iPad และการเขียนโค้ดด้วย Xcode บน Mac สิ่งที่ขาดไม่ได้คือ "คุณสมบัติการช่วยการเข้าถึง" ที่รองรับผู้ที่มีข้อจำกัดด้านการมองเห็น การได้ยิน หรือการเคลื่อนไหว ไปจนถึงผู้ที่กำลังเรียนภาษาที่สอง ก็ใช้เครื่องมือเหล่านี้เพื่อช่วยแปลภาษาหรือแปลงเสียงพูดเป็นข้อความ เพื่อให้ผู้เรียนทุกคนมีโอกาสเข้าถึงการศึกษาได้อย่างเท่าเทียมและเพิ่มความมั่นใจในการเรียนรู้
Designed to Last (ออกแบบมาเพื่อความยั่งยืนและคุ้มค่า) "เรามักจะพูดเสมอว่า นี่คือการลงทุนเพื่อระยะยาว ซึ่งมันไปไกลกว่าแค่การซื้อขายในตอนเริ่มต้น" โดมินิก อธิบาย ซึ่งอุปกรณ์ของ Apple ทำงานด้วยชิป Apple Silicon ที่ทรงพลังและมีแบตเตอรี่ใช้งานได้ตลอดทั้งวัน สถาปัตยกรรมนี้ยังรองรับการประมวลผล Large Language Models (LLMs) บนอุปกรณ์โดยตรงแม้จะออฟไลน์อยู่ก็ตาม ตัวอย่างเช่นแอปพลิเคชัน AI Craft ที่ช่วยให้นักเรียนสืบค้นข้อมูลได้ทันที ซึ่งการประมวลผลบนอุปกรณ์นี้ช่วยรับประกันความปลอดภัยและความเป็นส่วนตัวของข้อมูลผู้ใช้อย่างสูงสุด ในด้านสิ่งแวดล้อม อุปกรณ์อย่าง MacBook บางรุ่นใช้วัสดุรีไซเคิลถึง 60 เปอร์เซ็นต์ ทำให้มีความทนทานสูง นอกจากนี้ยังคำนึงถึงต้นทุนการเป็นเจ้าของร่วมกัน ผ่านบริการ Apple Financial Services ที่อุปกรณ์ยังคงมีมูลค่าคงเหลือเมื่อส่งคืน ทำให้มีความคุ้มค่ามากกว่าราคาที่จ่ายไปในครั้งแรก
Designed to Ignite (ออกแบบมาเพื่อจุดประกาย) "ในฐานะพาร์ตเนอร์ที่ได้รับความไว้วางใจ เราไม่ได้แค่นำอุปกรณ์ไปวางทิ้งไว้ในโรงเรียน แต่เราอยู่ที่นี่เพื่อสนับสนุนคุณตลอดเส้นทางหลังจากนั้น" เขากล่าว
Apple Distinguished School การยกระดับขั้นสุด
ที่ผ่านมา Apple ได้สนับสนุนบุคลากรทางการศึกษาอย่างต่อเนื่อง ผ่านโปรแกรมฝึกอบรมพื้นฐานแบบออนไลน์ที่เรียนรู้ได้ด้วยตนเองโดยไม่มีค่าใช้จ่ายอย่าง Apple Teacher ซึ่งปัจจุบันมีครูเข้าร่วมกว่า 400,000 คนทั่วโลก และโปรแกรม Apple Learning Coach ที่มุ่งสร้างวิทยากรแกนนำภายในโรงเรียน เพื่อนำความรู้ไปถ่ายทอดต่อให้เพื่อนครู ปัจจุบันมีโค้ชกว่า 7,000 คนทั่วโลก (กว่า 2,000 คนอยู่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้) นอกจากนี้ยังมีเครือข่าย Apple Distinguished Educators ซึ่งเป็นกลุ่มนักการศึกษาที่มีความเชี่ยวชาญพิเศษด้านการใช้สื่ออย่างเสียงและภาพเคลื่อนไหวเพื่อสนับสนุนความคิดสร้างสรรค์
และสำหรับการก้าวขึ้นเป็นสถาบันการศึกษาต้นแบบ หรือ Apple Distinguished School นั้น มีเกณฑ์การพิจารณาที่เข้มข้น โดยสถาบันจะต้องมีสัดส่วนการใช้อุปกรณ์แบบ 1:1, คณาจารย์ทุกคนต้องได้รับการรับรองเป็น Apple Teacher, มีการจัดตั้ง Apple Learning Coach ภายในสถานศึกษา และที่สำคัญคือต้องแสดงให้เห็นถึงวิสัยทัศน์ของผู้นำและการใช้นวัตกรรมบนแพลตฟอร์มของ Apple ได้อย่างดีเยี่ยมและสร้างสรรค์ที่สุด
เสียงสะท้อนจากครูไทย
โดมินิก เล่าว่าจากการทำงานร่วมกัน มีเสียงตอบรับจากครูในประเทศไทยที่เขาถือว่าน่าประทับใจอย่างมาก
"ครูไทยจำนวนมากที่ผ่านโปรแกรม Apple Teacher ได้นำไอเดียแผนการสอนอันสร้างสรรค์ โดยเฉพาะการประยุกต์ใช้ Apple Pencil ไปแบ่งปันในฟอรัม Apple Education Community การรวมตัวในชุมชนออนไลน์นี้ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนความรู้และวัฒนธรรมข้ามภูมิภาคกับบุคลากรทางการศึกษาทั่วโลก สอดคล้องกับผลสำรวจ iPad Impact Results ทั่วโลก ที่ครูถึง 86 เปอร์เซ็นต์ ผมมองว่านักเรียนมีความมั่นใจมากขึ้นเมื่อใช้ iPad และ 90 เปอร์เซ็นต์ รู้สึกว่านักเรียนมีความอยากรู้อยากเห็น ตื่นตัว และขับเคลื่อนการเรียนรู้ได้ด้วยตนเองมากขึ้น"
ความน่าประทับใจนี้ยังสะท้อนผ่านการลงพื้นที่จริง โดยเมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา เขาได้เข้าเยี่ยมชมโรงเรียนอัสสัมชัญในกรุงเทพมหานคร ซึ่งนักเรียนแสดงให้เห็นถึงแรงจูงใจขั้นสูง ผ่านการนำเสนอโครงงานและกล่าวสุนทรพจน์ถึงการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีได้อย่างยอดเยี่ยม
AI กับการสร้าง Critical Thinking
อ้างอิงจากรายงานของ World Economic Forum ทักษะด้านมนุษย์อย่าง ความอยากรู้อยากเห็น, ความคิดสร้างสรรค์ และการคิดเชิงวิพากษ์ ล้วนติดอยู่ใน 10 อันดับแรกของทักษะแห่งอนาคต ควบคู่ไปกับความเข้าใจด้าน AI และเทคโนโลยี
"เราควรให้ความสำคัญกับทักษะแห่งอนาคตเหล่านี้ เพราะมันคือสิ่งที่ AI ไม่สามารถเข้ามาแทนที่ได้ เทคโนโลยีเป็นเพียง 'เครื่องมือ' ในกล่องเครื่องมือของเรา ที่จะมาช่วยให้กระบวนการเรียนรู้ต่อยอดและขยายขีดความสามารถของทักษะเหล่านี้" ผู้อำนวยการอาวุโส ฝ่ายการตลาดผลิตภัณฑ์ ของ Apple คนนี้กล่าว
และเพื่อให้เทคโนโลยีเป็นตัวเร่งในการสร้างกระบวนการคิด มากกว่าที่จะมาคิดแทน Apple จึงเตรียมเพิ่มเนื้อหาในกรอบการทำงานของ Apple Teacher เพื่อแนะนำวิธีการใช้งาน AI อย่างเหมาะสม เช่น การให้นักเรียนเขียนร่างงานชิ้นแรกด้วยตนเอง แล้วใช้ AI ในการตั้งคำถามเชิงท้าทาย หรือการให้ AI สร้างข้อความขึ้นมา แล้วให้นักเรียนทำหน้าที่ตรวจสอบความถูกต้อง
โดมินิก เล่าถึงประสบการณ์ตรงว่า "เมื่อไม่นานมานี้ ผมลองให้ AI คำนวณปริมาตรของเหลวจากมิลลิลิตรเป็นเดซิลิตร ปรากฏว่ามันคำนวณผิด ผมเลยท้วงไปว่าสิ่งที่คุณคำนวณมันผิดนะ AI ก็ตอบกลับมาว่า 'ใช่ คุณจับผิดฉันได้ ขอโทษด้วย' เราจึงไม่สามารถเชื่อถือข้อมูลทางคณิตศาสตร์จากมันได้ทั้งหมด นี่แหละคือกิจกรรมที่ดีในการใช้ AI เพื่อฝึกให้นักเรียนมี Critical Thinking นอกจากนี้ สถานศึกษาควรสอนให้นักเรียนรู้จักใช้เทคโนโลยีควบคู่ไปกับการตรวจสอบข้อเท็จจริงแบบดั้งเดิม เช่น การค้นคว้าหาแหล่งอ้างอิงจากหนังสือในห้องสมุด เพื่อสร้างพื้นฐานการคิดเชิงวิพากษ์ที่แข็งแกร่ง"
อิสรภาพการเรียนรู้ที่ชื่อว่า Student Agency
โดมินิกบอกว่าเป้าหมายสูงสุดของ Apple ในด้านการศึกษาคือการสร้าง Student Agency หรือการที่ผู้เรียนพึ่งพาตนเองได้โดยไม่ต้องรอรับคำสั่ง ทักษะซับซ้อนอย่างการแก้ปัญหา การปฏิสัมพันธ์กับผู้คน การพูดต่อหน้าสาธารณชน หรือความยืดหยุ่นทางจิตใจ เป็นสิ่งที่ระบบคอมพิวเตอร์สอนไม่ได้โดยตรง
"ผมชอบ GPS นะ แต่ลองนึกย้อนไปตอนที่เรายังเด็ก เราใช้แผนที่เวลาอยู่ในรถ เราจดจำชื่อถนน จดจำต้นไม้ เราได้สำรวจละแวกใกล้เคียง... แต่วันนี้แค่พิมพ์ลงไป ผมก็กลายเป็นคนที่ต้องพึ่งพา GPS ไปแล้ว ซึ่งผมอยากให้นักเรียนได้พัฒนาและเรียนรู้ทักษะต่างๆ ด้วยตนเอง โดยไม่ต้องขึ้นอยู่กับบางสิ่งที่คอยบอกพวกเขาว่าต้องทำอะไรตลอดเวลา" เขาเปรียบเทียบให้เห็นภาพ
สิ่งที่โดมินิกเล่ามากำลังสะท้อนว่าการศึกษาในมุมมองของ Apple ไม่ใช่การป้อนข้อมูลให้ผู้เรียนทำตามคำสั่ง แต่คือการสร้างสภาพแวดล้อมให้พวกเขาพัฒนาทักษะได้เอง รู้จักรับฟังคำติชม สะท้อนความคิด และแก้ไขข้อผิดพลาด เพื่อให้พร้อมรับมือกับโลกการทำงานที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลานั่นเอง
