วันศุกร์ ที่ 20 พฤศจิกายน 2569

Login
Login

Anthropic กลายเป็นบริษัทมหาชน แล้วพันธกิจ AI Safety จะยังสำคัญแค่ไหนในเกมกำไร

จากบริษัทที่ย้ำว่าความปลอดภัยของเอไอต้องมาก่อน สู่บริษัทมหาชนที่มีมูลค่าตลาดมหาศาล Anthropic กำลังเผชิญบททดสอบครั้งสำคัญ เมื่อพันธกิจด้าน AI Safety ต้องเดินไปพร้อมกับความคาดหวังเรื่องการเติบโตและผลตอบแทน

KEY POINTS

  • Anthropic บริษัทเอไอที่เน้นภารกิจด้านความปลอดภัยเข้าสู่ตลาดหุ้น จะสามารถรักษาอุดมการณ์เดิมไว้ได้หรือไม่ภายใต้แรงกดดันจากนักลงทุนที่ต้องการผลกำไร
  • การเป็นบริษัทมหาชนทำให้แอนโทรปิกต้องสร้างสมดุลระหว่างการพัฒนาเอไออย่างปลอดภัย กับความคาดหวังของตลาดที่ต้องการการเติบโตอย่างรวดเร็วและผลประกอบการที่ดี
  • แม้ผู้บริหารจะยืนยันในพันธกิจด้านความปลอดภัย และบริษัทมีโครงสร้างเป็น Public Benefit Corporation เพื่อคำนึงถึงประโยชน์สาธารณะ แต่การตัดสินใจในอนาคตเมื่อผลประโยชน์ด้านความปลอดภัยและผลกำไรขัดแย้งกัน จะเป็นเครื่องพิสูจน์ที่แท้จริง

บริษัทเอไอที่เคยเตือนว่า เทคโนโลยีของตัวเองอาจเป็นอันตรายต่อมนุษยชาติ วันนี้กำลังกลายเป็นบริษัทมหาชนที่มีมูลค่าตลาดมหาศาล และต้องตอบคำถามจากนักลงทุนทุกไตรมาสว่า ธุรกิจเติบโตแค่ไหน ทำกำไรได้หรือยัง และกำลังใช้เงินไปกับอะไร

นี่คืออีกด้านของแอนโทรปิก (Anthropic) บริษัทผู้พัฒนาแชตบอต Claude ที่ก้าวเข้าสู่ตลาดหุ้นเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 ด้วยราคาเสนอขายหุ้นครั้งแรก (IPO) ที่ 83 ดอลลาร์ต่อหุ้น ก่อนราคาหุ้นจะพุ่งขึ้น 34% ไปเปิดตลาดที่ 111.50 ดอลลาร์ และทำให้มูลค่าบริษัทแตะ 2 ล้านล้านดอลลาร์ในช่วงหนึ่ง ก่อนมูลค่าตลาดจะอยู่ที่ประมาณ 1.75 ล้านล้านดอลลาร์ในวันแรกของการซื้อขาย

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนความสนใจของตลาดทุนที่มีต่อธุรกิจเอไอ แต่สำหรับแอนโทรปิก การเข้าตลาดหุ้นยังมีความหมายอีกอย่าง เพราะบริษัทนี้ไม่ได้ก่อตั้งขึ้นด้วยเป้าหมายที่จะสร้างโมเดลเอไอให้เก่งที่สุดหรือเติบโตให้เร็วที่สุดเพียงอย่างเดียว หากยังมีพันธกิจที่ประกาศไว้ชัดเจนตั้งแต่ต้นว่า ต้องการพัฒนาเอไอโดยให้ความสำคัญกับความปลอดภัย

คำถามจึงเกิดขึ้นว่า เมื่อบริษัทที่เคยพูดถึงความเสี่ยงของเอไออย่างจริงจังกลายเป็นบริษัทที่ต้องอยู่ภายใต้ความคาดหวังของตลาดหุ้น พันธกิจด้านความปลอดภัยจะยังเป็นสิ่งที่บริษัทใช้กำหนดทิศทางการทำงานได้เหมือนเดิมหรือไม่?

บริษัทที่เกิดจากความเชื่อว่า เอไอต้องปลอดภัย

ย้อนกลับไปเมื่อประมาณ 5 ปีก่อน แอนโทรปิกก่อตั้งขึ้นโดยผู้ร่วมก่อตั้ง 7 คน ซึ่งประกอบด้วยดาริโอ อโมเดอี (Dario Amodei) ซีอีโอของบริษัท ดาเนียลา อโมเดอี (Daniela Amodei) น้องสาวของเขาและประธานบริษัท รวมถึงอดีตพนักงานอีก 5 คนจากโอเพนเอไอ (OpenAI)

พวกเขาแยกตัวออกจากบริษัทเดิมเพื่อสร้างองค์กรที่ให้ความสำคัญกับความปลอดภัยในการพัฒนาเอไอมากขึ้น ก่อนจะพัฒนา Claude ขึ้นมาเป็นผลิตภัณฑ์หลักของบริษัท

ตลอดเวลาที่ผ่านมา แอนโทรปิกเป็นหนึ่งในบริษัทที่พูดถึงความเสี่ยงจากเอไอขั้นสูงอย่างต่อเนื่อง ทั้งความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับมนุษย์ การพัฒนาเทคโนโลยีที่รวดเร็วเกินกว่าการกำกับดูแล และความจำเป็นในการสร้างระบบตรวจสอบที่สามารถประเมินความปลอดภัยของโมเดลได้อย่างจริงจัง

ดาริโอเคยเรียกร้องให้ทั้งอุตสาหกรรมชะลอการพัฒนาเอไอ เพื่อให้มีเวลาเตรียมรับมือกับความเสี่ยง พร้อมเสนอให้มีผู้ประเมินอิสระเข้าไปตรวจสอบบริษัทพัฒนาเอไอ และให้บริษัทต่างๆ รวมถึงประเทศต่างๆ ร่วมมือกันมากขึ้นในการกำกับดูแลเทคโนโลยี แต่การพูดถึงความปลอดภัยไม่ได้หมายความว่าบริษัทจะไม่มีแรงกดดันจากการพัฒนาเทคโนโลยีที่เกิดขึ้นจริง

เมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา เจคอบ ค็อกซอน (Jacob Coxon) นักวิจัยของแอนโทรปิกลาออกจากบริษัท พร้อมวิจารณ์แนวทางด้านความปลอดภัยของทั้งแอนโทรปิกและโอเพนเอไอ โดยเขาเขียนข้อความว่า ทั้งสองบริษัทกำลัง “เอาชีวิตของพวกเราไปเสี่ยง” และเตือนว่านักวิจัยบางส่วนเชื่อว่าเอไออาจกลายเป็นภัยคุกคามต่อชีวิตมนุษย์ได้ภายในสิ้นทศวรรษนี้

หลังเกิดกระแสวิจารณ์ ดาริโอเผยแพร่บทความเรียกร้องให้ชะลอการพัฒนาเอไอ พร้อมเสนอแนวทางสร้างความร่วมมือระหว่างบริษัทและประเทศต่างๆ รวมถึงการให้ผู้ประเมินอิสระเข้ามาตรวจสอบความเสี่ยงของระบบ

แต่ในอีกด้านหนึ่ง รายงานของ Model Evaluation and Threat Research องค์กรไม่แสวงหากำไรที่ทำหน้าที่ประเมินโมเดลเอไอ กลับพบว่าแอนโทรปิกกำลังพัฒนาระบบด้วยความเร็วประมาณ 2 เท่าเมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยส่วนหนึ่งมาจากการนำเอไอมาใช้ช่วยพัฒนาเอไอรุ่นถัดไป

ความเร็วที่เพิ่มขึ้นนี้เป็นส่วนหนึ่งของการเปลี่ยนแปลงในอุตสาหกรรม เพราะโมเดลเอไอไม่ได้ถูกใช้เพียงเพื่อให้บริการผู้ใช้งาน แต่ยังสามารถเข้ามาช่วยในกระบวนการพัฒนาและปรับปรุงโมเดลใหม่ ทำให้วงจรการพัฒนาเทคโนโลยีเร็วขึ้นไปอีก

ดาริโอเคยเปรียบเทียบการพัฒนาเอไอกับการสร้างรถยนต์ที่สามารถวิ่งได้ 200 ไมล์ต่อชั่วโมง ทั้งที่ก่อนหน้านี้ผู้ขับขี่อาจคุ้นเคยกับความเร็วเพียง 60 ไมล์ต่อชั่วโมง โดยเขาอธิบายแนวทางของบริษัทว่า

“สิ่งที่เราทำเกี่ยวกับการกำหนดจังหวะการพัฒนา คือการบอกว่า เราสามารถขับรถด้วยความเร็ว 200 ไมล์ต่อชั่วโมงได้ แต่บางทีเราอาจเลือกขับเพียง 90 ไมล์ต่อชั่วโมง และใช้เวลาเรียนรู้ว่าจะทำอย่างไรให้ขับได้อย่างปลอดภัย ส่วนทรัพยากรหรือเวลาที่เหลือจากการเร่งความเร็ว เราจะนำไปใช้สร้างโมเดลให้ถูกต้องเหมาะสม”

ในวันเปิดซื้อขายหุ้น เขายังกล่าวในพิธีเปิดตลาดหลักทรัพย์ Nasdaq ว่า “งานด้านความปลอดภัยที่ยากที่สุดของเรายังอยู่ข้างหน้า” พร้อมยืนยันว่า “บริษัทจะไม่เร่งฝึกและนำระบบเอไอออกใช้งาน โดยจะใช้เวลาเท่าที่จำเป็นเพื่อให้มั่นใจว่าระบบปลอดภัยและมนุษย์ยังสามารถควบคุมได้”

คำพูดเหล่านี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่แอนโทรปิกกำลังเปลี่ยนสถานะจากบริษัทเอกชนไปสู่บริษัทมหาชน และนั่นทำให้พันธกิจที่เคยประกาศไว้ต้องอยู่ร่วมกับอีกชุดหนึ่งของความคาดหวัง นั่นคือการสร้างรายได้ การเติบโต และผลตอบแทนให้กับผู้ถือหุ้น

เมื่อคำว่า Safety ต้องอยู่ในงบการเงินด้วย

การเข้าตลาดหุ้นทำให้แอนโทรปิกต้องเปิดเผยผลประกอบการและข้อมูลทางธุรกิจให้ตลาดตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอ นักลงทุนจะติดตามรายได้ ต้นทุน อัตรากำไร การลงทุน และความสามารถในการแข่งขันของบริษัททุกไตรมาส

สำหรับธุรกิจเอไอ การเติบโตไม่ได้เกิดขึ้นโดยไม่มีต้นทุน บริษัทต้องลงทุนในชิป ศูนย์ข้อมูล พลังงาน และบริการคลาวด์ เพื่อฝึกโมเดลและรองรับการใช้งานของลูกค้า ยิ่งโมเดลมีความสามารถสูงขึ้นและมีผู้ใช้งานมากขึ้น ความต้องการโครงสร้างพื้นฐานก็ยิ่งเพิ่มขึ้นตามไปด้วย

แอนโทรปิกมีภาระผูกพันด้านการลงทุนประมาณ 900,000 ล้านดอลลาร์ สำหรับชิป บริการคลาวด์ และศูนย์ข้อมูลที่จำเป็นต่อการฝึกและให้บริการโมเดลเอไอ โดยมีภาระผูกพันมากกว่า 70,000 ล้านดอลลาร์ที่จะครบกำหนดภายใน 12 เดือนหลังเดือนกันยายน 2569 ขณะเดียวกัน อัตรากำไรจากการดำเนินงานของบริษัทปรับลดลงจาก 8% ในไตรมาส 2 เป็นติดลบ 3% ในไตรมาส 3 ส่วนหนึ่งเป็นผลจากค่าใช้จ่ายด้านพลังงานที่เพิ่มขึ้น

แม้รายได้ของแอนโทรปิกในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2569 จะเพิ่มขึ้นมากกว่า 1,200% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน แต่ข้อมูลจาก Ramp AI ซึ่งติดตามการใช้จ่ายด้านเอไอของภาคธุรกิจ พบว่าการใช้จ่ายซื้อโทเคนผ่านโมเดลของแอนโทรปิกในกลุ่มธุรกิจที่อยู่ในการติดตามเพิ่มขึ้นเพียง 3% ในสัปดาห์วันที่ 15 พฤศจิกายน เมื่อเทียบกับหนึ่งเดือนก่อนหน้า นอกจากนี้ ราคาที่ลูกค้าจ่ายต่อโทเคนยังลดลง ซึ่งเป็นสัญญาณของแรงกดดันด้านราคา

โทเคนเป็นหน่วยย่อยของข้อมูลที่โมเดลเอไอใช้ประมวลผลข้อความ และเป็นหนึ่งในหน่วยที่ผู้ให้บริการใช้คิดค่าบริการ การใช้จ่ายซื้อโทเคนจึงเป็นตัวชี้วัดหนึ่งที่ช่วยให้เห็นความต้องการใช้งานโมเดลเอไอของภาคธุรกิจ เมื่อการใช้จ่ายส่วนนี้เพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อย ขณะที่บริษัทต้องแบกรับต้นทุนด้านโครงสร้างพื้นฐานจำนวนมาก ก็ทำให้ตลาดต้องพิจารณาความสามารถในการสร้างรายได้และกำไรควบคู่กัน

เมื่อบริษัทเข้าสู่ตลาดหุ้น การบริหารต้นทุนและการเติบโตจึงกลายเป็นสิ่งที่ต้องแสดงให้เห็นผ่านผลประกอบการ แต่การพัฒนาเอไออย่างปลอดภัยก็อาจต้องใช้เวลาในการประเมินระบบ ทดสอบความเสี่ยง และกำหนดเงื่อนไขในการนำเทคโนโลยีออกใช้งาน

สิ่งที่ต้องพิจารณาจึงไม่ใช่เพียงว่า AI Safety ใช้เงินมากแค่ไหน แต่เป็นเรื่องที่ว่าบริษัทจะจัดสรรทรัพยากรและตัดสินใจอย่างไร เมื่อการพัฒนาเทคโนโลยี การแข่งขัน และผลประกอบการอาจมีเป้าหมายหรือเงื่อนไขที่ไม่สอดคล้องกันในบางช่วง

บริษัทที่บอกว่าต้องรับผิดชอบต่อสังคม จะรับผิดชอบต่อผู้ถือหุ้นอย่างไร?

แอนโทรปิกดำเนินงานในรูปแบบบริษัทเพื่อประโยชน์สาธารณะ (Public Benefit Corporation) ซึ่งมีข้อผูกพันทางกฎหมายให้คำนึงถึงทั้งผลประโยชน์ของผู้ถือหุ้นและประโยชน์ของสังคมโดยรวม โครงสร้างนี้เปิดให้บริษัทนำประโยชน์สาธารณะเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการพิจารณาในการดำเนินธุรกิจ ไม่ได้จำกัดอยู่ที่การสร้างผลตอบแทนให้ผู้ถือหุ้นเพียงอย่างเดียว

บริษัทระบุว่า ต้องการทำให้ประโยชน์จากเอไอถูกแบ่งปันไปถึงผู้คนทุกกลุ่ม และผู้ร่วมก่อตั้งยังมีความตั้งใจจะนำหุ้นที่ถือครองอยู่ 80% ไปบริจาคเพื่อการกุศล ซึ่งเป็นคำมั่นโดยสมัครใจ นอกจากนี้ แอนโทรปิกยังมีโครงการสมทบหุ้นที่พนักงานนำไปบริจาค โดยบริษัทจะร่วมสมทบให้ด้วย และประกาศว่าจะจัดสรรหุ้นอย่างน้อย 5% ของบริษัทให้แก่กองทุนเพื่อประโยชน์สาธารณะ

ดาเนียลากล่าวกับ CNBC ในวันเปิดซื้อขายหุ้นว่า “เรากำลังสร้างเทคโนโลยีที่เชื่อว่าจะมีมูลค่าทางเศรษฐกิจและสร้างผลกระทบได้อย่างมหาศาล แต่เราต้องการให้หลักการสร้างสมดุลระหว่างการสร้างมูลค่าทางธุรกิจกับการสร้างประโยชน์ให้ผู้คน เป็นส่วนหนึ่งของโครงสร้างและแนวทางดำเนินงานของบริษัทด้วย”

การมีโครงสร้างบริษัทเพื่อประโยชน์สาธารณะเป็นส่วนหนึ่งของแนวทางที่แอนโทรปิกใช้กำหนดตัวเอง แต่การเข้าตลาดหุ้นทำให้บริษัทต้องอยู่ในระบบที่มีแรงกดดันจากการเติบโตและผลตอบแทน ขณะที่การพัฒนาเอไอเป็นธุรกิจที่ต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมากและแข่งขันกันอย่างรวดเร็ว

ในเอกสารที่ยื่นต่อคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์สหรัฐ (SEC) เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา แอนโทรปิกยังเปิดเผยความเสี่ยงจากเอไอขั้นสูงไว้ถึง 93 หน้า โดยระบุถึงความเป็นไปได้ที่ระบบเอไออาจก่อให้เกิดความเสี่ยงร้ายแรง หรือเป็นภัยคุกคามต่อการดำรงอยู่ของมนุษยชาติ

การเปิดเผยข้อมูลดังกล่าวถูกมองว่าเป็นความพยายามสร้างความโปร่งใส แต่ก็มีผู้ตั้งคำถามถึงความย้อนแย้งของบริษัทที่เตือนถึงอันตรายจากเทคโนโลยีที่ตนเองกำลังพัฒนา พร้อมวางตำแหน่งตัวเองเป็นหนึ่งในองค์กรที่สามารถรับมือกับความเสี่ยงเหล่านั้นได้ ด้วยการให้ความสำคัญกับความปลอดภัย

คำมั่นที่ไม่ได้จบลงเมื่อบริษัทเข้าตลาดหุ้น

การเข้าตลาดหุ้นของแอนโทรปิกไม่ได้ทำให้พันธกิจด้านความปลอดภัยหายไป แต่ทำให้พันธกิจดังกล่าวต้องดำเนินไปพร้อมกับเงื่อนไขใหม่ของการเป็นบริษัทมหาชน ทั้งการรายงานผลประกอบการ การบริหารต้นทุน การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐาน และการแข่งขันกับบริษัทอื่นในอุตสาหกรรม

ความท้าทายไม่ได้อยู่ที่การเลือกระหว่างความปลอดภัยกับกำไรแบบใดแบบหนึ่งเสมอไป เพราะทั้งสองเรื่องอาจเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินธุรกิจในระยะยาว แต่เมื่อเกิดสถานการณ์ที่การตัดสินใจด้านความปลอดภัยต้องใช้เวลาเพิ่มเติม หรือมีต้นทุนสูงขึ้น ขณะที่ตลาดคาดหวังการเติบโตอย่างต่อเนื่อง สิ่งที่บริษัทเลือกทำจะกลายเป็นส่วนหนึ่งของการพิสูจน์พันธกิจที่เคยประกาศไว้

สำหรับแอนโทรปิก การเข้าตลาดหุ้นจึงเป็นมากกว่าการระดมทุนหรือการสร้างมูลค่าบริษัท เพราะเป็นช่วงเวลาที่แนวคิดเรื่อง AI Safety ซึ่งเคยเป็นส่วนหนึ่งของเหตุผลในการก่อตั้งองค์กร ต้องอยู่ภายใต้การตรวจสอบจากตลาดทุนและผู้ถือหุ้น

คำถามว่า AI Safety จะอยู่เหนือผลกำไรได้หรือไม่ อาจยังไม่มีคำตอบในวันที่บริษัทเข้าตลาดหุ้น แต่คำตอบจะค่อยๆ ปรากฏผ่านการตัดสินใจของบริษัทในอนาคต ตั้งแต่การพัฒนาโมเดล การกำหนดจังหวะการเปิดตัวเทคโนโลยี การลงทุนด้านความปลอดภัย ไปจนถึงการจัดสรรทรัพยากรในวันที่ธุรกิจต้องแข่งขันและสร้างผลตอบแทน 

อ้างอิง: AP News Reuters และ CNBC