เมื่อการฮั้วประมูลภาครัฐอาจกำลังจะถึงกาลอวสาน เพราะล่าสุดมีการโยนระเบิดลูกใหญ่ลงกลางวงการจัดซื้อจัดจ้าง ด้วยการเปิดตัวแพลตฟอร์ม ส่องรัฐ (Thailand Government Watch) อาวุธชิ้นใหม่ที่ใช้ AI เข้ามาสับราง-ชำแหละ-สแกนทุกงบประมาณแบบขุดรากถอนโคน แค่ประเดิมเปิดระบบวันแรกก็ทำเอาหลายกระทรวงต้องขนหัวลุก เพราะสาวไส้งบประมาณหลักพันล้านที่ถูกซุกไว้ใต้พรมออกมาแผ่หรา
กรุงเทพธุรกิจไอที จะพาไปเจาะเบื้องลึกว่า แพลตฟอร์มนี้มีทีเด็ดอะไร ถึงกล้าประกาศกร้าวว่าจะลากไส้คนโกงมาขึ้นเขียง
"ส่องรัฐ" สแกนยับทุกบิลหลวง
แพลตฟอร์ม "ส่องรัฐ" เป็นมากกว่าเว็บไซต์ดูข้อมูลทั่วไป เพราะเปรียบเสมือนเขี้ยวเล็บทางการเมืองชิ้นใหม่ที่พรรคประชาธิปัตย์ นำทีมโดย อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ เพิ่งงัดออกมาโชว์ของสดๆ ร้อนๆ เป้าหมายหลักคือการเอาเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ระดับลึกมาทำหน้าที่ "หมาเฝ้าบ้าน" ดมกลิ่นความผิดปกติของการใช้งบประมาณแผ่นดิน แทนที่จะรอให้เงินภาษีละลายหายไปกับสายน้ำแล้วค่อยมานั่งตั้งคณะกรรมการสอบ
ระบบนี้จะพุ่งเป้าไปที่การแกะรอยกระบวนการสืบราคา การตั้งราคากลาง ไปจนถึงการหาความสัมพันธ์ลึกๆ ของเอกชนที่ตบเท้าเข้ามาประมูลงาน เพื่อกระชากหน้ากากพวกที่ชอบทำเนียนฮั้วประมูลให้เห็นกันจะๆ แถมยังอิงตามมาตรฐานความโปร่งใสระดับโลกอย่าง OECD อีกด้วย
AI สาวไส้ 4.2 พันล้าน!
เมื่อพรรคประชาธิปัตย์เอา AI ของ "ส่องรัฐ" ไปลองของจริงด้วยการสแกน "โครงการเกี่ยวกับ AI ของภาครัฐ" ทั่วประเทศ ผลที่ได้ทำให้หลายคนต้องอึ้ง เพราะระบบกวาดเจอโครงการกว่า 1,276 โครงการ มูลค่ารวมทะลุ 4,271 ล้านบาท ซึ่งความผิดปกติคือเม็ดเงินมหาศาลขนาดนี้กลับหมุนวนอยู่ในมือกลุ่มบริษัทเอกชนเพียงแค่ 3 กลุ่มเท่านั้น
ยิ่งสแกนลึกลงไปยิ่งเจอความฉาวโฉ่ ทั้งลักษณะการถือหุ้นไขว้กันไปมาแบบสลับซับซ้อน บริษัทที่เป็นคนสืบราคากลางกลับมีสายสัมพันธ์ลึกซึ้งกับบริษัทที่ชนะประมูล แถมบางเจ้ายังมีประวัติโอนเงินบริจาคสนับสนุนพรรคการเมืองอีกต่างหาก งานนี้แพลตฟอร์มส่องรัฐเลยล็อกเป้าเตรียมชำแหละ 3 กระทรวงหลัก ทั้งกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี), กระทรวงการอุดมศึกษาฯ (อว.) และกระทรวงศึกษาธิการ ที่มักพบช่องโหว่ในการพลิกแพลงวิธีการจัดซื้อจัดจ้างแบบเฉพาะเจาะจงเพื่อประเคนเค้กก้อนโตให้พวกพ้อง
จ่อคิวซักฟอกกลางสภาฯ
จากข้อมูลที่ "ส่องรัฐ" กวาดมาได้ กำลังจะนำไปสู่การอภิปรายไม่ไว้วางใจ หรือซักฟอกรัฐบาลในอนาคต หากพบว่าหลักฐานจาก AI ชี้ชัดว่ามีการทุจริตแบบฝังรากลึก ควบคู่ไปกับเกมสภาฯ ทีมงานยังเตรียมเดินหน้าผลักดันแก้ พ.ร.บ.ข้อมูลข่าวสารของราชการ สั่งรื้อระบบราชการแบบดั้งเดิม บังคับให้หน่วยงานรัฐต้องเปิดเผยข้อมูลในรูปแบบดิจิทัลที่ประชาชนดูได้แบบเรียลไทม์ หากเจ้าหน้าที่อิดออดไม่ยอมเปิดเผย ประชาชนต้องยื่นอุทธรณ์และรู้ผลได้ภายใน 60 วัน
ท้ายที่สุดแล้วบทบาทของแพลตฟอร์มส่องรัฐยังเป็นการสะท้อนภาพไปยังรัฐบาลว่า ไม่มีความจำเป็นต้องสูญเสียเงินงบประมาณหลายพันล้านบาทเพื่อสร้างระบบตรวจสอบขึ้นมาใหม่ซ้ำซ้อน เพราะเพียงแค่รัฐบาลยอมเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใส และดึงศักยภาพของบุคลากรสายเทคโนโลยีในประเทศมาใช้ การสร้างระบบนิเวศภาครัฐที่สะอาดและตรวจสอบได้จริงย่อมเกิดขึ้นได้อย่างแน่นอน
(ภาพ : พรรคประชาธิปัตย์)