ETDA เดินหน้าคุมมาร์เก็ตเพลซ เข้มข้อมูลผู้ขาย–สินค้าป้องผู้บริโภคออนไลน์

นายชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ หรือ ETDAกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) เปิดเผยว่า ประกาศคณะกรรมการธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ เรื่อง การดำเนินการอื่นสำหรับผู้ประกอบธุรกิจ บริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้า ที่มีลักษณะเฉพาะตามมาตรา 18 (2) มีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการตั้งแต่วันที่ 31 ธันวาคม 2568 ที่ผ่านมาแล้ว

โดยประกาศดังกล่าวได้รับการเผยแพร่ในเว็บไซต์ราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม 2568 และกำหนดให้มีผลบังคับใช้ภายหลังพ้นระยะเวลา 180 วัน ซึ่งครบกำหนดในวันที่ 31 ธันวาคม 2568 โดยสาระสำคัญของประกาศมีเป้าหมายกำหนด “หน้าที่เพิ่มเติม” สำหรับผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลประเภทตลาดสินค้า (Online Marketplace) ตามมาตรา 18 (2) แห่งพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565

ทั้งนี้ การออกประกาศดังกล่าวพิจารณาจากลักษณะเฉพาะของแพลตฟอร์มตลาดสินค้า ซึ่งมีความเสี่ยงต่อความมั่นคงทางการเงินและพาณิชย์ รวมถึงความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นต่อสาธารณชน เนื่องจากแพลตฟอร์มกลุ่มนี้มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนการค้าออนไลน์ของประเทศ เป็นช่องทางหลักที่เชื่อมโยงผู้ประกอบการกับผู้บริโภค และมีผลโดยตรงต่อระดับความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรมดิจิทัล

ETDA มองว่า การปฏิบัติตามประกาศฯ มิใช่เพียงการทำตามข้อกำหนดทางกฎหมายเท่านั้น แต่เป็นการยกระดับบทบาทของแพลตฟอร์มให้ร่วมสร้างสภาพแวดล้อมออนไลน์ที่มีมาตรฐาน น่าเชื่อถือ และปลอดภัยสำหรับผู้บริโภค ซึ่งจะช่วยเสริมความแข็งแกร่งให้ระบบการค้าออนไลน์ของไทยในภาพรวมอย่างยั่งยืน

สำหรับสาระสำคัญของประกาศ ครอบคลุมตั้งแต่การกำหนดให้แพลตฟอร์มต้องเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับสินค้าและผู้ประกอบการบนแพลตฟอร์มอย่างเพียงพอ เพื่อให้ผู้ใช้บริการสามารถนำข้อมูลไปประกอบการตัดสินใจใช้บริการหรือทำธุรกรรมได้อย่างรอบด้าน

ทั้งการจัดให้มีระบบการเก็บรวบรวมข้อมูลเพื่อการลงทะเบียนเป็นผู้ประกอบการที่มีความน่าเชื่อถือ พร้อมทั้งต้องมีการตรวจสอบความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของข้อมูลตามความเหมาะสม เพื่อยกระดับความเชื่อมั่นและลดความเสี่ยงจากผู้ประกอบการที่ไม่สามารถตรวจสอบตัวตนหรือแหล่งที่มาได้

นอกจากนี้ ประกาศยังให้ความสำคัญกับการกำกับดูแลการขายและการโฆษณาสินค้าที่ต้องมีมาตรฐานตามกฎหมาย โดยเฉพาะสินค้าที่อยู่ภายใต้การกำกับของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) และสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ผู้ประกอบธุรกิจแพลตฟอร์มต้องมีมาตรการตรวจสอบและกำกับดูแลรายการสินค้า แจ้งเตือนผู้ขายเกี่ยวกับข้อกำหนดของการจำหน่ายสินค้า และมีอำนาจดำเนินการลบ ระงับ หรือปิดกั้นการแสดงรายการสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐานตามที่ประกาศกำหนด

สำหรับในส่วนของการแสดงข้อมูลสินค้า แพลตฟอร์มต้องแสดงรายละเอียดสินค้าอย่างชัดเจน พร้อมเอกสารประกอบที่เกี่ยวข้องกับมาตรฐานสินค้า รวมถึงการแสดงใบจดแจ้งหรือหลักฐานการรับรองมาตรฐานจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามความเหมาะสม เช่น สมอ. และ อย. เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถตรวจสอบข้อมูลได้โดยสะดวก

ประกาศยังกำหนดให้ผู้ประกอบธุรกิจต้องรายงานผลการดำเนินการต่อหน่วยงานของรัฐ เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถติดตามและประเมินการปฏิบัติตามมาตรการและหน้าที่ที่กำหนดไว้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ควบคู่กับการจัดให้มีกระบวนการ “แจ้งเตือนและนำออก” (Notice and Take Down) อย่างชัดเจน เมื่อพบกรณีที่เข้าข่ายต้องดำเนินการ ต้องแจ้งเตือนและระงับการแสดงรายการสินค้า ชื่อผู้ขาย ตรวจสอบข้อมูล และแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องตามขั้นตอนที่ประกาศกำหนด พร้อมทั้งต้องมีมาตรการดูแลและเยียวยาผู้เสียหายตามสมควร

ที่ผ่านมา ETDA ได้ประชุมและหารือกับผู้ประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลอย่างใกล้ชิด เพื่อรับฟังความคิดเห็นและข้อเสนอแนะ รวมถึงสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการและแนวปฏิบัติ เพื่อให้การให้บริการสอดคล้องกับประกาศฯ ตลอดจนกฎหมายและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ โดยมีเป้าหมายร่วมกันในการยกระดับมาตรฐานบริการแพลตฟอร์มดิจิทัล และลดความเสี่ยงที่อาจส่งผลกระทบต่อสาธารณชนอย่างต่อเนื่อง