ดร.การดี วิเคราะห์สภาพการจ้างงานในอาเซียน พบปัญหาความไม่สอดคล้องกันระหว่างแรงงานกับความต้องการของตลาด
การรวมตัวกันเป็นประชมเศรษฐกิจอาเซียน (AEC) เป็นปัจจัยเร่งหนึ่งที่ทำให้อัตราการจ้างงานในภูมิภาคเพิ่มขึ้นสูงในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาและมีแนวโน้มว่าจะสูงมากขึ้นในอนาคต มีการคาดการณ์ว่า ภายในปี 2025 จะมีงานใหม่ๆเกิดขึ้นในอาเซียนมากถึง 14 ล้านอัตรา
อาเซียน แม้จะเป็นกลุ่มประเทศที่มีศักยภาพด้านแรงงานที่หลากหลายและมีจำนวนประชากรวัยแรงงานอยู่เป็นจำนวนมาก แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้ว่าในหลายประเทศกำลังจะประสบปัญหาการขาดแคลนแรงงานในภาคธุรกิจ ซึ่งปัญหาการขาดแคลนแรงงานที่ว่านี้ไม่ได้เกิดจากปัญหาโครงสร้างของประชากรหรือการเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ แต่เป็นปัญหาที่เกิดจากความไม่สอดคล้องกันระหว่างแรงงานที่เข้าสู่ตลาดกับความต้องการของตลาด หรือ ที่เรียกว่า Skill Mismatch นั่นเอง
จากการสำรวจความคิดเห็นของเจ้าของกิจการในภูมิภาคอาเซียนด้านทักษะและขีดความสามารถของแรงงานอาเซียนในแต่ละประเทศว่าเป็นไปตามความต้องการขององค์กรหรือไม่ การสำรวจพบว่ากว่าร้อยละ 50 ของเจ้าของกิจการหรือผู้ว่าจ้างในเมียนมาร์ ฟิลิปปินส์ กัมพูชา สปป.ลาว และอินโดนีเซีย มีความเห็นในทิศทางเดียวกันว่าแรงงานที่มีในแต่ละประเทศนั้นไม่สอดคล้องกับความต้องการขององค์กรและจะเป็นอุปสรรคในการเติบโตขององค์กรในอนาคต
โดยปัจจัยหลักๆมาจากการมีจำนวนแรงงานมากแต่มีทักษะต่ำ (Low skill) โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเมียนมาร์ กัมพูชา ลาว และอินโดนีเซีย ในขณะที่ฟิลิปปินส์ เวียดนาม และไทย มีปัญหาการขาดแคลนทักษะ (Skill shortage) ซึ่งเกิดจากความต้องการของอุตสาหกรรมเปลี่ยนไป แต่ทักษะของแรงงานไม่ได้พัฒนาไปในทิศทางเดียวกัน
เมื่อวิเคราะห์ทิศทางการเติบโตของเศรษฐกิจในภูมิภาค ประกอบกับการคาดการณ์ลักษณะของงานที่น่าจะเกิดขึ้นในอีก 10 ปีข้างหน้า ความต้องการแรงงานทักษะหรือแรงงานขั้นสูงจะมีจำนวนมากขึ้นตามการพัฒนาของระบบเศรษฐกิจ ข้อมูลของ International Labor Organization และ Asian Development Bank พบว่าในประเทศกัมพูชา สปป.ลาว เวียดนาม ฟิลิปปินส์ และไทย กำลังประสบปัญหาด้านคุณสมบัติและขีดความสามารถของแรงงาน เพราะแรงงานกว่าร้อยละ 50 ที่ผลิตออกมามีความสามารถไม่ตรงกับความต้องการของภาคการผลิต โดยเฉพาะกลุ่มงานที่ต้องการทักษะขั้นสูง
โดยที่ประเทศอินโดนีเซียจะประสบปัญหาหนักที่สุด คือประมาณร้อยละ 63 ของจำนวนแรงงานนั้นไม่สามารถตอบสนองความต้องการของอุตสาหกรรมได้ แม้ประเทศอินโดนีเซียจะได้ขึ้นชื่อว่าเป็นประเทศที่มีจำนวนแรงงานสูงที่สุดในอาเซียนก็ตาม
แนวโน้มด้าน Skill Mismatch นี้ชี้ให้เห็นความเร่งด่วนในการปรับปรุงระบบการศึกษาและพัฒนาระบบฝึกทักษะด้านอาชีพเพื่อช่วยป้องกันไม่ให้เกิดความชะงักของเศรษฐกิจอาเซียนที่กำลังเติบโต การสนับสนุนของภาครัฐ มีส่วนช่วยให้ทิศทางการผลิตแรงงานเป็นไปตามความต้องการของตลาดแรงงาน
เช่น สปป.ลาว รัฐบาลจะให้เรียนฟรีในบางสาขาที่ขาดแคลนและจำเป็นมากเช่น ช่างไม้ ช่างก่อสร้าง ช่างไฟฟ้า ด้านประเทศอินโดนิเซียส่งเสริมให้วิชาชีพสอนโดยใช้ภาษาอังกฤษ และสำหรับไทยก็กำลังเร่งแก้ปัญหาแรงงานไม่สมดุล โดยตั้งเป้าหมายของการเพิ่มสัดส่วนเรียนสายอาชีวศึกษาต่อสายสามัญ 51 ต่อ 49 ภายในปีการศึกษา 2558
*บทความโดย ผศ.ดร. การดี เลียวไพโรจน์ กรรมการผู้จัดการ C-asean
