สถาปัตย์เพื่อวิถีพอเพียง

'บ้านกินได้-ได้ทุกที่รีสอร์ท' สองแนวคิดสถาปัตยกรรมแนวใหม่ที่เป็นหนึ่งเดียวกับธรรมชาติ เอื้อให้ผู้อยู่อาศัยสามารถใช้ชีวิตท่ามกลางสภาวะแวดล้อมปกติ และพร้อมรับมือกับภัยพิบัติน้ำท่วมได้โดยไม่เดือดร้อน ผลงานรางวัลระดับสากลเหรียญทองจากเกาหลีและไทเป

"บ้านที่ทำให้มีความสุขที่แท้จริงคือ บ้านที่สามารถใช้สอยพื้นที่ได้ทุกตารางนิ้ว บ้านที่ทำให้ชีวิตเรามีวิถีพอเพียงที่สมบูรณ์ ไม่ใช่บ้านที่สวยงาม มีเฟอร์นิเจอร์หรูหรา แต่กินไม่สะดวกอยู่ไม่สบาย” ผศ.เขียนศักดิ์ แสงเกลี้ยง คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์และการผังเมือง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เจ้าของไอเดียบ้านกินได้ กล่าว

บ้านกินได้

“บ้านกินได้”(Edible House) ได้รับรางวัลเหรียญทองจาก Seoul International Invention Fair 2013 (SIIF) ออกแบบเป็นเรือนไทยสมัยใหม่ ยกพื้นสูง 2 เมตร ทางขึ้นทำเป็นทางปูนลาดชันให้รถยนต์ขึ้นไปจอดชั้นบนได้กรณีที่มีน้ำท่วม โดยมีเรือนชานเป็นศูนย์กลางของบ้าน จากนั้นแยกเป็นเรือนนอน เรือนครัว เรือนรับแขก

พลังงานที่ใช้หมุนเวียนภายในบ้านจะเน้นการพึ่งพาธรรมชาติเป็นหลัก เช่น พลังงานจากแผงโซลาร์เซลล์บนหลังคา มีการติดตั้งลูกหมุนระบายอากาศที่สามารถเปลี่ยนแรงลมเป็นกระแสไฟฟ้าเก็บเข้าแบตเตอรีได้อีกทางหนึ่ง ทั้งยังมีแปลงผักสวนครัวที่ออกแบบโดยเฉพาะเพื่อรับมือกับการใช้ชีวิตพอเพียง รวมถึงกรณีน้ำท่วมที่ออกจากบ้านไปไหนไม่ได้เป็นเดือนๆ

ผู้ออกแบบตั้งชื่อว่า “ระบบกระเพาะต้นไม้ (3-4U)” ทำให้ผู้อยู่อาศัยสามารถปลูกพืชผักกินได้ไว้บนเรือนได้ทุกจุด ไม่ว่าจะเป็น ระเบียง เรือนชาน กำแพงหรือแม้แต่บนหลังคา โดยไม่ส่งผลให้เกิดความเสียหายกับตัวบ้าน

กระเพาะอาหารสำหรับต้นไม้ที่ออกแบบขึ้น เป็นวัสดุสังเคราะห์ที่จะสร้างความสมดุลให้กับต้นไม้ในแง่ของการบริหารจัดการน้ำและปุ๋ยที่เติมลงไป โดยอยู่ระหว่างการจดสิทธิบัตรและเก็บข้อมูลผลการใช้งานจริงเพื่อการพัฒนาต่อยอดให้สมบูรณ์พร้อมใช้งานมากที่สุด

นอกจากนี้ยังใช้ระบบลูกลอยในการจ่ายน้ำไปยังรากต้นไม้อัตโนมัติ เพื่อตัดปัญหาการให้น้ำมากเกินไปจนรากเน่า หรือให้น้ำน้อยเกินไปจนไม่เพียงพอได้ด้วย

บ่อของเสียที่รับสิ่งปฏิกูลจากห้องน้ำของบ้านมีการติดตั้งระบบผลิตไบโอแก๊ส เพื่อนำพลังงานมาใช้ในการหุงต้ม ขณะที่แหล่งน้ำจืดที่จะใช้ภายในบ้าน จะมีระบบกรองน้ำรองรับ ซึ่งดึงน้ำที่ท่วมอยู่รอบบ้านมาเข้าระบบ และกรองเก็บใส่ถังไว้ใช้งาน แยกเป็นสัดส่วนระหว่างน้ำกินกับน้ำใช้

ผศ.เขียนศักดิ์ กล่าวว่า “บ้านกินได้” เหมาะกับทุกพื้นที่ของประเทศ จะปลูกขึ้นใหม่เป็นบ้านเดี่ยว หรือนำไปต่อเติมด้านบนของตึกแถวก็ได้ โดยความคุ้มค่าที่เกิดจากการดัดแปลงที่พักอาศัย อยู่ตรงที่สามารถอยู่กับฤดูน้ำหลากโดยไม่ต้องย้ายออกจากที่พักอาศัย ทั้งยังใช้ชีวิตอยู่ได้ด้วยพลังงาน และอาหารที่มีภายในบ้านอย่างพอเพียง

สปาร์พาล่อง

นอกจากนี้ ผศ.เขียนศักดิ์ ยังคว้ารางวัลเหรียญทองและรางวัลพิเศษ จาก Korea Invention Promotion Association หรือ คีป้า จากเวที Taipei Invention Show &Technomart 2013 ด้วยผลงานออกแบบได้ทุกที่รีสอร์ท หรือสปาร์พาล่อง (Floating SPAs) ต้นแบบของรีสอร์ทยุคใหม่ ติดตั้งได้อย่างรวดเร็วในทุกสภาพแวดล้อม

ผลงานดังกล่าวเป็นรีสอร์ทที่ทำจากไม้ไผ่ สามารถสร้างให้เสร็จได้ภายในเวลา 1 วันด้วยต้นทุนต่ำ ประหยัดพลังงาน เพื่อให้เจ้าของธุรกิจสามารถสร้างกิจการด้วยต้นทุนที่จำกัด ทั้งยังประยุกต์ใช้ได้ทั้งในน้ำและบนบก

บนพื้นที่ของสปาร์รองรับการทำกิจกรรมได้หลากหลาย ทั้งการนวด โยคะ อ่านหนังสือหรือจะจัดปาร์ตี้ และหากอยู่ในน้ำก็สามารถเพิ่มกิจกรรมทางน้ำตามความเหมาะสมของพื้นที่ ภายหลังใช้งานเสร็จวัสดุต่างๆ สามารถจัดการได้ง่าย ไม่เป็นมลภาวะอีกด้วย

“โอกาสของนวัตกรรมบ้านทรงไทยแบบวิถีพอเพียง ในอนาคตยังต่อยอดได้อีกหลากหลายรูปแบบ ผู้บริโภคต้องเปิดใจรับกับความเป็นจริงที่จะใช้งาน” ผศ.เขียนศักดิ์ กล่าว

รายงานโดย กานต์ดา บุญเถื่อน