นวัตกรรม 'พอเพียง'

สาลินีย์ ทับพิลา - รายงาน

'นวัตกรรม'ไม่ใช่แค่การพัฒนาเทคโนโลยีและความรู้ขั้นสูงเท่านั้น แต่ยังเป็นแนวคิดที่นำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในตัวรูปแบบของการทำธุรกิจ (social enterprise) โฉมใหม่ของภาคธุรกิจเอกชนรุ่นใหม่ ที่ให้ความสำคัญกับการแก้ไขปัญหาสังคมควบคู่ไปกับผลตอบแทนที่เหมาะสม

Hope Institute องค์กรไม่แสวงกำไรในประเทศเกาหลี ร่วมกับบริษัท อินเทล เอเชีย แปซิฟิค จัดการประชุมนานาชาติ Asian NGO Innovation Summit (ANIS) หัวข้อ "นวัตกรรมเพื่อสังคม+เทคโนโลยี : ขยายการพัฒนาเพื่อเพิ่มคุณภาพชีวิต" เพื่อแลกเปลี่ยนประสบการณ์และเรียนรู้กรณีศึกษาในการสร้างนวัตกรรมสังคมในภูมิภาคเอเชีย มุ่งหวังที่จะขยายแนวคิดไปยังภาคส่วนต่างๆ ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิค โดยเฉพาะประเทศในกลุ่มเออีซี

เวทีดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจาก Hope Institute มองเห็นความท้าทายที่ภูมิภาคเอเชียต้องเผชิญ จากการเปลี่ยนแปลงทางสังคมอย่างรวดเร็ว หลายคนมีความสุขกับการใช้ชีวิตในมาตรฐานที่สูงขึ้น อยู่ดีกินดีขึ้น ในขณะเดียวกันหลายประเทศในเอเชียก็ต้องเผชิญความท้าทายใหม่ๆ ไม่ว่าจะเป็น การปรับตัวสู่ความเป็นเมืองใหญ่ การเปลี่ยนแปลงทางภูมิอากาศ ภัยธรรมชาติ สภาพแวดล้อมที่เสื่อมโทรม การว่างงานและอื่นๆ

นวัตกรรมเพื่อสังคมที่เป็นฐานมาจากเทคโนโลยี จึงกลายเป็นสิ่งจำเป็นโดยเฉพาะในภูมิภาคเอเชีย

:: เกษตร&ไอทีพอเพียง

หนึ่งในกรณีศึกษาที่น่าสนใจคือ พม่า เพื่อนบ้านที่มีบริบทใกล้เคียงกับไทยเรา "คีน ทาราพี ดิน" จากพร็อกซิมิตี้ ดีไซน์ส (Proximity Designs) บริษัทกึ่งองค์กรไม่แสวงกำไรในพม่า กล่าวว่า ผลิตภัณฑ์และบริการของบริษัทไม่ได้ให้ฟรีๆ แต่จำหน่ายในราคาที่สามารถจ่ายได้ ที่สำคัญ ตรงกับความต้องการใช้เพื่อเสริมคุณภาพชีวิตของคนในสังคมที่ งประชากรพม่าส่วนใหญ่ทำเกษตรกรรม

พร็อกซิมิตี้ใช้โมเดล 3D คือ Discover Design และ Deliver

Discover เป็นการสำรวจหาความต้องการเชิงลึกของเกษตรกรในพื้นที่ เพื่อที่จะดีไซน์ให้ตรงกับความต้องการใช้งาน โดยมีกลุ่มผู้ใช้จริงเป็นศูนย์กลาง เพื่อปรับเปลี่ยนตลาดจากเดิม 90% ของสินค้าที่ผ่านการออกแบบจะเข้าถึงคนใช้เพียง 10% เป็น 100% ให้ได้ แล้ว Deliver ส่งต่อสู่กลุ่มเป้าหมายผ่านเครือข่ายหรือดีลเลอร์ที่แข็งแกร่ง

Yetagon หรือน้ำตกในภาษาพม่าเป็นแบรนด์ภายใต้พร็อกซิมิตี้ เป็นเคสที่ประสบความสำเร็จ จากการสำรวจพฤติกรรมเกษตรกรและพบว่า น้ำเป็นความท้าทายหลัก เพราะต้องหาบน้ำจากแหล่งน้ำมาใช้ในพื้นที่เกษตร ข้อมูลนี้จุดประกายให้ทีมออกแบบพัฒนาปั๊มน้ำแบรนด์ Yetagon ที่ย่นระยะเวลาในการหาบน้ำ ลดปัญหาสุขภาพ และเพิ่มผลผลิตต่อไร่ในราคาที่เกษตรกรรับได้

ปั๊มน้ำได้รับการตอบรับดีมาก และพร็อกซิมิตี้เองก็เดินหน้าขยายไลน์สินค้าสู่ Yetagon Energy เป็นการนำเซลล์สุริยะมาใช้เป็นแหล่งแสงสว่างให้พื้นที่ที่ไม่มีไฟฟ้าใช้ และ Yetagon Credit ระบบเงินกู้ที่อัตราดอกเบี้ยค่ำและดอกเบี้ยคงที่ เพื่อช่วยเกษตรกรที่ต้องไปกู้ยืมเงินนอกระบบ นอกจากนี้ยังมี Yetagon Farn Advisory Services ระบบที่ปรึกษาด้านการเกษตร ที่มีผู้ใช้บริการกว่า 2 หมื่นรายและเพิ่มผลผลิต 10-15% ในฤดูเก็บเกี่ยวนี้

"เราเชื่อว่า เทคโนโลยีที่เหมาะสมกับความเข้าใจและความต้องการใช้งาน เป็นตัวช่วยสำคัญที่จะทำให้ชีวิตที่ยากลำบากเปลี่ยนเป็นง่ายและมีความสุขขึ้น" คีนทิ้งท้าย

:: ซอฟต์แวร์เรียนภาษาฮินดี

วีเจย์ ชาทูร์เวดิ รองประธานบริษัท ทารา (TARA) กลุ่มทางเลือกเพื่อการพัฒนาสังคมในอินเดีย ยกกรณีของการเรียนรู้ภาษาฮินดีผ่านนวัตกรรมเรียบง่ายที่เรียกว่า ซอฟต์แวร์เรียนภาษา

หญิงอินเดียในสมัยก่อนขาดโอกาสและการสนับสนุนให้เรียนหนังสือ ขาดทักษะการอ่านเขียนภาษาฮินดี เขาจึงเริ่มโครงการ Literacy for Self Reliance ที่ใช้ไอซีทีเข้ามาช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้หญิงวัยทำงานไปจนถึงหญิงสูงอายุที่ไม่สามารถอ่านเขียน โครงการนี้จะสอนการเรียนเขียนอ่านภาษาฮินดีผ่านซอฟต์แวร์ ที่ใช้การเชื่อมโยงภาพสิ่งของรอบตัว ย่นระยะเวลาให้เรียนรู้และจดจำได้เร็วขึ้น ทำให้ผู้หญิงสามารถทำธุรกรรมทางการเงินได้ด้วยตนเอง

ความสำเร็จของโครงการนี้ขยายเป็นเครือข่ายผู้หญิงเพื่อผู้หญิง และสร้างเป็น Literacy Training Center ทั้งยังมีโครงการสร้างอาชีพในชื่อ Waste to Wealth ที่นำกระดาษเหลือใช้มาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ที่ผ่านความคิดสร้างสรรค์และการออกแบบ สร้างรายได้โดยไม่จำเป็นต้องใช้นวัตกรรมหรือเครื่องมือขั้นสูง