ห้องสมุดย่อส่วน

หลังจากที่กรุงเทพมหานครได้ร่วมมือกับศูนย์หนังสือ สำนักพิมพ์ และองค์กรต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง จัดโครงการ “Read on The Move” เพื่อสนับสนุนให้ประชาชนรักการอ่าน โดยจัดให้มีหนังสือและนิตยสารต่างๆ ให้อ่านฟรีบนรถโดยสารประจำทางและรถแท็กซี่

และปัจจุบันได้รับคัดเลือกเป็นเมืองแห่งหนังสือโลกปี 2556 จากองค์กร UNESCO ไปแล้ว ขณะเดียวกันในต่างประเทศ ก็มีโครงการส่งเสริมการอ่านที่น่าสนใจไม่แพ้กัน

โทรศัพท์สาธารณะสีแดง เรียกได้ว่าเป็นสัญลักษณ์ของประเทศอังกฤษ แต่เมื่อผู้คนหันมาใช้โทรศัพท์มือถือในการติดต่อสื่อสารกันเสียหมด ตู้โทรศัพท์เหล่านี้ก็แทบจะถูกทิ้งร้าง และเปลี่ยนสถานะไปเป็นเพียงจุดถ่ายรูปสำหรับนักท่องเที่ยวแทน

อย่างไรก็ตาม ยังมีกลุ่มคนหัวใสที่ไม่ต้องการให้ตู้โทรศัพท์ตั้งอยู่เฉยๆ โดยเปล่าประโยชน์ ชุมชนในเมืองต่างๆ ทั่วประเทศอังกฤษ จึงได้เนรมิตตู้โทรศัพท์สีแดงดังกล่าว ให้กลายเป็นห้องสมุดขนาดย่อมที่มีทั้งหนังสือและนิตยสารหลากหลายประเภท รวมถึงแผ่นภาพยนตร์ในรูปแบบซีดีและดีวีดี จากการร่วมบริจาคของคนในชุมชน และสามารถยืมคืนหนังสือได้ตลอด 24 ชั่วโมง

ไม่ใช่แค่ในประเทศอังกฤษเท่านั้น ความคิดเรื่องห้องสมุดในตู้โทรศัพท์ได้แพร่กระจายไปถึงประเทศสหรัฐอเมริกาเช่นกัน เมื่อโทรศัพท์สาธารณะในกรุงนิวยอร์ค ได้เพิ่มชั้นวางหนังสือสีสันสดใสไว้ล้อมรอบเครื่องโทรศัพท์ ทั้งเพื่อความสวยงามและประโยชน์ใช้สอยในคราวเดียวกัน

แต่ต่างกันเล็กน้อยตรงที่ตู้โทรศัพท์ที่นี่ไม่ได้เป็นสีแดงแบบในอังกฤษ นอกจากนี้ยังมีห้องสมุดสาธารณะที่เป็นบ้านไม้จิ๋วขนาดเท่าบ้านตุ๊กตา ในชุมชนพอร์ตสเมาธ์ เมืองพอร์ตแลนด์ รัฐโอเรกอน ซึ่งนอกจากจะเป็นการเพิ่มพูนความรู้ ความเพลิดเพลิน และสนับสนุนให้คนในชุมชนได้ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์แล้ว ห้องสมุดจิ๋วนี้ยังกลายเป็นสัญลักษณ์ของชุมชนไปในที่สุด

ส่วนในอาร์เจนตินา มีห้องสมุดที่ไม่ธรรมดาเช่นกัน เนื่องจากเป็นห้องสมุดรถถังเคลื่อนที่ได้ ชื่อว่า “Weapon of Mass Instruction” เป็นผลงานการออกแบบของนักกิจกรรมและศิลปิน ราอูล เลเมซอฟ ที่ใช้โครงของรถฟอร์ด ฟอลคอน รุ่นปี 1979 มาต่อเติมชั้นวางหนังสือ จนสามารถบรรจุหนังสือจากทุกหมวดหมู่ได้ ประมาณ 900 เล่ม โดยราอูลจะขับรถห้องสมุดเคลื่อนที่นี้ตระเวนไปทั่วประเทศ เพื่อให้ผู้คนได้มีโอกาสอ่านหนังสือเหล่านี้ให้มากที่สุด และเขาวางแผนจะกระจายความรู้ด้วยวิธีเดียวกันนี้ในเปรู และโบลีเวียอีกด้วย

ความรู้มีอยู่ในทุกหนทุกแห่ง และการแสวงหาความรู้ก็ไม่ได้จำกัดอยู่ในรูปแบบใดรูปแบบหนึ่ง การสร้างความรู้ให้แก่สาธารณะ อาจไม่จำเป็นต้องมีทุนทรัพย์มากเสมอไป แต่อาจเริ่มต้นจากการมีจิตสาธารณะที่จะแบ่งปันความรู้ให้กับบุคคลอื่น เช่นเดียวกับเรื่องราวของห้องสมุดเล็กของชุมชนเหล่านี้

ข้อมูลและภาพจาก : bangkokworldbookcapital2013.com, inhabitat.com, oregonlive.com by: www.tcdc.or.th