“อูฐ” สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่สามารถทนร้อนและความแห้งแล้งได้ดี จนถูกขนานนามว่า “เรือแห่งทะเล” แต่พวกมันกลับไม่สามารถเอาชนะ “วิกฤติความร้อนสุดขั้ว” ที่อุณหภูมิทะลุ 50 องศาเซลเซียสได้ อูฐในภูมิภาคแอฟริกาเหนือและจะงอยแอฟริกากำลังตาย ซึ่งเป็นผลจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
“อูฐโหนกเดียว” เป็นสัตว์เศรษฐกิจของแอฟริกา โดยเฉพาะประเทศในแถบจะงอยแอฟริกา คิดเป็น 80% ของจำนวนอูฐทั้งโลก ตามธรรมชาติแล้ว อูฐสามารถทนความร้อนได้ดีถึงอุณหภูมิประมาณ 40 องศาเซลเซียส โดยการปรับอุณหภูมิร่างกายให้ขึ้นลงตามสภาพแวดล้อม เพื่อลดการสูญเสียน้ำ พวกมันยังมีปัสสาวะที่เข้มข้นมากและขับถ่ายอุจจาระที่แห้งเพื่อประหยัดน้ำ รวมถึงมีขนที่หนาช่วยป้องกันรังสีจากดวงอาทิตย์ แต่เมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้น กลไกเหล่านี้ก็เริ่มล้มเหลว
ตอนนี้อุณหภูมิในแอฟริกาพุ่งสูงเกิน 50 องศาเซลเซียส อูฐเริ่มล้มตายทนความร้อนไม่ไหว อาลี อูเมอร์ ผู้เลี้ยงอูฐในเอธิโอเปีย กล่าวว่า เขาต้องสูญเสียลูกอูฐไปถึง 8 ตัวในเวลาเพียงหนึ่งเดือนเนื่องจากความร้อนที่รุนแรงเกินรับไหว
เขาเล่าว่า “แม้แต่ลมที่เคยพัดพาความเย็นมาให้ ตอนนี้มีแต่ความร้อนที่ทำให้หายใจไม่ออก”
อูเมอร์อธิบายว่า เท้าอูฐพุพองจากการเดินบนพื้นทรายที่ร้อนจัด พวกมันน้ำตาไหลตลอดเวลา และเมื่ออูฐหมอบนั่งบนทราย ผิวหนังที่ท้องจะถูกเผาไหม้จนขนร่วงหมด ยิ่งตอกย้ำว่าความร้อนที่พุ่งเกิน 50 องศาเซลเซียส ทำลายกลไกการป้องกันตัวตามธรรมชาติของสัตว์ชนิดนี้อย่างสิ้นเชิง
ขณะเดียวกัน มีรายงานว่าจำนวนอูฐในเคนยา ที่ตายจากความร้อนมีจำนวนเพิ่มขึ้นกว่า 15% ในช่วงสองปีที่ผ่านมา ส่วนงานวิจัยในโซมาเลีย พบว่าเกือบ 46% ของบ้านที่เลี้ยงอูฐ ต้องเผชิญกับภาวะอูฐล้มตาย โดยบางพื้นที่มีอัตราการตายสูงถึง 73%
ดร.โมฮาเหม็ด เบนกูมิ ผู้เชี่ยวชาญด้านอูฐจากองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) ระบุว่า “ความเสี่ยงจากความเครียดจากความร้อน เพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เมื่ออุณหภูมิในซาฮาราเกิน 50 องศาเซลเซียส ประกอบกับการขาดแคลนพืชพรรณและแหล่งน้ำ ส่งผลให้อูฐไม่สามารถฟื้นฟูร่างกายได้ทัน”
ผลกระทบทางสุขภาพที่ตามมามีมาก ศ.โมฮาเหม็ด เอล คาสมี จากมหาวิทยาลัยคาซาบลังกา ระบุว่า อูฐจะมีน้ำหนักลดลง การอักเสบ โรคเกี่ยวกับกล้ามเนื้อและกระดูก รวมถึงความไม่สมดุลของสารเคมีที่เกิดจากไตทำงานผิดปรกติ สิ่งเหล่านี้ล้วนเกิดจากความเครียดเนื่องจากความร้อนที่สะสม
ขณะที่ ศ.อับเดลมาจิด เชห์มา จากมหาวิทยาลัยการ์ไดอา ในประเทศแอลจีเรีย ได้อธิบายว่า “หากอุณหภูมิสูงระหว่าง 41-45 องศาเซลเซียสคงอยู่ต่อเนื่องทั้งกลางวันและกลางคืน มันจะเข้าโจมตีเซลล์ของอูฐโดยตรง รวมถึงเซลล์เม็ดเลือดขาว ทำให้ระบบภูมิคุ้มกันถูกทำลาย”
เมื่ออูฐเกิดความเครียดจากความร้อน ระบบเผาผลาญจะช้าลงทำให้กินอาหารน้อยลง ส่งผลให้น้ำหนักตัวและผลผลิตนมลดลงอย่างรวดเร็ว นมซึ่งเป็นแหล่งโปรตีนหลักและรายได้ของผู้คนในแถบนี้กำลังหายไปพร้อมกับความร้อนที่เพิ่มขึ้น
เพื่อแก้ปัญหาเหล่านี้ เหล่าผู้เลี้ยงอูฐจำนวนมาก จำเป็นต้องอพยพจากทางตอนเหนือลงสู่ทางใต้เพื่อหาแหล่งน้ำและทุ่งหญ้า โดยศ.ดาเนียล เกลัน จากมหาวิทยาลัยวิชัน กล่าวว่า “นี่ไม่ใช่การอพยพตามฤดูกาล แต่พวกเขาจากมาถาวรเพราะไม่สามารถเลี้ยงอูฐในทางตอนเหนือได้อีกต่อไป”
แม้แต่สัตว์ที่ทนทานที่สุดในประวัติศาสตร์ ก็ยังไม่สามารถทนต่อความรุนแรงของคลื่นความร้อนในปัจจุบันได้ พวกมันกลายเป็นประสบภัยทางภูมิอากาศอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยง ซึ่งทั้งหมดเกิดขึ้นจากฝีมือมนุษย์
ที่มา: BBC, Mirror, The Asia Business daily
