World Bank แนะ ‘ความยั่งยืน’ เครื่องยนต์ใหม่เศรษฐกิจไทย

"ความยั่งยืน" ไม่ใช่แค่กระแสโลก แต่คือทางรอดและเครื่องยนต์ตัวใหม่ที่จะขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทย นี่คือข้อความสำคัญจากงานสัมมนา “From Global Vision to Business Action ถอดรหัส IMF - World Bank 2026 สู่กลยุทธ์ความยั่งยืนของธุรกิจไทย” ซึ่งจัดโดย กรุงเทพธุรกิจ ร่วมกับ SUSTAINABILITY EXPO 2026 (SX) วันที่ 12 พ.ย.2569 ณ ศูนย์ประชุมแห่งชาติสิริกิติ์

สตีเฟน เอ็น. เอ็นเดกวา ผู้อำนวยการประจำประเทศไทยและเมียนมา ธนาคารโลก (World Bank)  กล่าวในช่วงการเสวนาหัวข้อ “IMF-World Bank 2026 Dialogue: โลกกำลังบอกอะไรธุรกิจไทย” ความยั่งยืนคือหัวใจหลักในการเติบโตทางเศรษฐกิจ ซึ่งจะช่วยให้ไทยก้าวข้าม “กับดักรายได้ปานกลาง” ไปสู่การเป็นประเทศรายได้สูงได้ภายในปี 2037 แต่การจะไปถึงเป้าหมายดังกล่าว ไทยยังมีโจทย์สำคัญที่ต้องเร่งดำเนินการ

โดยธนาคารโลกได้ถอดบทเรียนสอดคล้องกับบริบทของไทยไว้ 3 ประเด็นหลัก ได้แก่ 

1. ดึง "Small AI" สู่การใช้งานจริง ไม่จำเป็นต้องพึ่งพาระบบขนาดใหญ่เสมอไป ธนาคารโลกแนะให้ใช้ "Small AI" หรือเอไอขนาดเล็กมาแก้ปัญหาในระดับครัวเรือนไปจนถึงธุรกิจขนาดเล็ก เช่น การใช้เอไอตรวจโรคพืชจากการถ่ายรูป หรือให้ SME ใช้ติดตามการปล่อยคาร์บอนฟุตพรินต์ในกระบวนการผลิต

2. ปลดล็อกสินเชื่อ SME ด้วย “ข้อมูลทางเลือก” ปัจจุบัน SME ไทยเข้าถึงสินเชื่อในระบบธนาคารได้เพียง 40% ต่ำกว่าบริษัทใหญ่ที่เข้าถึงได้ถึง 60% อุปสรรคสำคัญคือธนาคารมักเรียกหาหลักทรัพย์ค้ำประกัน ทางออกคือการใช้ “ข้อมูลทางเลือก” (Alternative Data) เช่น ยอดขาย ความสามารถในการทำกำไร หรือรอบการหมุนเวียนสินค้า มาเป็นเกณฑ์ประเมินการปล่อยกู้แทน ซึ่งจะช่วยให้ SME เข้าถึงแหล่งทุนและเติบโตได้

3. ดึงเอกชนร่วมลงทุน ยกระดับการผลิต ปัจจุบันการลงทุนรวมของไทยอยู่ที่ 22–23% ของ GDP ต่ำกว่าประเทศในระดับเดียวกันซึ่งเฉลี่ยอยู่ที่ 30% นอกจากนี้ แม้ไทยจะมีบริษัทต่างชาติในภาคการผลิตเพียง 1% แต่กลับสร้างมูลค่าผลผลิตสูงถึง 65% ธุรกิจท้องถิ่นของไทยจึงต้องเร่งเรียนรู้ ถ่ายทอดเทคโนโลยี และสร้างนวัตกรรมเพื่อเพิ่มมูลค่าผลผลิตของตนเอง

“ธนาคารโลก เรามองว่าความยั่งยืนเป็นแนวทางที่สำคัญอย่างยิ่งในการนำไปสู่การเติบโต ความยั่งยืนเป็นผลดีต่อภาคธุรกิจ เป็นผลดีต่อประเทศไทย และเป็นส่วนหนึ่งของเครื่องยนต์ในการขับเคลื่อนประเทศสู่การเป็นประเทศรายได้สูงภายในปี 2037” เอ็นเดกวา กล่าว

คว้าโอกาส "ตลาดคาร์บอนต่ำ"

เอ็นเดกวา ชี้ว่า ไทยพึ่งพาพลังงานฟอสซิลกว่า 2 ใน 3 ของการผลิตไฟฟ้าทั้งหมด มีสัดส่วนพลังงานโซลาร์เพียง 5% การเร่งเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดจึงเป็นทางรอดในการลดต้นทุนธุรกิจ โดยธนาคารโลกมองว่า นโยบายรัฐบาลที่เตรียมงบประมาณ 5 หมื่นล้านบาท สนับสนุนการติดโซลาร์รูฟท็อป 1 ล้านครัวเรือน ถือเป็นก้าวสำคัญที่ช่วยเพิ่มขีดความสามารถการแข่งขัน

นอกจากนี้ ไทยยังมีจุดแข็งระดับโลกจากการส่งออก “เครื่องปรับอากาศเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม” ซึ่งครองส่วนแบ่งตลาดโลกถึง 10% หากไทยเร่งผลักดันข้อตกลงการค้าเสรี (FTA) กับสหภาพยุโรป (EU) ได้สำเร็จ จะเป็นการเปิดประตูสู่ตลาดสินค้าคาร์บอนต่ำที่ใหญ่มาก หากไทยชิงลงมือทำก่อน ย่อมได้เปรียบจนคู่แข่งตามทันยาก

ลงทุนกับการป้องกัน ลดมูลค่าสูญเสีย

เรื่องภัยพิบัติเป็นความเสี่ยงทางเศรษฐกิจที่มองข้ามไม่ได้ ไทยมีความเสี่ยงด้านอุทกภัยสูงเป็นอันดับ 4 ของโลก เอ็นเดกวา เน้นย้ำว่า การลงทุนเพื่อป้องกันและลดผลกระทบล่วงหน้ามีความคุ้มค่าสูงมาก สถิติชี้ชัดว่า การลงทุนป้องกันภัย 1 ดอลลาร์ จะช่วยประหยัดความเสียหายในอนาคตได้ถึง 10 ดอลลาร์

แม้โครงสร้างพื้นฐานไทยจะอยู่ในเกณฑ์ดี แต่สภาพอากาศที่แปรปรวนรุนแรง เช่น เหตุการณ์ฝนตกหนักในกรุงเทพฯ ช่วงที่ผ่านมา ซึ่งมีปริมาณฝนสะสมเทียบเท่า 3 เดือนตกลงมาภายใน 3 วัน สะท้อนให้เห็นว่าไทยยังต้องลงทุนปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอีกมาก

แก้คอร์รัปชันด้วย "ความโปร่งใส" 

ในตอนท้าย เอ็นเดกวา ยังได้ไขข้อกังวลเรื่องปัญหาทุจริตคอร์รัปชันที่อาจฉุดรั้งความเชื่อมั่นนักลงทุน โดยชี้ว่า ปัญหาคอร์รัปชันมีอยู่ทั่วโลก แต่วิธีแก้ที่ตรงจุดที่สุดคือ “ความโปร่งใส”

“รัฐบาลต้องเปิดเผยข้อมูล เช่น งบประมาณ ให้ประชาชนตรวจสอบได้ง่าย ระบบที่ดีต้องทำงานได้โดยไม่ต้องพึ่งพาตัวบุคคล ควบคู่ไปกับความชัดเจนของกฎหมายและนโยบาย สิ่งเหล่านี้คือกุญแจสำคัญที่นักลงทุนมองหา หากไทยสร้างความเชื่อมั่นในระบบได้ โอกาสในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไปข้างหน้ายังมีอีกมหาศาล” เอ็นเดกวา กล่าว