2 นักวิชาการ คว้ารางวัลมหาวิทยาลัยมหิดล ประจำปี 2562

ปี 2518 มีการจัดตั้งรางวัลมหาวิทยาลัยมหิดล เพื่อเป็นเกียรติและเป็นขวัญกำลังใจแก่บุคลากรที่มีความวิริยะอุตสาหะและปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพจนมีผลงานดีเด่นในสาขาต่างๆ ผู้ได้รับรางวัลนอกจากจะได้รับเงินรางวัลจากมหาวิทยาลัย จะได้เข้ารับพระราชทานรางวัลในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรของมหาวิทยาลัยมหิดลในทุกปีการศึกษาอีกด้วย

ปีนี้มีผู้ได้รับรางวัลมหาวิทยาลัยมหิดล สาขาการประดิษฐ์และนวัตกรรม ได้แก่ รองศาสตราจารย์ ดร. นายสัตวแพทย์พงศ์ราม รามสูต หัวหน้าศูนย์ความเป็นเลิศด้านการวิจัยแอนติบอดี และหัวหน้าภาควิชาเวชศาสตร์สังคมและสิ่งแวดล้อม คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล จากผลงาน เรื่อง “ยาชีวภาพแอนติบอดีมนุษย์สำหรับรักษาโรคไข้เลือดออก”  ​

ส่วนสาขาการวิจัย ประจำปีการศึกษา 2562 ได้แก่ ศาสตราจารย์วิจัย ดร. เจตสุมน สัตตบงกช ประจำศรี หัวหน้าหน่วยวิจัยมหิดลไวแวกซ์ ศูนย์การวิจัยมาลาเรีย คณะเวชศาสตร์เขตร้อน มหาวิทยาลัยมหิดล จากผลงานวิจัย เรื่อง “การศึกษาเชื้อมาลาเรียชนิดไวแวกซ์ระยะติดต่อในตับ เพื่อการพัฒนายาและวัคซีน” โดยจะเข้ารับพระราชทานรางวัล จาก สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตร 6 ตุลาคม 2563 ณ หอประชุมมหิดลสิทธาคาร มหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา

ทั้งนี้ ไข้มาลาเรียมีการแพร่ระบาดในหลายภูมิภาคทั่วโลก ดังนั้นจึงเกิดความร่วมมือจากนานาประเทศที่จะกำจัดไข้มาลาเรียให้หมดไปภายในปี พ.ศ.2573 โดยเชื้อมาลาเรียชนิดไวแวกซ์เป็นชนิดที่พบมากที่สุดในประเทศไทยและภูมิภาคเอเชีย ปัจจุบันยังไม่มีวัคซีนป้องกันไข้มาลาเรียชนิดนี้

เนื่องด้วยในการรักษาไข้มาลาเรียชนิดไวแวกซ์ ผู้ป่วยต้องรับประทานยา 14 วันเพื่อกำจัดเชื้อในตับให้หมดไป และพบว่าผู้ป่วยส่วนใหญ่รับประทานยาไม่ครบทำให้เกิดการป่วยซ้ำ ศาสตราจารย์วิจัย ดร.เจตสุมน  จึงได้ทำการศึกษาวิจัยพื้นฐานในห้องทดลอง และทำการศึกษาภาคสนามในประชากรกลุ่มเสี่ยง ที่เกี่ยวข้องกับเชื้อมาลาเรียชนิดไวแวกซ์ระยะติดต่อในตับ เพื่อนำไปใช้ศึกษาต่อยอดในการพัฒนายาและวัคซีนต้านเชื้อมาลาเรียไวแวกซ์

ผลงานวิจัย ประกอบด้วย การค้นหาเซลล์ตับคนที่สามารถเลี้ยงได้ในหลอดทดลอง เพื่อใช้ศึกษาวิจัยการเจริญเติบโตของเชื้อมาลาเรียระยะติดต่อในตับคน การผลิตยุงที่ติดเชื้อมาลาเรียชนิดไวแวกซ์ การศึกษากลไกในการกำจัดเชื้อมาลาเรียในเซลล์ตับคน และการศึกษาภูมิคุ้มกันที่เกิดขึ้นในธรรมชาติต่อการติดเชื้อไวแวกซ์ในตับในกลุ่มประชากรไทย

ศาสตราจารย์วิจัย ดร.เจตสุมน ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่ง “ศาสตราจารย์วิจัย” คนแรกของมหาวิทยาลัยมหิดล เมื่อวันที่ 1 กันยายน 2563 มีผลงานวิจัยด้านมาลาเรียทั้งหมดกว่า 250 เรื่อง ด้วยประสบการณ์มากกว่า 30 ปี ในการทำงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการกำจัดไข้มาลาเรีย

ส่วนโรคไข้เลือดออกเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญของโลก เกิดจากการติดเชื้อ Dengue Virus (DENV)มี 4 สายพันธุ์ ซึ่งแพร่โดยยุงลาย โดยในแต่ละปีพบว่า ครึ่งหนึ่งของประชากรโลก หรือ 3,900 ล้านคน อาศัยอยู่ในพื้นที่ที่เสี่ยงที่มียุงลาย เกือบ 100 ล้านคนติดเชื้อแสดงอาการป่วย และมีผู้เสียชีวิตกว่า 30,000 คน จนถึงปัจจุบันยังคงไม่มียาเฉพาะในการยับยั้งDENV

ทีมนักวิจัยของ รองศาสตราจารย์ ดร.นายสัตวแพทย์พงศ์ราม ร่วมกับทีมวิจัยจาก มหาวิทยาลัยโอซาก้า ประเทศญี่ปุ่น ประสบความสำเร็จเป็นครั้งแรกในโลกในการสร้างแอนติบอดีมนุษย์ ที่ยับยั้งDENVได้ทั้ง 4 สายพันธุ์ โดยวิธีHybridoma (SPYMEG Cell)จดสิทธิบัตรแล้ว 2 ฉบับ คุ้มครองใน 11 ประเทศ 

ปัจจุบัน มีบริษัทยาชีวภาพจากสหรัฐอเมริกามาทำสัญญาลงทุนผลิตและพัฒนาสู่เชิงพาณิชย์ โดยจะเริ่มทดลองในอาสาสมัครในปี 2564 และวางแผนจะออกจำหน่ายได้ในปี 2568 โดย รองศาสตราจารย์ ดร.นายสัตวแพทย์พงศ์ราม เพิ่งจะได้รับการตัดสินให้เป็น “นักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ” ประจำปี 2563 จากผลงานเดียวกันนี้