'อีโบลาไวรัส'แชมป์ข่าวดังวิทย์แห่งปี

นายพิเชฐ ดุรงคเวโรจน์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วท.) เป็นประธานประกาศผลการจัดอันดับ 10 ข่าวดังด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ประจำปี 2557 จัดโดย สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เพื่อส่งเสริมและยกระดับความรู้ ความเข้าใจข่าวสารวิทยาศาสตร์ให้ประชาชนคนไทยเข้าถึงเหตุและผล หลักการบทพิสูจน์บนพื้นฐานความเป็นจริง โดยไม่หลงเชื่อข่าวสารงมงายในสิ่งที่พิสูจน์ไม่ได้

"สังเกตได้ว่า 8 ใน 10 ข่าวดังเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในประเทศมีทั้งเรื่องดีและเรื่องร้าย สะท้อนให้เห็นว่าวิทยาศาสตร์อยู่รอบตัวเราและถูกนำเสนออย่างต่อเนื่อง จึงหวังว่ากิจกรรมการจัดอันดับนี้จะสร้างกระแสและค่านิยมให้สนใจวิทยาศาสตร์ที่อยู่ใกล้ตัวมากขึ้น กระตุ้นให้คิดถึงเหตุและผลในการคิดวิเคราะห์เรื่องต่างๆ รอบตัว เพื่อให้เป็นสังคมฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีตามที่ตั้งใจไว้" นายพิเชฐ กล่าว

ทั้งนี้ สวทช.ได้รวบรวมข่าวสารด้านวิทยาศาสตร์ฯ ทั้งในและต่างประเทศที่เกิดขึ้นระหว่างวัน ที่ 1 ธ.ค.2556 - 15 พ.ย.2557 ผ่านการพิจารณาคัดเลือก 29 ข่าว แบ่งเป็นข่าวในประเทศ 16 ข่าวและต่างประเทศ 13 ข่าว โดยในปีนี้ได้เปิดกว้างให้สื่อมวลชนสายวิทยาศาสตร์ฯ ร่วมพิจารณาข่าวในหลากหลายแง่มุม พร้อมทั้งเก็บรวบรวมข้อมูลผลสำรวจจากนักเรียน นักศึกษาและประชาชนทั่วไป ทั้งในเขตกรุงเทพฯ ปริมณฑล ต่างจังหวัด และผ่านทางระบบออนไลน์ จำนวนทั้งสิ้นกว่า 1,500 คน

สำหรับผลที่ได้จากการสำรวจในปีนี้ ได้สะท้อนให้เห็นว่า คนส่วนใหญ่ยังคงให้ความสนใจกับข่าวใกล้ตัวที่มีผลกระทบทั้งต่อชีวิตของตนเองและชุมชนใกล้เคียงเหมือนเช่นที่ผ่านมาโดย ไวรัสอีโบลา ได้รับความสนใจเป็นอันดับ 1 จากรายงานสถานการณ์การระบาดของโรคติดเชื้ออีโบลา ในภูมิภาคแอฟริกาตะวันตกของเมื่อวันที่ 17 ธ.ค.2557 สำนักระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค พบผู้ป่วยในประเทศที่มีการระบาดวงกว้าง 3 ประเทศ ได้แก่ กินี ไลบีเรียและเชียร์ราลีโอน (รวมสงสัย/น่าจะเป็น/ยืนยัน) สะสม 18,464 คน เสียชีวิต 6,841 คน

ประเทศที่มีการระบาดในพื้นที่จำกัด ได้แก่ ไนจีเรีย เซเนกัล สหรัฐอเมริกา สเปนและมาลี พบผู้ป่วยสะสม 34 คน เสียชีวิต 15 คนย ทั้งนี้ ประเทศไนจีเรีย เซเนกัลและสเปน ได้รับการประกาศเป็นพื้นที่ปลอดโรคอีโบลาแล้ว สำหรับประเทศไทยนั้นก็ได้ดำเนินการตามมาตรการซึ่งสอดคล้องกับคำ แนะนำตามประกาศขององค์การอนามัยโลกตามประกาศภาวะฉุกเฉินด้าน สาธารณสุขระหว่างประเทศ (Public Health Emergency of International Concern: PHEIC)

อันดับ 2 แพทย์ศิริราชวิจัยคิดค้นแอนติบอดีผลิตจากเม็ดเลือดขาวคนไทย ใช้เป็นต้นแบบที่นำไปประยุกต์ใช้รักษาอีโบลา โดยแอนติบอดีดังกล่าวเป็นแอนติบอดีสายเดี่ยว มีขนาดเล็กกว่า 5 เท่า สามารถเข้าไปในเซลล์ที่ติดเชื้อไวรัสได้ นับเป็นการคิดใหม่ คือยอมให้ไวรัสเข้าไปในเซลล์แล้วแอนติบอดีเข้าไปยับยั้ง ไม่ให้ไวรัสเพิ่มจำนวนและออกมานอกเซลล์ ทั้งนี้ ประเทศไทยเตรียมตีพิมพ์ในวารสารทางการแพทย์ที่ได้รับการยอมรับจากทั่วโลก

อันดับ 3 เหตุเพลิงไหม้บ่อขยะแพรกษา 8 จ.สมุทรปราการ ก่อให้เกิดควันดำกระจายในพื้นที่อย่างหนาแน่น กระทบประชาชนและบ้านเรือนที่อยู่บริเวณใกล้เคียง ในช่วงเวลาดังกล่าวได้มีการลงพื้นที่ตรวจสอบมลพิษทางอากาศโดย ศูนย์ปฏิบัติการฉุกเฉินสารเคมี กรมควบคุมมลพิษที่บริเวณกองขยะที่เกิดไฟไหม้และชุมชนห่างจากจุด เกิดเหตุในรัศมี 200 เมตร พบก๊าซคาร์บอนมอนอกไซด์ตรงกองขยะสูงถึง175 พีพีเอ็ม เกินค่ามาตรฐานที่กำหนดไว้ไม่เกิน 27 พีพีเอ็ม

อันดับ 4 ส้มตำถาดแฝงอันตราย ด้วยรูปลักษณ์ที่แปลกใหม่จึงทำให้ “ส้มตำถาด” กลายเป็นกระแสที่ได้รับความนิยมในเวลาอันรวดเร็ว แต่ในขณะเดียวกันกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ได้เผยผลการตรวจวิเคราะห์สารเคมีปนเปื้อนในส้มตำถาด พบว่าถาดที่มีสีสันและลวดลายต่างๆ หากนำมาวางส้มตำลงบนถาดโดยตรง ก็จะพบว่ามีสารแคดเมียมเกินค่ามาตรฐานที่กำหนด

อันดับ 5 แผ่นดินไหวเชียงราย 6.3 ริกเตอร์เมื่อช่วงเย็นของวันที่ 5 พ.ค.2557 ข้อมูลทางวิชาการระบุว่ารุนแรงที่สุดในรอบหนึ่งพันปี แรงสั่นสะเทือนรับรู้ได้ทั้งภาคเหนือของประเทศไทยและพม่า รายงานข่าวพบความสูญเสียทั้งชีวิตและทรัพย์สินจำนวนมาก

อันดับ 6 “ทิชชู” ซับน้ำมันจากอาหารอาหาร เสี่ยงได้รับสารก่อมะเร็ง เนื่องจากเนื้อเยื่อเล็กๆ ของกระดาษทิชชูจะติดในอาหาร ทำให้ได้รับสารเคมีต่างๆ ที่อยู่ในกระดาษทิชชูด้วย โดยแนะให้ผู้บริโภคควรเลือกใช้ทิชชูที่ผลิตมาเพื่อใช้กับอาหารโดย เฉพาะ และต้องผ่านการรับรองตามมาตรฐานระดับสากล

อันดับ 7 ปรากฏการณ์จันทรุปราคาเต็มดวงในวันออกพรรษา 8 ต.ค.2557 เป็นจันทรุปราคาเต็มดวงครั้งสุดท้ายในปีนี้ ซึ่งในประเทศไทยเห็นเพียง 24 นาทีทุกพื้นที่ของประเทศ

อันดับ 8 สองนักวิทยาศาสตร์หญิงไทยสำรวจขั้วโลกใต้คือ รศ.สุชนา ชวนิชย์ และ ผศ.อรทัย ภิญญาคง ภาควิชาวิทยาศาสตร์ทางทะเล คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เดินทางไปศึกษาวิจัยด้านผลกระทบที่เกี่ยวกับสภาพแวดล้อมและการวิจัยดิน เพื่อนำกลับมาใช้ในการศึกษาวิจัยที่เหมาะสมกับประเทศไทย กิจกรรมนี้เกิดจากสมเด็จพระรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงมีพระราชดำริและทรงสนับสนุน 2 นักวิจัยหญิงไทยร่วมเดินทางสำรวจและวิจัยขั้วโลกใต้หรือทวีปแอนตาร์กติก กับคณะนักวิจัยจากจีน ที่สถานีวิจัยขั้วโลกใต้ เกรทวอลล์

อันดับ 9 ดาวเสาร์ใกล้โลกมากที่สุดในรอบปีในคืนวันเสาร์ที่ 10 พ.ค.2557 ที่ระยะทางประมาณ 1,331 ล้านกิโลเมตร ทำให้มองเห็นดาวเสาร์พร้อมวงแหวนที่มีความสว่างมาก ชัดเจนและยังจะปรากฏบนท้องฟ้ายาวนานตลอดทั้งคืน

อันดับ 10 ว่าที่มนุษย์อวกาศหญิงไทยคนแรก "พิรดา เตชะวิจิตร์" นักวิทยาศาสตร์จากสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (สทอภ.) ได้รับการคัดเลือกให้เป็น 1 ใน 23 จากผู้สมัครกว่า 107 คนจาก 62 ประเทศ จาก “แอ๊กซ์ อพอลโล สเปซ อะคาเดมี” (AXE Apollo Space Academy) โครงการที่คัดเลือกผู้มีความแข็งแกร่งจากทั่วโลกไปท่องอวกาศ โดยเครื่องบิน ลิงซ์ มาร์ค ทู (LYNX MARK II) ของบริษัท สเปซเอ็กซ์เพอดิชั่นคอร์เปอเรชั่น (SXC) โดยมีผู้หญิงได้รับการคัดเลือกเพียง 2 คน