สถิติชี้ลูกจ้างก่อสร้างเสี่ยงภัยสูง

เหตุอาคารหรือสิ่งปลูกสร้างที่กำลังก่อสร้างเกิดพังถล่มในช่วงที่ผ่านมา หลายเหตุการณ์มีสาเหตุมาจากความประมาทหรือก่อสร้างไม่ได้มาตรฐานจนทำให้มีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตจำนวนมาก โดยเฉพาะกับลูกจ้างหรือผู้ใช้แรงงาน นำมาซึ่งความสูญเสียทั้งต่อทั้งชีวิตและทรัพย์สินที่มิอาจประเมินค่าได้

และเมื่อดูสถิติการประสบอันตรายจากการทำงานของกองทุนเงินทดแทน สำนักงานประกันสังคม (สปส.) กระทรวงแรงงาน แล้วจะยิ่งตอกย้ำความจริงที่ว่า "กิจการก่อสร้าง" ยังเป็นกิจการที่มีลูกจ้างประสบอันตรายมากที่สุด

โดย สปส. ได้สรุปสถิติการประสบอันตรายและการเจ็บป่วยเนื่องจากการทำงานตั้งแต่ปี 2552 - 2556 พบว่า ประเภทกิจการที่มีลูกจ้างประสบอันตรายสูงสุดคือ "กิจการก่อสร้าง" คิดเป็นร้อยละ 7.82 ต่อปี รองลงมากิจการผลิตเครื่องดื่ม อาหาร ร้อยละ 5.69 และกิจการค้าเครื่องไฟฟ้า ยานพาหนะ คิดเป็นร้อยละ 5.45 ตามลำดับ

สำหรับยอดผู้บาดเจ็บจากการทำงานจำนวน 191,614 รายนั้นพบการบาดเจ็บมากที่สุดใน กรุงเทพฯ คิดเป็นร้อยละ 28.67 รองลงมาคือ จ.สมุทรปราการ ร้อยละ 15.83 และชลบุรี ร้อยละ 6.93

นายวรานนท์ ปีติวรรณ รองอธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน (กสร.) บอกว่า จากสถิติที่พบว่ากิจการก่อสร้างเป็นกิจการที่มีอัตราการประสบอันตรายจากการทำงานมากที่สุดนั้น หากพิจารณารายละเอียดจะพบว่า ส่วนใหญ่เป็นกิจการขนาดกลางและเล็ก แต่กิจการก่อสร้างขนาดใหญ่จะไม่ค่อยมีปัญหา

"เหตุที่เป็นเช่นนั้นเพราะกิจการขนาดใหญ่จะปฏิบัติตามมาตรการความปลอดภัยอย่างเข้มงวด ขณะที่กิจการขนาดกลางและเล็กมักจะมีการละเลยมาตรการความปลอดภัย เช่น การใช้อุปกรณ์เซฟตี้ต่างๆ การใส่หมวก และรองเท้าในไซต์งานก่อสร้าง ตลอดจนวิศวกรที่ควบคุมงาน"

จากปัญหาที่เกิดขึ้น นายพานิช จิตร์แจ้ง อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน (กสร.) จึงมีแนวคิดว่า น่าจะมีการเพิ่มบุคลากรด้านความปลอดภัยในกิจการก่อสร้างให้มากขึ้น เพื่อให้มีบุคลากรที่มีความรู้ด้านความปลอดภัยในกิจการประเภทนี้ นอกเหนือไปจากเจ้าหน้าที่ความปลอดภัย หรือ จป. ตามที่กฎหมายกำหนด แต่เรื่องนี้ยังคงเป็นแนวคิด ไม่ได้กำหนดเป็นกฎหมาย จึงยังไม่มีผลบังคับใช้

นายวรานนท์ เห็นว่า สิ่งสำคัญที่สุดของเรื่องความปลอดภัยในการทำงานคือ จิตสำนึกด้านความปลอดภัย ที่ควรจะมีในใจของทุกคน ไม่ว่าจะทำอาชีพใดก็ตาม โดยเฉพาะงานที่ค่อนข้างเสี่ยงอันตราย เช่น ในกิจการก่อสร้าง หรือในโรงงานอุตสาหกรรมต่างๆ ที่เราจะต้องคำนึงถึงกฎความปลอดภัยในแต่ละสถานประกอบกิจการ

อย่างไรก็ตาม กสร. มีนโยบายชัดเจนว่า ให้เจ้าหน้าที่ตรวจแรงงานของกรม ต้องเข้าไปตรวจไซต์งานก่อสร้างอย่างเต็มกำลัง เพื่อเป็นการกวดขันให้ผู้ประกอบกิจการมีความตระหนัก และไม่ละเลยมาตรการความปลอดภัย เพื่อป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้น

นายวรานนท์ บอกอีกว่า ขณะนี้ กสร.มีเจ้าหน้าที่ตรวจแรงงาน ทั่วประเทศ ประมาณ 600 คน โดยจังหวัดเล็กๆ จะมีประมาณ 2-3 คน จังหวัดใหญ่มีประมาณ 5-6 คน ขณะที่กรุงเทพฯ มีมากที่สุด โดยแบ่งเป็น 10 เขตพื้นที่ แต่ละพื้นที่มีประมาณ 6-7 คน รวมแล้วประมาณ 70 คน แต่กรุงเทพฯ ก็เป็นพื้นที่ที่มีกิจการก่อสร้างชุกชุมมากที่สุด

ดังนั้น แม้กรุงเทพฯ จะมีเจ้าหน้าที่ตรวจความปลอดภัยมากกว่าจังหวัดอื่น แต่เมื่อเทียบกับสถานประกอบกิจการก่อสร้างที่มีจำนวนมาก อัตราส่วนก็ยังต่างกันมาก ซึ่งองค์การแรงงานระหว่างประเทศ หรือไอแอลโอ ก็เคยให้ความเห็นในเรื่องนี้ ซึ่ง กสร.ก็สั่งเป็นนโยบายชัดเจนว่า ให้เจ้าหน้าที่ตรวจแรงงานเข้าตรวจสถานประกอบกิจการอย่างเต็มความสามารถ

แม้จะมีข้อจำกัดด้านกำลังเจ้าหน้าที่ แต่ กสร.ซึ่งมีหน้าที่ดูแลโดยตรง จึงได้พยายามหายุทธศาสตร์ในการทำงานว่าควรจะทำอย่างไรให้มีการป้องกันปัญหาการประสบอันตรายจากการทำงานของลูกจ้างให้ดีที่สุด โดยแนวทางการป้องกันปัญหาดังกล่าวทั้งหมด 3 แนวทาง ได้แก่

1.ให้กฎหมายสร้างเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยในระดับต่างๆ อย่างครบถ้วน 2.ทำอย่างไรให้เกิดจิตสำนึกความปลอดภัยในใจคนทำงานทุกคน และ 3.การบังคับใช้กฎหมายอย่างจริงจัง ซึ่งจะค่อยๆ เปลี่ยนวิธีคิดและจิตสำนึกให้กลายเป็นเคารพกฎอย่างเคร่งครัดในที่สุด

เขายกตัวอย่าง การตรวจจับผู้ที่ไม่คาดเข็มขัด และไม่สวมหมวกนิรภัย จากที่เคยคาดเพราะกลัวตำรวจจับก็จะกลายเป็นความเคยชิน และคาดเพราะเป็นห่วงความปลอดภัยของตนเองหากเกิดอุบัติเหตุ

"จิตสำนึกด้านความปลอดภัยของทุกคน ทั้งนายจ้างและลูกจ้าง จึงเป็นเรื่องสำคัญที่สุด ที่จะสามารถช่วยป้องกันอันตรายที่เกิดขึ้นจากการทำงานได้" รองอธิบดี กสร. ทิ้งท้าย