'นพ.กฤษดา' ไขปริศนาความเชื่อเกี่ยวกับการกินเจ ว่าทำให้อ้วนจริงหรือไม่ แล้วจะกินออย่างไรให้มีสุขภาพดี ทั้งกายและใจ
* นพ.กฤษดา ศิรามพุช,พบ.(จุฬาฯ) ผู้อำนวยการศูนย์เวชศาสตร์อายุรวัฒน์นานาชาติ
American Board of Anti-aging medicine
มีสิ่งที่เป็นเรื่องที่พูดกันมากในหมู่คนกินเจอยู่ก็คือ การกินเจจะทำให้โรคประจำตัวกำเริบขึ้น โดยเฉพาะเบาหวานกับโรคอ้วน เลยทำให้กินเจอย่างกล้าๆ กลัวๆ ก็ขอย้ำอีกทีครับว่า การกินเจที่ถูกต้องเหมาะสมจะทำให้สุขภาพดีมากกว่าครับ
ความเชื่อที่เคยได้ยินมามีทั้งจริงและไม่จริง ยิ่งข้อที่ว่ากินเจแล้วจะอ้วนขึ้นนั้นขอบอกได้เลยครับว่า ถ้ากินผิดวิธีไม่เฉพาะเจหรอกครับ การรับประทานอาหารปกติทั่วไปก็ทำให้พุงยื่นได้เหมือนกัน
การกินเจอย่างมีสุขภาพดีเคยมีผู้เขียนไว้มากแล้ว รวมถึงตัวผมเองก็เคยเขียนไว้ แต่ในเรื่องของความเข้าใจและความเชื่อในแต่ละสำนักสังเกตยังไม่เคยมีใครเอามาพูดถึง ซึ่งผมเองเวลาไปบรรยายตามที่ต่างๆ มาบ้างพอได้เก็บคำถามเด่นๆ รวบรวมไว้ เลยขอลองหยิบมาเล่าฝากไว้ดังต่อไปนี้ครับ
1) กินเจแล้วอ้วน เป็นเรื่องที่พูดถึงกันเป็นอันดับต้นๆ อาหารเจก็มีส่วนที่ทำให้อ้วนและไม่อ้วนได้เหมือนอาหารทั่วไป ถ้าไม่อยากอ้วนขอให้กินผักให้ได้วันละ 5 สี ที่สำคัญให้เลี่ยงกลุ่มแป้ง อย่าง ข้าว บะหมี่ ก๋วยเตี๋ยวหลอด ซาลาเปา หมี่กึง ซึ่งเป็นแป้งที่กินแล้วทำให้หิวเร็วขึ้นด้วย
2) กินเจแล้วไขมันสูง ดูเหมือนอาหารเจจะถูกสงสัยในเรื่อง “น้ำมัน” กับ “ไขมัน” โดยเฉพาะ “น้ำมันพืช” ซึ่งถ้าเลือกได้ขอให้เลี่ยงมันจะดีกว่าครับ อย่างจับฉ่ายก็ไม่จำเป็นต้องใส่น้ำมันมาก หรือผักกะเพราเจและโปรตีนเกษตรนั้นก็ขอให้เลี่ยงการปรุงแบบผัดน้ำมันมาก หากทานแบบไม่ทอดได้จะดี เช่นเต้าหู้ทอดก็เปลี่ยนเป็นพะโล้เต้าหู้แทน
3) กินเจกินหอยนางรมได้ มีตำนานผสานความเชื่อถึงเรื่องหอยนางรม แต่ผู้รู้บางท่านก็บอกว่าถึงเวลาก็ไม่มีใครกินเพราะกินเจต้องศรัทธาในการไม่เบียดเบียนชีวิต ซึ่งก็เป็นเรื่องที่ดีครับ เพราะหอยถ้าไม่สะอาดก็สามารถทำท้องเสียและปนเปื้อนโลหะหนักได้
4) กินเจห้ามกินไข่ ข้อนี้เป็นจริงครับ แต่สำหรับมังสวิรัติบางกลุ่มทานไข่ได้นะครับซึ่งทำให้ไม่ขาดโปรตีนจากสัตว์ การรับประทานเจต้องเลี่ยงไข่ในทุกประการ แต่กระนั้นก็มีวัคซีนบางชนิดที่มีส่วนประกอบของไข่ไก่อยู่ ถามคุณหมอดูได้ครับ
5) กินเจห้ามกินผัก (บางชนิด) นี่ก็จริงครับ โดยเฉพาะกับ 5 ผักต่อไปนี้คือ หัวหอม(รวมต้นหอม) กระเทียม กุยช่าย หลักเกียวและใบยาสูบ ถ้าสังเกตส่วนใหญ่เป็นผักกลิ่นแรง ซึ่งเชื่อว่าจะไปกระตุ้นอารมณ์เข้า ทำให้จิตใจไม่สงบเย็น
6) กินเจแล้วเหี่ยว บางท่านไม่กล้ากินเจหรือมังสวิรัติก็ด้วยข้อนี้ที่ว่าทำให้แก่เร็วบวกโทรม ซึ่งต้องขอบอกว่าไม่จริงเสมอไปถ้ากินแล้วไม่ขาดวิตามินบี 12 กับธาตุเหล็กก็จะไม่ทำให้ร่างกายดูซีดเซียวครับ
7) กินเจห้ามกินเหล้า ข้อนี้จริงและควรทำอย่างยิ่งแม้ไม่ได้กินเจ เรื่องของแอลกอฮอล์ไม่ให้ประโยชน์กับสุขภาพแต่อย่างใดเลยนอกจากทำให้เสื่อมเร็วขึ้น การกินเจเป็นการ “ล้างพิษ” ให้สุขภาพอยู่แล้ว ดังนั้น แม้ออกเจแล้วก็ไม่ควรกินเหล้าเติมพิษเข้าไปอีก
8) กินเจห้ามกินของดอง ข้อนี้ที่จริงแล้วห้ามนะครับ แต่กระนั้นการกินของหมักบางอย่างก็ให้ประโยชน์ต่อสุขภาพและทางเจถือว่าให้ทานได้ นั่นคือเต้าหู้ยี้กับเต้าเจี้ยวที่ทำจากถั่วเหลืองหมัก ขอให้ทานครับเพราะจะได้วิตามินบี 12
9) ก่อนกินเจต้องล้างท้อง เป็นพิธีการที่ผู้กินเจแบบเคร่งครัดจัดให้มี ที่จริงดีครับเพราะเป็นการเตรียมลำไส้ก่อนที่จะเข้าสู่เมนูอาหารต่างออกไป ขอให้เทคนิคง่ายๆไว้คือ 1 วันก่อนกินเจให้เลี่ยงเนื้อสัตว์ทั้งหลาย ถ้าจำเป็นจริงขอให้เป็นปลาหรือไก่ครับ ส่วนหนังสัตว์ให้เลี่ยงเลยเพราะย่อยยากมาก
10) หลังกินเจไม่ควรกินเนื้อสัตว์มาก ข้อนี้ไม่เป็นข้อกำหนดแต่ก็ควรทำเพื่อสุขภาพครับ การกินเจทำให้ลำไส้เคยชินกับอาหารพืชผักมาถึง 10 วันการที่จู่ๆมารับประทานเนื้อสัตว์เลยอาจทำให้ท้องอืดรำคาญได้
ทั้ง 10 ข้อเป็นทั้งความเชื่อและความจริงเป็นสิ่งที่หลายท่านถามกันมา พอว่ากันปากต่อปากมาเรื่อยเลยทำให้หลายคนเชื่อแล้วยอมทำตาม เช่น ไม่กล้ากินเจเพราะกลัวอ้วนกลัวโทรม เลยทำให้เสียโอกาสในการได้ “ล้างพิษ”ให้กับตับและร่างกาย
ต่อไปขอให้ท่านที่รักทานกันอย่างสบายใจนะครับ
