รู้ทันก่อนหลงลืม

บอม - ธนิน มนูญศิลป์ นักแสดงหนุ่มในบทของคุณชายรัชชานนท์ จากละครซีรีย์สุภาพบุรุษจุฑาเทพ เป็นอีกหนึ่งคนที่ต้องเผชิญภาวะนี้ผ่านคุณตา ที่เริ่มแสดงอาการแปลกไปจากที่เคย ลืมสิ่งที่เคยทำไปในเวลาก่อนหน้านี้ไม่นาน หรือจำสิ่งที่เคยทำเป็นปกติในชีวิตประจำวันไม่ได้“ช่วงหลัง ๆ คุณตานอนเยอะ จนบางครั้งเหมือนลืมว่า ได้นอนไปแล้ว และกิจวัตรประจำวันคือ โทรหาผม ถามว่า ทานอะไรหรือยัง แต่บางวัน พึ่งวางสายเพียงไม่กี่นาที ก็โทรกลับมาใหม่ ถามคำถามเดิม” ธนินเล่าเขาชี้ว่า ความหลง ๆ ลืม ๆ นี้ อาจจะไม่ได้ส่งผลแค่เรื่องความจำแต่สร้างความวิตกให้กับคนในครอบครัว หากคุณตาขับรถออกไปข้างนอก แล้วเกิดลืมจุดหมายปลายทาง ลืมว่าตัวเองขับรถออกมาทำไม หรือแม้กระทั่งลืมว่าตนเองกำลังขับรถอยู่ อาจจะเกิดความเสียหาย เกิดอุบัติเหตุ หรือหลงทาง กลับบ้านไม่ได้ นักแสดงหนุ่มกล่าวว่า โชคดีที่คนในบ้านยังสอดส่องพฤติกรรมและเอาใจใส่ดูแล แต่ยังลังเลว่า จะใช่ภาวะสมองเสื่อมหรือไม่พญ.สิรินทร ฉันศิริกาญจน นายกสมาคมผู้ดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อมประเทศไทย ชี้ว่า พฤติกรรมเช่นนี้ มีแนวโน้มที่จะเกิดภาวะสมองเสื่อม เนื่องจากมีอาการแรกเริ่มคือ ลืมสิ่งที่ทำไปในระยะเวลาสั้น ๆ และลืมกิจวัตรประจำวันที่เคยทำอยู่ตลอดอุบัติการณ์ผู้ป่วยสมองเสื่อมในไทย พญ.สิรินทรกล่าวว่า ยังไม่มีการเก็บสถิติที่แน่นอน แต่ดูจากกลุ่มเสี่ยงซื้อเป็นผู้สูงอายุในไทยที่เพิ่มจำนวนขึ้นเป็น 10% ของประชากรแล้ว เชื่อว่าน่าจะผู้ป่วยโรคนี้เพิ่มจำนวนขึ้นสมองเสื่อม คือ ภาวะที่ผู้ป่วยมีการเสื่อมของการทำงานของสมองทั้งหมด ซึ่งจะมีผลทำให้ผู้ป่วยมีปัญหาเกี่ยวกับความจำความรอบรู้ มีการเปลี่ยนแปลงในพฤติกรรม และบุคลิกภาพของผู้ป่วยรายนั้นๆ สมองเสื่อมไม่ใช่เป็นภาวะที่พบได้ทั่วไปเมื่อคนเราสูงอายุ สมองเสื่อมเกิดจากสาเหตุหลายประการคือ การเสื่อมสลายของสมอง หมายความว่า เนื้อสมองมีการเสื่อมสลายหรือมีการตายเกิดขึ้น ซึ่งส่วนใหญ่แล้วไม่ทราบว่ามีสาเหตุมาจากอะไรเป็นตัวกระตุ้นทำให้สมองมีการตาย หรือเกิดจากหลอดเลือดสมองกลุ่มนี้เกิดจากหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมองมีการหนาตัวขึ้น แข็งตีบหรือมีการตีบตัวผิดปกติ ทำให้ปริมาณเลือดที่ไปเลี้ยงสมองลดลง ถ้าลดลงมากจนถึงระดับที่ไม่เพียงพอกับการใช้งานของสมองก็จำทำให้เนื้อสมองตายไป นอกจากนี้ ยังอาจเกิดจากการติดเชื้อในสมอง, การขาดสารอาหารบางชนิดโดยเฉพาะวิตามินบีต่าง ๆ, การแปรปรวนของเมตาโบลิซึมของร่างกาย, การถูกกระทบกระแทกที่ศีรษะอยู่ หรือเนื้องอกในสมองโดยเฉพาะเนื้องอกที่เกิดจากทางด้านหน้าของก็เป็นได้พญ.สิรินทรกล่าวว่า การรักษาภาวะสมองเสื่อมมี 3 วิธีคือ การรักษาโดยไม่ใช้ยา, การใช้ยาเพื่อรักษาปัญหาทางสมองและความจำ และการรักษาปัญหาทางพฤติกรรม ซึ่งจะต้องเลือกรักษาให้เหมาะสมกับตัวผู้ป่วยและสภาวะแวดล้อม แต่ปัจจัยสำคัญในการรักษาคือ คนในครอบครัวที่จะช่วยดูแลเอาใจใส่ เหมือนที่บอม-ธนินกล่าวว่า กรณีของคุณตา ถือว่ายังไม่เป็นปัญหามากนัก เพราะทุกคนในบ้านช่วยกันเอาใจใส่ดูแล แต่ยังต้องพาคุณตาไปตรวจวินิจฉัยแต่เนิ่น ๆ ในเดือนสิงหาคมซึ่งเป็นเดือนอัลไซเมอร์โลก สมาคมผู้ดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อมประเทศไทยจับมือกับสมาคมผู้กำกับภาพยนตร์ไทยและบริษัท เอไซ (ประเทศไทย) มาร์เก็ตติ้งจำกัด ทำโครงการ “4 เรื่องรักที่ไม่ลืมเลือน 4 GET-ME-NOT” ฉายหนังสั้น 4 เรื่องแทรกเรื่องราวอัลไซเมอร์และภาวะสมองเสื่อม เพื่อสร้างการรับรู้และเข้าใจในตัวโรคและผู้ป่วย รวมถึงแนวทางการดูแลรักษาที่ถูกวิธี“ภาวะสมองเสื่อม มีคนจำนวนน้อยมากที่จะสามารถรักษาให้หายขาดได้ จำเป็นต้องสังเกตอาการ ตรวจวินิจฉัยและรักษาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ผู้ป่วยหรือผู้สูงอายุสามารถใช้ชีวิตประจำวันได้อย่างเป็นปกติ” นายกสมาคมผู้ดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อมประเทศไทยกล่าว ก่อนแนะวิธีสังเกต 10 ประการบ่งบอกสัญญาณสมองเสื่อม//////////////////////////////////////////////////////////////สัญญาณ 10 ประการที่บ่งบอกอาการสมองเสื่อมคือ 1.การสูญเสียความทรงจำในระยะสั้นที่กระทบต่อการทำงาน2.สิ่งที่เคยทำเป็นประจำเริ่มทำไม่เป็น3.ปัญหาด้านภาษา เลือกคำพูดไม่ค่อยถูก4.ไม่รู้เวลาและสถานที่5.สูญเสียการตัดสินใจ6.ไม่ค่อยเข้าใจความคิดที่เป็นนามธรรม7.วางของผิดที่แบบแปลก ๆ 8.อารมณ์หรือพฤติกรรมเปลี่ยนแปลง9.บุคลิกภาพเปลี่ยนแปลง10.สูญเสียความคิดริเริ่ม