ถึงเวลาเช็คสุขภาพคุณแม่

พญ.ศิวนันท์ พุทธะไชยทัศน์ แพทย์เวชศาสตร์ชะลอวัยและฟื้นฟูสุขภาพ โรงพยาบาลเวิลด์เมดิคอลเซ็นเตอร์ บอกว่า ผู้หญิงที่มีบุตรแล้วควรหมั่นใส่ใจสุขภาพตัวเองให้มากพอๆกับการทุ่มเทเวลาทั้งชีวิตเพื่อลูกรัก เพราะร่างกายตั้งแต่เริ่มตั้งครรภ์ไปจนถึงวัยทองจะมีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมและมีความเสี่ยงที่จะเกิดโรคได้สารพัดหากมองข้าม

การดูแลสุขภาพของคนเป็นแม่พิเศษกว่าคนทั่วไป เพราะตั้งแต่ที่ตั้งครรภ์ เพิ่งคลอดบุตร ไปจนถึงช่วงหมดประจำเดือนไปแล้ว ร่างกายของคุณแม่จะยิ่งต้องการการดูแลเอาใจใส่เป็นพิเศษมากกว่าคนปกติหลายเท่า ทั้งเรื่องอาหารการกิน เรื่องการตรวจคัดกรองโรคที่สัมพันธ์กับอายุที่เพิ่มขึ้น

หญิงที่กำลังตั้งครรภ์และให้นมบุตร ควรกินอาหารกลุ่มที่มีธาตุเหล็ก โฟลิค แคลเซียม ไอโอดีน ปริมาณมากกว่าปกติ ซึ่งถ้าพบสูตินรีแพทย์จะได้รับการตรวจสุขภาพครรภ์เป็นระยะๆอยู่แล้ว มักได้รับวิตามินเสริมมารับประทานนอกเหนือจากคำแนะนำในการกินอาหารให้ครบโภชนาการ 5 หมู่ เป็นพื้นฐานอยู่แล้ว

“คุณแม่มือใหม่ไม่ควรบกพร่องเรื่องการพบแพทย์ เพราะถือเป็นการเพิ่มความเสี่ยงต่อชีวิตตัวเองและลูกในหลายๆเรื่อง ไม่ว่าจะเป็นน้ำหนักตัวลูกที่อาจต่ำกว่ามาตรฐาน โอกาสที่จะตกเลือด แท้ง หรือคลอดก่อนกำหนดจากกิจกรรมบางอย่างที่รู้เท่าไม่ถึงการณ์ รวมถึงการขาดโอกาสที่จะคัดกรองโรคพันธุกรรมบางอย่างที่พ่อและแม่เป็นอยู่ เพื่อหาแนวทางป้องกันไม่ให้ถ่ายทอดไปยังลูก”แพทย์เวชศาสตร์ชะลอวัยและฟื้นฟูสุขภาพ กล่าว

คุณแม่ทุกคน ควรใส่ใจเรื่องสุขภาพตัวเองสม่ำเสมอ และเมื่อถึงช่วงวัยที่ควรตรวจสุขภาพไม่ปล่อยผ่านเพราะคิดว่าไม่สำคัญ อย่างเช่น การคัดกรองมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งเต้านมซึ่งควรตรวจเป็นประจำทุกปีเมื่ออายุเริ่มเข้าเลขสามเพราะเป็นสองโรคที่มักพบและมียอดการเสียชีวิตตีคู่กันมาในอันดับต้นๆของหญิงไทย เนื่องจากการคัดกรองจะเพิ่มโอกาสในการรักษาโรคให้หายขาดได้

สุขภาพของคุณแม่แต่ละช่วงวัย ต้องการการเอาใจใส่ที่ต่างกันออกไป อย่างเช่นคุณแม่หลังคลอดหรือคุณแม่ที่มีลูกเล็ก กลุ่มนี้จะเสี่ยงต่อการมีน้ำหนักตัวเกิน หรือเป็นโรคอ้วนได้ง่าย หลังคลอดใส่ใจเรื่องการรับประทานอาหารเน้นกลุ่มโปรตีน ผัก ผลไม้เป็นพิเศษ และออกกำลังกายให้สม่ำเสมอจะช่วยรักษาสมดุลในส่วนของน้ำหนักตัวให้กลับมาได้ไม่ยาก

แพทย์เวชศาสตร์ชะลอวัยและฟื้นฟูสุขภาพ บอกว่า คุณแม่วัยทำงานก็มีความเสี่ยงจะอ้วนลงพุงไม่แพ้แม่วัยสาว เพราะแม่กลุ่มนี้จะมีความเครียดจากงานประจำ และความเหนื่อยล้าจากการเลี้ยงบุตรในเวลากลางคืนบวกกับความเสียดายของที่ลูกมักกินอาหารไม่หมดทำให้กินไม่ยั้งไม่ต่างจากคุณแม่วัยรุ่น

วิธีที่ถูกต้อง คุณแม่ต้องใส่ใจเรื่องอาหารการกินของตัวเองไปพร้อมๆกับเมนูของลูก เพื่อสุขภาพที่ดีของทั้งคู่ รวมถึงแบ่งเวลาออกไปนอกบ้าน ออกกำลังกายเบาๆด้วยกัน เช่น การเดินเล่นในสนามแถวบ้าน เพื่อให้เด็กเรียนรู้ที่ใช้ชีวิตอยู่ร่วมกันในสังคมนอกบ้าน และคุณแม่เองก็เกิดความผ่อนคลายในเวลาเดียวกันด้วย

คุณแม่ที่กำลังจะหมดประจำเดือน กลุ่มนี้จะเริ่มมีปัญหาเรื่องฮอร์โมนเพศหญิงลดลง และมีความเสี่ยงที่เจ็บป่วยง่ายด้วยสารพัดโรค อาทิ อารมณ์ขึ้นๆลงๆ โรคเบาหวาน ความดัน ไขมันในเลือดสูง โรคหัวใจและหลอดเลือดอาจถามหา ซึ่งควรมีการตรวจสุขภาพเป็นประจำทุกปีเพื่อคัดกรองโรคและความผิดปกติต่างๆ ควรตรวจวัดความดันโลหิต ตรวจเอ็กซเรย์ปอดและหัวใจ ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ หากคุณแม่ต้องการตรวจหัวใจที่ละเอียดเพิ่มมากขึ้น คุณหมอจะแนะนำการตรวจด้วยเครื่องมือพิเศษ เช่น การอัลตราซาวน์หัวใจและการวิ่งบนสายพานเพื่อดูสมรรถภาพการทำงานของหัวใจ

สำหรับคุณแม่วัยทอง วัยนี้จะยิ่งมีความเสี่ยงที่จะเกิดโรคได้มากกว่าคุณแม่ช่วงวัยอื่นๆ เช่น โรคกระดูกพรุน ซึ่งสามารถป้องกันได้ตั้งแต่ยังสาวด้วยการเลือกกินอาหารเชิงป้องกันจำพวกกลุ่มแคลเซียมอย่างปลาตัวเล็กตัวน้อย ผักใบเขียว ดอกแค ผักกะเฉด โหระพา คะน้า ถั่วแดง ถั่วเหลือง เต้าหู้ นมพร่องมันเนย เป็นต้น และควรตรวจคัดกรองมวลกระดูกเป็นประจำทุกปีหลังหมดประจำเดือนไปแล้ว

การตรวจน้ำตาลในเลือดเพื่อเฝ้าระวังโรคเบาหวานเหมือนเป็นโปรแกรมยอดฮิตของคนสูงวัย แต่ก็ยังต้องตรวจแม้ครอบครัวไม่มีประวัติมาก่อน รวมถึงเพิ่มโปรแกรมตรวจการทำงานของตับและไต ตรวจค่ายูริค และไขมันในเลือด 4 ตัวที่สำคัญ ได้แก่ โคเลสเตอรอล ไตรกลีเซอร์ไลด์ ไขมันเอชดีแอล ไขมัน แอลดีแอล เพื่อรักษาสมดุลของร่างกายให้เสมือนยังสาวมากที่สุดแม้ว่าอายุจะเปลี่ยนไป

นอกจากนี้ยังคุณแม่สูงวัยยังควรพบจักษุแพทย์ เพื่อตรวจหาความผิดปกติที่อาจเกิดขึ้นกับดวงตาเมื่ออายุมากขึ้น เช่น โรคต้อกระจก โรคต้อหิน โรคจอประสาทตาเสื่อมหรือหลุดออก ภาวะสายตาสั้น ยาว หรือเอียงซึ่งเปลี่ยนไปจากเดิม ซึ่งทุกโรคล้วนมีเทคโนโลยีการรักษาทางการแพทย์รองรับไม่ได้น่ากลัวเป็นแล้วไม่หายอย่างสมัยก่อน

“การที่จะมีสุขภาพดี ไม่จำเป็นต้องกินอาหารราคาแพง หรือซื้ออาหารเสริมมากินทดแทนอาหารเสมอไป เพียงรู้เท่าสมดุลในร่างกายว่าขาดหรือพร่องอะไร และขอคำแนะนำจากแพทย์ใส่ใจเรื่องสุขภาพสม่ำเสมอกินอิ่ม นอนหลับ ออกกำลังกายพอเพียงเท่านี้ก็จะเป็นคุณแม่ที่มีอายุยืนยาวปราศจากโรคได้แล้ว”แพทย์เวชศาสตร์ชะลอวัยและฟื้นฟูสุขภาพ โรงพยาบาลเวิลด์เมดิคอลเซ็นเตอร์กล่าว