'เทคโนโลยี'ทางรอดก่อสร้างไทยรับมือต้นทุนสูง แรงงานหาย รายได้หด

ในวันที่ต้นทุนสูง แรงงานหาย รายได้หด และงานใหม่ไม่เข้า... การนำเทคโนโลยีมาใช้ไม่ใช่ทางเลือกอีกต่อไป แต่คือ “ความอยู่รอด” ของอุตสาหกรรมก่อสร้างไทยที่กำลังเผชิญวิกฤติรอบด้าน ภาคก่อสร้างไทยที่มีมูลค่ากว่า 1.4 ล้านล้านบาท หรือคิดเป็น 8% ของ GDP กำลังเข้าสู่ภาวะชะงักงันจากหลายแรงกดดัน ทั้ง Productivity ที่ต่ำสุดในกลุ่มบริการ การขาดแคลนแรงงานพื้นฐาน การแข่งขันจากผู้ประกอบการต่างชาติ โดยเฉพาะจีน และต้นทุนวัสดุที่พุ่งไม่หยุดท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจผันผวน

ข้อมูลจาก SCB EIC ชี้ว่าในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา Productivity ของแรงงานก่อสร้างไทยโตเฉลี่ยเพียง 2.7% ต่อปี ต่ำกว่าอุตสาหกรรมอื่นๆ อย่างชัดเจน ขณะที่ภาคบริการอื่น เช่น โรงแรมหรือร้านอาหาร มีการเติบโตเฉลี่ยสูงถึง 5.1%ไม่เพียงเท่านั้น ภาคก่อสร้างยังเผชิญความล่าช้าในการเปิดประมูลโครงการรัฐ และราคากลางที่ไม่สอดคล้องกับต้นทุนจริง ส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องของผู้รับเหมา โดยเฉพาะรายเล็กและรายกลาง
 

ผู้รับเหมาต้องปรับตัว ก่อนถูกทิ้งไว้ข้างหลัง

เทรนด์อาคารเขียว อาคารอัจฉริยะ และความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม สังคม และธรรมาภิบาล (ESG) กลายเป็นโจทย์สำคัญที่ผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์หยิบมาใช้คัดเลือกผู้รับเหมา โครงการใหม่ในอนาคตอาจกำหนดเงื่อนไขด้านความปลอดภัย มลภาวะ และการจัดการขยะก่อสร้างอย่างเข้มงวด “สิ่งปลูกสร้างยุคใหม่ไม่ได้วัดกันที่ความเร็วหรือขนาดอีกต่อไป แต่ที่ความยั่งยืน และความปลอดภัยของแรงงานและสิ่งแวดล้อม”

เทคโนโลยีคือคำตอบ (แต่ต้องลงทุนและร่วมมือ)

เทคโนโลยีที่จะกลายเป็น Game Changer ในอุตสาหกรรมก่อสร้าง ได้แก่

• BIM (Building Information Modeling): แบบจำลองเสมือนจริงที่บริหารโครงการแบบ 3 มิติ ครอบคลุมตั้งแต่การออกแบบ การจัดซื้อ การควบคุมต้นทุน ไปจนถึงส่งมอบงาน
• 3D Printing: ช่วยลดของเสีย ลดเวลา และลดแรงงาน
• AI และ Sensor: ใช้วางแผนงาน สร้างแบบจำลอง พยากรณ์อากาศ ตรวจจับอุบัติเหตุ หรือควบคุมเครื่องจักรในพื้นที่อันตราย
• Smart Wearable: เช่น หมวกอัจฉริยะ กล้อง AR/VR หรือยูนิฟอร์มลดการบาดเจ็บจากการยกของหนัก

อย่างไรก็ดี เทคโนโลยีเหล่านี้ยังจำกัดอยู่ในวงของผู้รับเหมารายใหญ่หรือโครงการขนาดใหญ่เท่านั้น

ทางรอดของผู้รับเหมารายกลาง-เล็ก  ต้องปรับตัว ถ้าไม่ปรับตัว...คือรอวันหายไปจากตลาด ผู้รับเหมากลุ่มกลางและเล็กกำลังกลายเป็น “กลุ่มเปราะบาง” ที่มีแนวโน้มจะถูกกลืนหายไปจาก Supply chain หากไม่เร่งปรับตัวด้วยการยกระดับความสามารถในการใช้ BIM หรือเป็นพันธมิตรกับผู้รับเหมารายใหญ่ที่ใช้เทคโนโลยีแล้ว“ถ้าไม่ใช้เทคโนโลยี เราก็ไม่มีจุดแข็งพอที่จะอยู่ในห่วงโซ่อุปทานอีกต่อไป”

บทบาทของภาครัฐต้องช่วยผลัก 

เพื่อให้เกิดการปรับตัวอย่างเป็นระบบ ภาครัฐควรเข้ามาสนับสนุนผ่านการ

• บังคับใช้ BIM กับโครงการภาครัฐขนาดใหญ่
• ลดภาษีสำหรับการลงทุนในเทคโนโลยี
• สนับสนุนสินเชื่อสำหรับผู้รับเหมารายย่อยที่ลงทุนในเทคโนโลยี
• ส่งเสริมการถ่ายทอดเทคโนโลยีจากต่างชาติผ่านความร่วมมือแบบ PPP

การจะอยู่รอดในวันพรุ่งนี้ ต้องกล้าลงทุนวันนี้การเปลี่ยนผ่านของภาคก่อสร้างไทย ไม่ใช่เพียงการ “รอด” จากวิกฤติในปัจจุบัน แต่คือการ “สร้างภูมิคุ้มกัน” ระยะยาวให้สามารถรับมือกับความผันผวนในอนาคต ทั้งด้านแรงงาน ต้นทุน และมาตรฐานใหม่ของอาคาร