นายกฯเผยซื้อ'วัคซีนโควิด'ยี่ห้ออื่นได้ หาก'แอสตร้าเซเนก้า'ส่งมอบไม่ได้ตามสัญญา

พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และรมว.กลาโหม กล่าวผ่าน "PM Podcast นายกรัฐมนตรีเล่าเรื่อง" ที่เผยแพร่ผ่านเพจเฟซบุ๊คไทยคู่ฟ้า ถึงเรื่อง วัคซีนโควิด-19 ที่ต้องปลอดภัยและเข้าถึงประชาชนทุกกลุ่ม ว่า การจัดซื้อและแตกจ่ายวัคซีนของไทย หลายคนห่วงกังวลรัฐบาลรวมถึงผู้เกี่ยวข้อง และตนร้อนใจ อาจจะยิ่งกว่าท่าน เพราะมีหน้าที่ความรับผิดชอบเรื่องนี้ มีคำถามมาเสมอว่าทำไมประเทศไทย ไม่จัดซื้อวัคซีนให้ครอบคลุมประชากรอย่างเหมาะสมและแผนการฉีดล่าช้าหรือไม่ และมีแผนแจกจ่ายอย่างไร ตนเรียนให้ทราบว่าความพยายามจัดหาของกระทรวงสาธารณสุข และสถาบันวัคซีนแห่งชาติ ได้เริ่มในช่วงส.ค.63 หลังเห็นเงื่อนไขของผู้ผลิต และโคแวค ในลักษณะจองล่วงหน้า โดยยังไม่ทราบผลการทดลอง เฟส3 ที่ทดลองในมนุษย์

นายกฯ กล่าวว่า ไทยในขณะนั้นยังไม่มีกลไกจัดหาวัคซีน เนื่องจากต้องจ่ายเงินก่อนโดยอาจจะไม่ได้รับวัคซีน หากการวิจัยล้มเหลว ทางสถาบันวัคซีนแห่งชาติ กรมควบคุมโรคจึงขอคำปรึกษาด้านกฎหมาย ทั้งกฤษฎีกา อัยการสูงสุด สำนักงบประมาณ กรมบัญชีกลาง ก็ได้หนังสือตอบกลับจากกรมบัญชีกลาง ว่าไม่สามารถดำเนินการจัดซื้อ ตามพ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างได้ เราจึงดำเนินการออกประกาศกระทรวงสาธารณสุข เพื่อให้สามารถจองวัคซีนล่วงหน้าได้ตามกฏหมาย

นายกฯ กล่าวว่า แผนการฉีดวัคซีนรัฐบาลได้เตรียมการกระจายวัคซีนให้กับประชากรตามลำดับความสำคัญ เพื่อให้เกิดความสอดคล้องกับวัคซีนที่จะได้รับ เพราะวัคซีนไม่ได้มาในเวลาเดียวกัน

นายกฯ กล่าวว่า ส่วนที่มีการระบุเอื้อกลุ่มทุนบางรายนั้น เรามองตรงนี้ว่า การจัดซื้อวัคซีนเราพิจารณาตามคุณลักษณะของวัคซีนได้แก่ รูปแบบการวิจัยพัฒนาและการผลิตของวัคซีนนั้นผลการวิจัยทั้งด้านคุณภาพและประสิทธิภาพ และระยะเวลาในการส่งมอบ การบริหารจัดการวัคซีนที่ต้องใช้ในวงกว้าง การจัดเก็บการขนส่ง การให้บริการในการฉีดต้องใช้ความชำนาญของบุคลากรเพื่อให้เกิดความปลอดภัยกับประชาชน รวมถึงการถ่ายทอดการผลิต ต่อยอดการพัฒนาในประเทศได้

นายกฯ กล่าวถึงสาเหตุที่รัฐบาลไม่มีการจัดซื้อวัคซีนจากหลายบริษัท เน้นซื้อเพียง 2 บริษัท คือแอสตร้าเซเนก้า และซิโนแวค เป็นความประมาทของรัฐบาลหรือไม่นั้น ถ้า เราไม่มีการตรวจสอบคัดกรองไม่มีการติดตามประเมินผลนั้นถือว่าประมาทมากกว่าเพราะจะมีผู้ได้รับผลกระทบจากความเสี่ยงที่สูงมาก โดยการจองซื้อกับแอสตร้าเซเนก้าเป็นบริษัทแรก เกิดขึ้นพร้อมๆกับการประกาศผลวัคซีน ของอีก3บริษัทในเวลาไล่เรี่ยกัน ทำให้คาดการณ์ได้ว่าจะมีวัคซีนอีกหลายรูปแบบที่ทยอยประกาศผลสำเร็จในการวิจัย โดยที่เราต้องมีข้อมูลในการจองซื้อวัคซีนประเทศไม่ต้องแบกรับความเสี่ยงเรื่องความปลอดภัย ประสิทธิผลในการป้องกัน การบริหารจัดการวัคซีนบางชนิด โดยเฉพาะเรื่องอุณหภูมิจัดเก็บและการขนส่ง ที่อาจเป็นภาระในการทำงานของเจ้าหน้าที่ เราต้องดูประเทศเราด้วย เป็นข้อพิจารณาข้อหนึ่ง

ส่วนการคัดเลือกบริษัทเอกชนที่รัฐบาลจะให้เงินสนับสนุนมีวิธีการและขั้นตอนอย่างไร มีสัญญาจ้างและแผนอย่างไร นั้น นายกฯ กล่าวว่า เรามอบหมายสถาบันวัคซีนแห่งชาติประเมินประสิทธิภาพผู้ผลิตวัคซีนในประเทศทุกแห่ง มีอนุกรรมการด้านวิชาการพิจารณาข้อเสนอของเอกชนก่อนให้กรรมการบริหารของสถาบันวัคซีนแห่งชาติเห็นชอบ ในส่วนของงบประมาณก็ใช้งบประมาณเงินกู้ สภาพัฒน์ พิจารณากรั่นนกรอง ก่อนนำเสนอที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.)

"แผนการฉีดวัคซีนเพียงร้อยละ 21.5 ของจำนวนประชากร จะไม่สามารถสร้างภูมิคุ้มกันหมู่ให้แก่สังคมได้ถือเป็นการใช้งบประมาณไม่คุ้มค่าและไม่เกิดประโยชน์ต่อประเทศไทยอย่างแท้จริงหรือไม่ วันนี้กราบเรียนว่าเราจะหาวัคซีนเพิ่มขึ้นไปเรื่อยๆ ไม่ใช่ว่าเราตั้งเป้าไว้ว่าเราได้มาเท่าไหร่แล้วก็ฉีดได้เท่านั้นก่อน แต่เราก็ไม่ได้หยุดยั้งที่จะหาวัคซีนยี่ห้ออื่น ที่สามารถจัดหาได้เพิ่มเติม วันนี้เราจัดหาได้จำนวน 63 ล้านโดส ครอบคลุมประชากร 31.5 ล้านคน และเราจัดหาเพิ่มเติมได้อีกตามระยะเวลา เพื่อให้ครอบคลุมประชากรทุกกลุ่มเป้าหมาย ตามความสมัครใจไม่ใช่ว่าไม่คิดอะไรเลยไม่ทำอะไรต่อเลย คิดตลอดเวลา" นายกฯ กล่าว

ทั้งนี้ นายกฯ กล่าวว่า หากแอสตร้าเซเนก้าไม่สามารถจัดส่งได้ตามสัญญา รัฐบาลมีแผนดำเนินการอย่างไรต่อไปนั้น การจะหาวัคซีนจากบริษัทอื่นสามารถดำเนินการได้ และกำลังดำเนินการอย่างต่อเนื่อง บนข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อประเทศมากที่สุด อย่างไรก็ตาม แอสตร้าเซเนก้าสามารถจัดหาวัคซีนที่มีสายการผลิตอยู่ทั่วโลก ประเทศไทยเป็นเพียงแหล่งผลิตหนึ่ง ของบริษัทนี้ ถือเป็นการบริหารความเสี่ยงที่ดีอย่างหนึ่งด้วย

อย่างไรก็ตาม เหตุใดถึงเลือกบริษัท สยามไบโอไซเอนซ์ ที่มีผลขาดทุน 581 ล้านบาท ผูกขาดการผลิตวัคซีนในประเทศเพียงรายเดียว และจะสามารถผลิตได้ทันเวลาหรือไม่นั้น นายกฯ กล่าวว่า การที่เราจะเอาวัคซีนมาผลิตเองในประเทศขึ้นอยู่กับแอสตร้าเซเนก้า ที่เป็นเจ้าของลิขสิทธิ์เป็นผู้คัดเลือกเอกชนที่จะร่วมมือกัน โดยดูความสามารถทั้งอุปกรณ์เครื่องมือรวมถึงความสามารถของบุคลากร ที่สอดคล้องกับเทคโนโลยีของแอสตร้าเซเนก้า ไม่เกี่ยวข้องกับผลประกอบการเดิม ไม่ได้หวังผลกำไร กำไรคือประชาชนได้ประโยชน์ ขาดทุนหรือกำไร อย่าเอาตรงนั้นเป็นกังวล รัฐบาลก็ให้แต่ละบริษัทเข้ามานำเสนอแล้ว แต่แอสตร้าเซเนก้าเลือกที่นี่ เราไปล็อกไม่ได้อยู่แล้ว ขอให้เข้าใจด้วย

ขณะที่ผลข้างเคียง นายกฯ กล่าวว่า เกิดขึ้นได้กับทุกวัคซีน ไม่เฉพาะเพียงวัคซีนโควิด การพิจารณาอย่างรอบคอบเป็นเหตุผลหนึ่งที่ต้องดูข้อมูลการวิจัยอย่างครบถ้วนมากที่สุดว่ามีความปลอดภัยในการทดลองเฟส3 โดยทางอย. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องซึ่งดูแลความปลอดภัยต้องดำเนินการอย่างรอบคอบตามมาตรฐานการให้วัคซีนที่ดี ยืนยัน รัฐบาลไม่ได้กีดกันเอกชนในการนำเข้าวัคซีนเพื่อเป็นทางเลือกให้ประชาชน ทางอย. ยินดีให้ทุกบริษัทขอขึ้นทะเบียน โดยเปิดช่องทางพิเศษ ปัจจุบันมีผู้มายื่นคำขอแล้ว 3 ราย ได้รับทะเบียนแล้ว 1 ราย คือ แอสตร้าเซเนก้า ประเทศไทย ที่เหลือก็ยื่นมา ถ้าเข้าเกณฑ์ก็ได้รับการขึ้นทะเบียนทั้งหมด