รัฐธรรมนูญตอบโจทย์'ไม่เสียของ'ผ่านความเห็นสปช.

วงสนทนาการเมืองวันนี้ สิ่งที่ถูกถามมากที่สุดคือ "ร่างรัฐธรรมนูญจะผ่านความเห็นชอบของสภาปฏฺิรูปแห่งชาติ (สปช.)หรือไม่" เพราะก่อนหน้านี้มีสปช.บางกลุ่มออกมาวิพากษ์วิจารณ์รัฐธรรมนูญด้วยหลากหลายเหตุผล และแสดงเจตนาที่จะคว่ำร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้  

แต่เมื่อถึงนาทีนี้ก็สามารถฟันธงลงไปได้ว่าร่างรัฐธรรมนูญจะผ่านความเห็นชอบของ สปช. ค่อนข้างแน่นอน  เหตุผลนั้นก็เห็นกันง่ายๆว่าเนื้อหาของร่างรัฐธรรมนูญที่ออกมานั้นทำได้ตามโจทย์ที่ คณะรักษาความสงบแห่งชาติ  ได้วางเอาไว้ว่า การรัฐประหารครั้งนี้จะไม่ "เสียของ" และโฉมหน้าการเมืองของไทยจะเปลี่ยนไปไม่เหมือนกับช่วงก่อนการทำรัฐประหาร

อะไรบ้างที่ทำได้ตามโจทย์เช่นว่า เรื่องแรกคือระบบเลือกตั้งที่มีการออกแบบนวัตกรรมใหม่ของสังคมไทย กล่าวคือใช้ระบบเลือกตั้งแบบ “สัดส่วนผสม” เพดานจำนวน ส.ส. จะอิงตามคะแนนนิยมของพรรค  

ซึ่งวิธีนี้โอกาสที่พรรคการเมืองใดพรรคการเมืองหนึ่งจะได้จำนวน ส.ส. แบบเบ็ดเสร็จเด็ดขาดมีต่ำมาก  และแ่น่นอนว่ารัฐบาลที่เกิดขึ้นจะต้องเป็นรัฐบาลผสม ซึ่งมีปัญหาเรื่องเสถียรภาพและการต่อรอง

อีกประการที่ที่น่าจะตอบโจทย์ผู้มีอำนาจได้คือ การทีเปิดโอกาสให้คนที่ไม่ได้เป็น ส.ส. สามารถเป็นนายกรัฐมนตรีได้  ซึ่งกรณีนี้ถูกนำไปโจมตีถึงความไม่เป็นประชาธิปไตย และระบุว่าเป็นการเตรียมเปิดทางให้ใครบางคนเข้าสู่อำนาจสูงสุดทางการเมืองโดยที่ไม่ผ่านระบบเลือกตั้ง 

และแน่นอนว่าทั้งความจงใจให้เกิดรัฐบาลผสม และเปิดทางให้คนนอกเป็นนายกฯได้ ทำให้มองกันไปถึง “รัฐบาลแห่งชาติ” เพราะเมื่อสองพรรคใหญ่จับมือกันเป็นรัฐบาล ก็ย่อมต้องหาคนกลางมาเป็นนายกฯเพื่อไม่ให้มีพรรคใดพรรคหนึ่งเสียเปรียบ

แต่เรื่องนี้ฝ่ายการเมืองกลับมองว่านี่เป็นการฝืนธรรมชาติของการแข่งขันและการเลือกตั้งเป็นอย่างยิ่ง เพราะเท่ากับว่าจะไม่มีใครแพ้ชนะในการเลือกตั้ง และนโยบายที่นำไปหาเสียงอาจจะไม่ถูกนำมาปฏิบัติจริง เพราะความเห็นที่ต่างกันของพรรคร่วมรัฐบาล 

นอกจากนี้การกำหนดให้ ส.ว. สรรหา ชุดแรกมาจากการแต่งตั้งโดยรัฐบาลชุดนี้มีมากกว่า ส.ว. เลือกตั้ง ถูกมองว่าเป็นการออกแบบให้คนที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งสามารถคุมคนที่มาจากการเลือกตั้งและการสรรหาโดยรัฐบาลปัจจุบัน  ยิ่งถูกโจมตีว่าเป็นการปูทางเพื่อให้รัฐบาลปัจจุบันยังมีอำนาจผ่านทางวุฒิสภา  

แต่ที่ดูเหมือนนน่าจะตอบโจทย์ผู้มีอำนาจมากที่สุดคือ คณะกรรมการยุทธศาสตร์การปฏิรูปและปรองดองแห่งชาติ  ที่มีองค์ประกอบบางส่วนจาก ผบ.เหล่าทัพ และคาดว่าจะมีผู้ที่มีอำนาจในขณธนี้หลายๆคนเข้าไปเป็นกรรมการชุดนี้   ซึ่งแม้หน้าที่หลักคล้ายกับการเดินหน้าผลักดันการปฏฺิรูป แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นการควบคุมรัฐบาลใหม่ ไม่ให้ออกนอกลู่ที่รัฐบาลและ คสช. ได้ทำเอาไว้ เพราะหากรัฐบาลไม่ทำแต่ คณะกรรมการยุทธศาสตร์มีมติยืนยันไปรัฐบาลก็ต้องทำตาม ทำให้รัฐบาลไม่มีอิสระในการตัดสินใจแต่อย่างใด 

อย่างไรก็ตาม อีกอำนาจที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก แต่น่าจะพึงใจ คสช. คือ การให้อำนาจ ในการจัดการกับปัญหาแทนรัฐบาล ากรณีที่เกิดปัญหาทางการเมือง หรือเกิดความขัดแย้งที่กระทบกับความมั่นคง และให้อำนาจกับประธานคณะกรรมการยุทธศาสตร์ฯ คล้ายเป็นผู้นำสูงสุด

คำสั่ง หรือ การปฏิบัติตามคำสั่งของประธานกรรมการยุทธศาสตร์ในขณะนั้น จะถือว่าเป็นที่สุด และถือว่าชอบด้วยกฎหมายและรัฐธรรมนูญ ซึ่งการเขียนเช่นนี้คล้ายกับเป็นการนิรโทษกรรมล่วงหน้าให้กับการใช้อำนานดังกล่าว 

อำนาจเช่นนี้จึงถูกนิยาม จากหลายฝ่ายคล้ายๆกันว่า"เป็นการรับรองการการทำรัฐประหารในอนาคตโดยรัฐธรรมนูญ" พร้อมด้วยข้อครหาว่า คนที่จะเข้ามาเป็นคณะกรรมการยุทธศาสตร์ก็คือเหล่า คสช. นั่นเอง   

นอกจากนี้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ยังให้โอกาส คสช. อยู่ยาวจนกว่าจะมีรัฐบาลใหม่แถมยังใช้อำนาจตามรัฐธรรมนูญชั่วคราวได้ต่อไป ซึ่งรวมถึงการใช้อำนาจตามมาตรา 44 ของ รัฐธรรมนูญชั่วคราวด้วย แม้ว่าจะประกาศใช้รัฐธรรมนูญใหม่แล้วก็ตาม ยิ่งเป็นการการันตีการควบคุมสถานการณ์ไปจนถึงการเลือกตั้ง 

เมื่อทุกอย่างตอบโจทย์และเอื้อต่อ คสช. ขนาดนี้  จึงไม่มีเหตุผลที่ สปช. ซึ่งแต่งตั้งโดย คสช.จะปฏิเสธร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ ที่เหลือก็แค่ไปลุ้นตอนทำประชามติเท่านั้น