กกต.ยก '14 คดีฎีกา' หักล้าง 'ศาล' ยื่น ‘ศาลรัฐธรรมนูญ’ ชี้ขาดอำนาจ

ในที่สุดก็มีความคืบหน้าสำคัญ สำหรับ “นิติสงคราม” การงัดข้อกันระหว่าง “องค์กรอิสระ” อย่างสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) และ “องค์กรตุลาการ” อย่าง “ศาลฎีกาฯ” ในประเด็นวินิจฉัยชี้ขาดคุณสมบัติของผู้สมัคร สว.

หลังจาก “สว.สำรอง” ยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้ง ไต่สวน 3 คดีเกี่ยวกับคุณสมบัติของผู้สมัคร สว. และศาลฎีกาฯรับไว้พิจารณาไต่สวน สวนทางกับความเห็นของ กกต.ที่มองว่า ศาลฎีกาฯ ไม่มีอำนาจรับพิจารณาไว้ไต่สวน เพราะตาม พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. และแนวทางคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ ตีความไว้ชัดเจนแล้วว่า กรณีคุณสมบัติของผู้สมัคร สว.นั้น เป็นอำนาจของ กกต.วินิจฉัยจนเป็นข้อยุติ

ทำให้ กกต.มีมติเสียงข้างมาก 5 ต่อ 2 เสียง เห็นชอบให้ยื่นเรื่องต่อศาลรัฐธรรมนูญ วินิจฉัย 2 ประเด็น ได้แก่ 

ประการแรก ขอให้วินิจฉัยว่า ในกรณีที่ผู้อำนวยการเลือกระดับอำเภอ ระดับจังหวัด และระดับประเทศ มีคำสั่งให้รับสมัคร และประกาศรายชื่อผู้สมัครซึ่งมีคุณสมบัติ และไม่มีลักษณะต้องห้าม คำสั่งรับสมัครผู้สมัคร และประกาศรายชื่อผู้สมัครซึ่งมีคุณสมบัติ และไม่มีลักษณะต้องห้ามดังกล่าวมีความเป็นที่สุด ไม่อาจถูกตรวจสอบได้อีก เว้นแต่กรณีตามที่มาตรา 63 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว. 2561 ที่เป็นอำนาจของศาลรัฐธรรมนูญที่บัญญัติไว้โดยเฉพาะเท่านั้น

ประการที่สอง ขอให้วินิจฉัยว่า กรณีที่ กกต.มีคำวินิจฉัยตามมาตรา 60 วรรคสอง และมาตรา 62 แห่ง พ.ร.ป.ว่าด้วยการได้มาซึ่ง สว.คำวินิจฉัยของ กกต.ดังกล่าวเป็นที่สุด ไม่อาจยื่นคำร้องต่อศาลฎีกา เพื่อขอให้มีการตรวจสอบ หรือทบทวนคำวินิจฉัยของ กกต.ได้

อย่างไรก็ดี 2 เสียง กกต.ข้างน้อยอย่าง “สิทธิโชติ อินทรวิเศษ-ชาย นครชัย” ร่วมกันจัดทำบันทึกความเห็นเพื่อแสดงจุดยืน “คัดค้าน” ต่อมติดังกล่าว โดยสรุปข้อเท็จจริงได้ว่า ในคำร้องยื่นศาลรัฐธรรมนูญดังกล่าว จะส่งผลให้ศาลฎีกาไม่มีอำนาจที่จะวินิจฉัยหรือตรวจสอบความถูกต้องของคำสั่งนี้ได้อีกต่อไป จึงเห็นได้ชัดว่าคำขอนี้แท้จริงแล้วคือการขอให้ศาลรัฐธรรมนูญ พิจารณาวินิจฉัยเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของศาลฎีกา ไม่อาจกระทำได้เนื่องจากไม่ต้องด้วยบทบัญญัติตามมาตรา 21 ของรัฐธรรมนูญ

ล่าสุด กกต.ยื่นคำร้องต่อศาลรัฐธรรมนูญ เพื่อขอให้พิจารณาวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับหน้าที่และอำนาจของ กกต. ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 210 (2) ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการจัดการเลือกสมาชิกวุฒิสภา (สว.) จากกรณีที่ศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้งมีคำสั่งรับคำร้องไว้พิจารณาจำนวน 3 คดี เมื่อวันที่ 4 พ.ย.2569 เพื่อตรวจสอบคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของผู้สมัคร และ ผู้มีสิทธิเลือก สว. ระดับประเทศ รวม 5 ราย พร้อมขอให้ทบทวนคำวินิจฉัยของ กกต.

โดยในคำร้องที่ กกต. ยื่นต่อศาลรัฐธรรมนูญครั้งนี้ ได้หยิบยกแนวคำวินิจฉัยของศาลฎีกาที่เคยมีคำสั่ง “ยกคำร้อง” ในปี 2567 จำนวนอย่างน้อย 14 คดี มาเป็นข้อเปรียบเทียบสำคัญ เพื่อชี้ให้เห็นถึงบรรทัดฐานการตีความข้อกฎหมายและขอบเขตอำนาจหน้าที่

กกต.อ้างถึงสาระสำคัญของหลักการในคำร้อง กกต. ความเป็นที่สุดของบัญชีรายชื่อโดย กกต. อ้างอิงคำสั่งศาลฎีกาในปี 2567 ที่ระบุหลักการไว้ว่า ผู้สมัครที่มีชื่อในประกาศบัญชีรายชื่อผู้สมัคร ถือว่าเป็นผู้มีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามเป็นที่สุด เว้นแต่กรณีตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา พ.ศ. 2561 มาตรา 26

เป็นอำนาจวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ กระบวนการตามกฎหมายระบุให้ กกต.มีหน้าที่ตรวจสอบคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของผู้สมัคร สว. ซึ่งได้ผ่านกระบวนการสืบสวนไต่สวน การพิจารณา และการวินิจฉัยก่อนมีคำสั่ง โดยเป็นการดำเนินการตามรัฐธรรมนูญและหลักนิติธรรมโดยสุจริต

ในคำร้องของ กกต. ระบุด้วยว่า ศาลฎีกาเคยรับรองหลักการผ่านคำสั่งยกคำร้องในปี 2567 โดยวินิจฉัยในทำนองเดียวกันว่า “ไม่มีบทบัญญัติให้ผู้สมัครหรือบุคคลใดมีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลฎีกาเพื่อมีคำสั่งให้คณะกรรมการการเลือกตั้งตรวจสอบคุณสมบัติของผู้สมัครรับเลือกได้ หรือลบชื่อ หรือเพิกถอนสิทธิสมัครรับเลือกตั้ง” ผู้ร้องจึงไม่มีสิทธิยื่นคำร้องต่อศาลฎีกา

สำหรับรายชื่อ 14 คดีปี 2567 ที่ กกต. ยกมาเทียบเคียงประกอบในคำร้อง ได้แก่ คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 188/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 215/2567) คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 308/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 312/2567) คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 309/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 313/2567) คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 277/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 274/2567) คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 281/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 279/2567) คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 281/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 279/3567) คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 283/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 281/2567) 

คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 283/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 296/2567) คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 307/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 308/2567) คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 260/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 240/2567) คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 327/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 330/2567) คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 332/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 334/2567) คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 331/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 333/2567) คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 329/2567 (คดีหมายเลขแดงที่ ลต สว 327/2567)

โดยคำร้องของ กกต. ได้นำคำสั่งยกคำร้องทั้ง 14 คดีข้างต้น มาเทียบเคียงกับกรณีล่าสุดที่ศาลฎีกาแผนกคดีเลือกตั้งมีคำสั่งรับคำร้องไว้พิจารณา 3 คดี คือ คดีหมายเลขดำที่ ลต สว 8/2569, ลต สว 9/2569 และ ลต สว 10/2569 เพื่อตรวจสอบคุณสมบัติของผู้สมัครและผู้มีสิทธิเลือก สว. รวม 5 ราย ได้แก่ บัลลังค์ ศรีมงคล วรรษมนต์ คุณแสน แดง กองมา สมพาน พละศักดิ์ และทองเสียน วงษ์ประจันทร์

เช่น กรณีของ “ดิเรก พรสิมา” ที่ยื่นขอให้เพิกถอนมติไม่รับคำร้องคัดค้านของ กกต. ตามหนังสือสำนักงาน กกต. ที่ ลต 0007/9754 ทั้งที่ล่วงเลยเวลาประกาศบัญชีรายชื่อผู้สมัครระดับอำเภอมาแล้วกว่า 2 ปีเศษ กกต. มองว่าแนวทางคำสั่งของศาลฎีกาทั้งสองช่วงเวลามีความแตกต่างกัน จนนำไปสู่คำถามเรื่องขอบเขตอำนาจระหว่างสององค์กร

หลังจากนี้ต้องรอดูท่าทีจากศาลรัฐธรรมนูญว่า จะพิจารณารับหรือไม่รับคำร้องดังกล่าว รวมถึงใช้เหตุผล-ยึดหลักกฎหมายข้อใดมาประกอบการพิจารณา

จะส่งผลให้เรื่องบานปลายขยายวงจาก “นิติสงคราม” ลุกลามเป็น “ตุลาการภิวัฒน์ 2” อย่างที่บางฝ่ายวิเคราะห์กันหรือไม่